ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Μεγάλες ανατροπές στις συντάξεις εξετάζονται για το 2027, με επίκεντρο την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), την πλήρη κατάργηση της προσωπικής διαφοράς και τη νέα ετήσια αύξηση των αποδοχών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με ανώτατο εξειδικευμένο στέλεχος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που μίλησε στο VimaOrthodoxias.gr, το κρίσιμο ζήτημα για την ΕΑΣ είναι να διαμορφωθεί ένα δικαιότερο σύστημα, χωρίς τις απότομες επιβαρύνσεις που δημιουργεί σήμερα η εφαρμογή συντελεστή επί ολόκληρου του ποσού της σύνταξης.
Το θέμα αφορά δυνητικά περισσότερους από 450.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται με ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις τους, ενώ ξεχωριστές παρεμβάσεις εξετάζονται για τις επικουρικές.
Το ισχύον σύστημα λειτουργεί με οκτώ κλίμακες. Για σύνταξη από 1.468 έως 1.783 ευρώ η εισφορά είναι 3%, από 1.784 έως 2.097 ευρώ ανεβαίνει στο 6%, ενώ στα υψηλότερα ποσά φτάνει έως 14%.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ο συντελεστής εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο.
Ακριβώς αυτό το ζήτημα έχει τεθεί σε πρότυπη δίκη ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με πράξη του προέδρου του, το δικαστήριο έχει αναγνωρίσει ότι τίθεται ζήτημα γενικότερης σημασίας ως προς τη συνταγματική συμβατότητα του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ, δηλαδή της εφαρμογής ενιαίου συντελεστή Δόμησης στο συνολικό ποσό χωρίς αφαίρεση του προστατευόμενου τμήματος της σύνταξης.
Το σενάριο για 4 νέες κλίμακες
Το σενάριο που βρίσκεται υπό επεξεργασία προβλέπει ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας.
Αντί η ΕΑΣ να επιβάλλεται σε ολόκληρη τη σύνταξη, εξετάζεται να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα πάνω από το σχετικό όριο, με τέσσερις βασικές κλίμακες και μεγαλύτερους ονομαστικούς συντελεστές.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι:
- έως 1.800 ευρώ, συντελεστής περίπου 11%-12%,
- έως 2.300 ευρώ, περίπου 13%-15%,
- έως 2.700 ευρώ, περίπου 17%-19%,
- από 3.500 ευρώ και πάνω, περίπου 20%-21%.
Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι ο υψηλότερος συντελεστής δεν θα εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη σύνταξη αλλά μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τη βάση υπολογισμού.
8 παραδείγματα: πόσο μπορεί να κερδίσει ο συνταξιούχος
1. Σύνταξη 1.575 ευρώ
Σήμερα η ΕΑΣ είναι 47,25 ευρώ. Με το εξεταζόμενο μοντέλο θα μπορούσε να περιοριστεί στα 12,84 ευρώ. Ο συνταξιούχος θα κέρδιζε 34,41 ευρώ τον μήνα ή 412,92 ευρώ τον χρόνο.
2. Σύνταξη 1.700 ευρώ
Η σημερινή παρακράτηση των 51 ευρώ θα μπορούσε να μειωθεί στα 27,84 ευρώ. Το όφελος υπολογίζεται σε 23,16 ευρώ τον μήνα και 277,92 ευρώ ετησίως.
3. Σύνταξη 1.825 ευρώ
Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις, καθώς σήμερα η κράτηση ανεβαίνει στα 109,50 ευρώ λόγω αλλαγής κλίμακας. Με τη νέα λογική θα περιοριζόταν ενδεικτικά στα 53,55 ευρώ. Το κέρδος φτάνει τα 55,95 ευρώ τον μήνα ή 671,40 ευρώ τον χρόνο.
4. Σύνταξη 1.950 ευρώ
Από παρακράτηση 117 ευρώ, το ποσό θα μπορούσε να υποχωρήσει στα 72,30 ευρώ. Πρόκειται για αύξηση διαθέσιμου εισοδήματος 44,70 ευρώ τον μήνα και 536,40 ευρώ ετησίως.
5. Σύνταξη 2.200 ευρώ
Η σημερινή κράτηση των 154 ευρώ θα μπορούσε να πέσει στα 109,80 ευρώ. Το αποτέλεσμα θα ήταν 44,20 ευρώ περισσότερα κάθε μήνα, δηλαδή 530,40 ευρώ τον χρόνο.
