ΟΗΕ: Έντονες συζητήσεις και αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο προκάλεσε η νέα Πολιτική Διακήρυξη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS, η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση και θα αποτελέσει το πλαίσιο δράσης των Ηνωμένων Εθνών για τα επόμενα πέντε χρόνια.
Ρεπορτάζ: Κατερίνα Θεοχάρη
Σύμφωνα με το UNAIDS, στόχος της νέας στρατηγικής είναι η επιτάχυνση των δράσεων πρόληψης, θεραπείας και εξάλειψης των διακρίσεων που αντιμετωπίζουν οι πληθυσμοί με αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης.
Ωστόσο, η διακήρυξη δεν εγκρίθηκε ομόφωνα, καθώς αρκετές χώρες διατύπωσαν επιφυλάξεις ή καταψήφισαν συγκεκριμένες διατυπώσεις, ενώ οργανώσεις υπέρ της οικογένειας και της παραδοσιακής ηθικής άσκησαν έντονη κριτική στο περιεχόμενό της.
Οι αντιδράσεις οργανώσεων
Η οργάνωση «Μαμά, Μπαμπάς και Παιδιά», επικαλούμενη στοιχεία και ανάλυση του Center for Family & Human Rights (C-Fam), υποστηρίζει ότι η νέα πολιτική διακήρυξη προωθεί μια προσέγγιση που δίνει έμφαση στη λεγόμενη «μείωση της βλάβης» (harm reduction), με στόχο την ευρύτερη πρόσβαση των ευάλωτων πληθυσμών σε υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας του HIV.
Κατά την εκτίμηση των οργανώσεων αυτών, αρκετές από τις προβλέψεις του κειμένου δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα ως προς τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται ζητήματα όπως η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, η πορνεία, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και η προστασία των ανηλίκων.
Οι ίδιες οργανώσεις εκφράζουν την άποψη ότι η έμφαση στη μείωση των διακρίσεων δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αποδυνάμωση της οικογένειας ή στην εγκατάλειψη πολιτικών που προωθούν την πρόληψη μέσω της υπεύθυνης συμπεριφοράς.
Η στάση κρατών-μελών
Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας στη Γενική Συνέλευση, αρκετές χώρες διατύπωσαν δημόσια επιφυλάξεις για συγκεκριμένα σημεία της διακήρυξης.
Μεταξύ αυτών ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και κράτη της Αφρικής, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής, τα οποία υποστήριξαν ότι ορισμένες έννοιες που περιλαμβάνονται στο κείμενο δεν αποτελούν αντικείμενο διεθνούς συναίνεσης.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η παρέμβαση του εκπροσώπου του Μπουρούντι, ο οποίος υποστήριξε ότι ορισμένες διατυπώσεις σχετικά με τη γονική συμμετοχή και τον θεσμό της οικογένειας δεν συνάδουν με τις αξίες της χώρας του και εξέφρασε την αντίθεσή του σε αλλαγές που, κατά την άποψή του, θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τον θεσμό του γάμου.
Παρόμοιες επιφυλάξεις διατύπωσαν, σύμφωνα με τις σχετικές τοποθετήσεις, εκπρόσωποι της Αλγερίας, της Αιγύπτου, της Ινδονησίας, της Μαλαισίας, της Νιγηρίας, της Σενεγάλης, της Ουγκάντας, της Τουρκίας και άλλων χωρών.
Η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών
Κατά τη συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης, η εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών αναγνώρισε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS, εξέφρασε όμως τη λύπη της για το γεγονός ότι, κατά την άποψη της αμερικανικής αντιπροσωπείας, το τελικό κείμενο περιλαμβάνει ζητήματα που υπερβαίνουν τον βασικό στόχο της δημόσιας υγείας και προκαλούν πολιτικές και ιδεολογικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών.
Ελλάδα και Κύπρος
Σύμφωνα με την ανάλυση που δημοσίευσε το Center for Family & Human Rights, μεταξύ των χωρών που δεν διατύπωσαν δημόσια δήλωση επιφύλαξης κατά την υιοθέτηση της διακήρυξης συγκαταλέγονται η Ελλάδα και η Κύπρος.
Το στοιχείο αυτό σχολιάστηκε από οργανώσεις που παρακολουθούν τις εργασίες των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίες υποστηρίζουν ότι θα επιθυμούσαν σαφέστερη τοποθέτηση των δύο χωρών σε ζητήματα που αφορούν τον θεσμό της οικογένειας και τη γονική ευθύνη.
Το ζητούμενο παραμένει η αποτελεσματική πρόληψη
Η αντιμετώπιση του HIV/AIDS εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη διεθνή κοινότητα. Από τη μία πλευρά, οργανισμοί του ΟΗΕ και ειδικοί της δημόσιας υγείας υποστηρίζουν ότι η διεύρυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της νόσου. Από την άλλη, αρκετές κυβερνήσεις και κοινωνικές οργανώσεις ζητούν οι σχετικές πολιτικές να συνοδεύονται από μεγαλύτερη έμφαση στην οικογένεια, την πρόληψη, την υπεύθυνη συμπεριφορά και τον σεβασμό των πολιτιστικών και θρησκευτικών ιδιαιτεροτήτων κάθε κοινωνίας.
Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις αναδεικνύουν ότι, πέρα από την κοινή επιδίωξη για την καταπολέμηση του HIV/AIDS, εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές διαφωνίες σχετικά με τα μέσα και τις πολιτικές που θα πρέπει να υιοθετηθούν για την επίτευξη αυτού του στόχου. Για τον λόγο αυτό, η νέα διακήρυξη του ΟΗΕ αναμένεται να συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο δημόσιου διαλόγου και πολιτικών συζητήσεων το επόμενο διάστημα.
