ΧΑΓΗ: Η απόφαση για το αν το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία κατά του παλαιστινιακού λαού δεν αναμένεται πριν από το 2028.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Ένα ζήτημα που θα έπρεπε να έχει ήδη κριθεί επί της ουσίας, παραπέμπεται στο απώτατο μέλλον από τους διεθνείς δικαστικούς μηχανισμούς, με πρόσχημα τη «νομική τεκμηρίωση» και τη «δίκαιη ακρόαση».
Εν τω μεταξύ, η Γάζα ισοπεδώνεται. Οι πολίτες πεθαίνουν. Και το Διεθνές Δικαστήριο μοιάζει να μην μπορεί –ή να μη θέλει– να λειτουργήσει με την αμεσότητα που απαιτεί η ίδια η πραγματικότητα.
Έξι μήνες παράταση στο Ισραήλ – Άλλοθι ή προνόμιο;
Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) χορήγησε πρόσφατα στο Ισραήλ νέα παράταση έξι μηνών, ώστε να απαντήσει στις κατηγορίες περί γενοκτονίας που υπέβαλε η Νότια Αφρική. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το ίδιο το Δικαστήριο έχει ήδη από τον Ιανουάριο του 2024 διατάξει το Ισραήλ να λάβει προσωρινά μέτρα αποτροπής γενοκτονικών πράξεων και να διευκολύνει την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.
Ποια ήταν η απάντηση του Τελ Αβίβ; Κλιμάκωση. Βομβαρδισμοί. Η πλήρης καταστροφή της Ράφα. Και, ειρωνικά, η πρόθεση ανέγερσης μιας «ανθρωπιστικής πόλης» πάνω στα ερείπια ενός μαρτυρικού πληθυσμού.
Το διεθνές δίκαιο… αργεί να ξυπνήσει
Οι διεθνείς δικαστικοί θεσμοί υποτίθεται ότι υπάρχουν για να αποδίδουν δικαιοσύνη σε παγκόσμιο επίπεδο. Όμως όταν πρόκειται για ισχυρούς γεωπολιτικούς παίκτες, όπως το Ισραήλ –με τις πλάτες των ΗΠΑ και την ανοχή της Ευρώπης– η Δικαιοσύνη μοιάζει να αποκτά άλλα χαρακτηριστικά: αναβλητικότητα, ατολμία, και ένα είδος διπλωματικής ομίχλης.
Η παράταση που δόθηκε στο Ισραήλ ήταν το δεύτερο χρονικό «δώρο» μετά από την αρχική περίοδο 9 μηνών που είχε λάβει. Κάθε νέα αναβολή ισοδυναμεί με νέα νομιμοποίηση της καταστροφής.
Ο Νετανιάχου με ένταλμα σύλληψης – αλλά… ταξιδεύει
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) έχει εκδώσει διεθνές ένταλμα σύλληψης για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Γκαλάντ για εγκλήματα πολέμου. Κι όμως, κανείς δεν φαίνεται να ενοχλείται.
Ο Νετανιάχου πετά πάνω από ευρωπαϊκές χώρες, συναντά τον Τραμπ, επισκέπτεται την Ουγγαρία του Όρμπαν, που ήδη εγκαλείται για παραβίαση του Καταστατικού της Ρώμης. Το διεθνές δίκαιο υπάρχει – αλλά μόνο για τους αδύναμους.
Γάζα: Μια ζώνη πειραματισμού ατιμωρησίας
Η Λωρίδα της Γάζας είναι πλέον κάτι περισσότερο από πεδίο μάχης. Είναι το σκηνικό ενός ζωντανού πειράματος για το πόσο μπορεί να καθυστερήσει η διεθνής κοινότητα να αναγνωρίσει μια γενοκτονία. Κι ενώ το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA) προειδοποιεί για καταστροφή χωρίς προηγούμενο, οι θεσμοί αναβάλλουν, επιβραδύνουν, «δίνουν χρόνο» στους φερόμενους ως θύτες.
Η κατάσταση θυμίζει Βοσνία. Ή Ρουάντα. Μόνο που αυτή τη φορά, το έγκλημα γίνεται μπροστά σε δορυφόρους, live κάμερες και διεθνή πρακτορεία.
Η γενοκτονία του 21ου αιώνα – σε αναμονή
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η απόφαση για την κατηγορία της γενοκτονίας θα ληφθεί –αν όλα πάνε βάσει χρονοδιαγράμματος– στα τέλη του 2027 ή στις αρχές του 2028. Δηλαδή περίπου τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της διαδικασίας. Και μέχρι τότε;
Αντί να εξετάζεται το ερώτημα αν διαπράττεται γενοκτονία, εξετάζεται αν το Ισραήλ είχε αρκετό χρόνο για να φτιάξει επιχειρήματα. Η αντίφαση είναι προφανής. Η ζωή του παλαιστινιακού λαού τίθεται σε αναστολή επειδή η γραφειοκρατία της Δικαιοσύνης δεν θέλει να κατηγορηθεί για βιασύνη.
Και όμως, υπάρχουν φωνές
Δεν είναι όλοι σιωπηλοί. Η Νότια Αφρική, οι δικηγόροι των Παλαιστινίων, δεκάδες οργανώσεις όπως η Amnesty International, η Human Rights Watch, και ακτιβιστές από όλο τον κόσμο συνεχίζουν να ασκούν πίεση.
Ακόμη και στελέχη του ΟΗΕ έχουν εκφράσει ανησυχία για τον ρυθμό και τον χαρακτήρα της διαδικασίας. Όμως ο συσχετισμός δύναμης παραμένει αυτός που τελικά επιβάλλεται.
Το Ισραήλ σήμερα δεν δικάζεται. Του δίνεται χρόνος. Κι όσο ο χρόνος κυλά, το έγκλημα συνεχίζεται. Η διεθνής κοινότητα θα κριθεί όχι μόνο για την απόφαση που θα λάβει το 2028, αλλά –κυρίως– για τη σιωπή και την ανοχή που έδειξε μέχρι τότε.
Η ιστορία θα γράψει αν το Διεθνές Δίκαιο υπήρξε υπηρέτης των λαών ή υπηρέτης των ισχυρών.