6. Σύνταξη 2.450 ευρώ
Με το σημερινό σύστημα παρακρατούνται 220,50 ευρώ. Στο εξεταζόμενο σενάριο η ΕΑΣ υπολογίζεται στα 166,94 ευρώ, δημιουργώντας όφελος 53,56 ευρώ τον μήνα ή 642,72 ευρώ τον χρόνο.
7. Σύνταξη 3.075 ευρώ
Η ΕΑΣ σήμερα φτάνει τα 369 ευρώ. Με το νέο σύστημα θα μπορούσε να περιοριστεί στα 337,47 ευρώ. Η διαφορά είναι 31,53 ευρώ μηνιαίως και 378,36 ευρώ ετησίως.
8. Σύνταξη 3.750 ευρώ
Σήμερα η κράτηση φτάνει τα 525 ευρώ. Με το εξεταζόμενο μοντέλο θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 479,22 ευρώ, αφήνοντας στον συνταξιούχο 45,78 ευρώ περισσότερα τον μήνα ή 549,36 ευρώ τον χρόνο.
Τα παραπάνω αποτελούν παραδείγματα βάσει των σεναρίων που βρίσκονται υπό συζήτηση και όχι οριστική νέα κλίμακα.
Το δεύτερο μέτωπο: προσωπική διαφορά
Η μεγάλη αλλαγή που έχει ήδη συγκεκριμένο κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα αφορά την προσωπική διαφορά.
Από τον Ιανουάριο του 2026 εφαρμόζεται περιορισμένος συμψηφισμός, ενώ από τον Ιανουάριο του 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά. Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι που έως τώρα έβλεπαν μέρος της αύξησης να απορροφάται λογιστικά θα μπορούν πλέον να λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση. Το ΥΠΕΘΟΟ έχει επιβεβαιώσει επίσημα το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Σύμφωνα επίσης με τον δημοσιονομικό σχεδιασμό, τον Δεκέμβριο του 2026 θα καταβληθούν οι αυξήσεις των συντάξεων που αντιστοιχούν στο 2027, βάσει της εξέλιξης ΑΕΠ και πληθωρισμού, χωρίς πλέον συμψηφισμό με προσωπική διαφορά.
Οι σημερινές εκτιμήσεις τοποθετούν την αύξηση για το 2027 περίπου στην περιοχή του 2,6%-2,9%, όμως το τελικό ποσοστό θα κλειδώσει όταν οριστικοποιηθούν τα οικονομικά δεδομένα.
Για τα ακριβή ποσά κάθε σύνταξης, οι ασφαλισμένοι μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ.
Επικουρικές: στο τραπέζι ακόμη μεγαλύτερη παρέμβαση
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι επικουρικές συντάξεις.
Εξετάζεται η μείωση ή ακόμη και η κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αφορά περίπου 250.000-280.000 συνταξιούχους και να δημιουργήσει μέση αύξηση κοντά στα 15 ευρώ τον μήνα.
Ακόμη μεγαλύτερης εμβέλειας θα ήταν ενδεχόμενη παρέμβαση στην κράτηση ασθενείας 6% των επικουρικών, καθώς αυτή αφορά περίπου 1,2 εκατ. συνταξιούχους.
Το ανώτατο εξειδικευμένο στέλεχος του Υπουργείου Οικονομικών που μίλησε στο VimaOrthodoxias.gr επισημαίνει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να εξεταστούν συνολικά ως προς το δημοσιονομικό τους κόστος και όχι αποσπασματικά.
Το πακέτο του 2027
Αν τελικά προχωρήσει η αναμόρφωση της ΕΑΣ μαζί με τις ήδη δρομολογημένες αλλαγές, το 2027 μπορεί να αποδειχθεί χρονιά τεσσάρων διαφορετικών ενισχύσεων για σημαντικό αριθμό συνταξιούχων:
νέα ετήσια αύξηση συντάξεων, πλήρης εξάλειψη του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς, πιθανή μείωση της ΕΑΣ και πρόσθετες παρεμβάσεις στις επικουρικές.
Το σημαντικό για τους περίπου 450.000 συνταξιούχους που πληρώνουν σήμερα ΕΑΣ είναι ότι για πρώτη φορά βρίσκεται στο επίκεντρο η ίδια η αρχιτεκτονική της κράτησης.
Και αν το σύστημα μετατραπεί πράγματι από μια εισφορά πάνω σε ολόκληρη τη σύνταξη σε αναλογική επιβάρυνση μόνο για το υπερβάλλον ποσό, τότε οι αυξήσεις δεν θα είναι λογιστικές. Σε αρκετές περιπτώσεις θα μεταφραστούν σε 300, 500 ή ακόμη και πάνω από 670 ευρώ πρόσθετου διαθέσιμου εισοδήματος τον χρόνο.
