ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΑΞΙΜΟΣ Ο ΙΒΗΡΙΤΗΣ: Ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, όστις ερμηνεύει σημειολογικώς το όνομα ΜΑΡΙΑΜ της Υπεραγίας Θεοτόκου, γράφει τα εξής εις την Εισαγωγήν του Θεοτοκαρίου του:
«Ερμηνεύεται δε το Μαριάμ, Κυρία· παράγεται δε τούτο, κατ’ άλλους μεν εκ του Αιά, ο δηλοί καθ’ Εβραίους Κύριος· κατά δε Γεώργιον τον Κορέσσιον, ειδήμονα των Εβραικών, εκ της ρίζης του Ιεχωβά, του τετραγραμμάτου, ακοινωνήτου τε πάση κτίσει και κυριωτέρου ονόματος του Θεού· ο δη και αυτό ηρμήνευται παρά των Εβδομήκοντα, Κύριος».
Επίπροσθεν δε τούτων, σημειοί τα εξής: « Ιδού το παμπόθητον όνομα της Θεοτόκου, σχήμα κύκλου αποτελεί και δηλοί, ως αν αναλογικός ανήρ είποι, κυρίως μεν, ότι μόνη αύτη των νοητών και αισθητών κτισμάτων, κατά τε ψυχήν και σώμα ωραιοτάτη γεγένηται και μόνη πολυχωροτάτη ώφθη θείων τε άμα και ανθρωπίνων χαρίτων. Τοιούτος γαρ ο Κύκλος, κατά τον Πρόκλον, ωραιότατον ων των σχημάτων απάντων και πολυχωρότατον, επομένως δε, και ότι Θεόν αύτη εγέννησεν, ίσον εαυτώ όντα κατά πάντα και όμοιον, κατά τον θεολόγον Γρηγόριον, άναρχόν τε κατά χρόνον και ατελεύτητον. Τοιούτος γαρ και ο Κύκλος, ίσος εαυτώ κατά πάντα και όμοιος· και, όσον επί τω φαινομένω δοκών, άναρχος είναι και ατελεύτητος».
Και πάλιν: «Ιδού το αυτό πολυύμνητον και κοσμοσωτήριον όνομα, σχήμα τετραγώνου ναί μην και χιαστού, ήτοι σταυροειδούς, αποτελεί, δηλούται δε διά του α ́ κυρίως μεν, ότι μόνη αύτη από γεννήσεως εν μόνω τω καλώ βεβηκυία, ακίνητος όλως προς το κακόν κατά προαίρεσιν γέγονε. Τοιούτον γαρ και το τετράγωνον βασιμώτατον ον των σχημάτων απάντων και δυσκινητότατον· διά δε του β ́ότι μόνη αύτη νενεκρωμένα είχεν αεί τα εμπαθή κινήματα του τριμερούς της ψυχής, ούτε του καλού υπό τούτων αφελκομένη, ούτε προς το κακόν εφελκομένη· νεκρώσεως γαρ σύμβολον ο σταυρός. Επομένως δε και ότι Δημιουργόν αύτη εγέννησε τα τέτταρα μέρη δημιουργήσαντα του παντός. Και ότι άνθρωπον εγέννησε, σταυρωθέντα σαρκί και διά του σταυρού αυτού τας τέτταρας γωνίας του παντός διαλαβόντα και σώσαντα (παρά τω γ ́τόμω Βρυεννίου)».
Ως γνωστόν, το όνομα Μαριάμ έφερε και η προφήτις αδελφή του Μωϋσέως και του Ααρών. Η δε Θεοτόκος, συχνάκις αναφέρεται με το πραγματικόν της 2 όνομα Μαρία [= Αραμαιστί και Εβραιστί Μαριάμ], αλλά και ως Παρθένος Μαρία η Θεοτόκος.
Ο Άγιος Ιερώνυμος λέγει, ότι το πανσέβαστον και πολυπόθητον όνομα της Κεχαριτωμένης Παρθένου εδόθη εις αυτήν κατά πρόγνωσιν και οικονομίαν Θεού, από τον οποίον ήτο προωρισμένη να γίνη Μήτηρ του Λυτρωτού.
Ο δε Επίσκοπος Μεδιολάνων Άγιος Αμβρόσιος λέγει, ότι το όνομα Μαρία σημαίνει «πέλαγος»· το ίδιον και Λατινιστί, Μαρία σημαίνει «θάλασσα», διότι ανεδείχθη ταμιείον χαρισμάτων του Θεού και εχώρεσεν όλους τους ποταμούς των δωρεών του Θεού.
Διά το όνομα ΜΑΡΙΑ υπάρχουν προσέτι και άλλαι ερμηνείαι, όπως:
1) Μ= μέλισσα·Α= αυγή· Ρ= ράβδος·Ι= ίρις·Α= άμπελος.
2) Μ= Μαριάμ, αδελφή των Μωϋσέως και Ααρών, και τύπος και εικόνισμα αυτής κατά την Παρθενίαν· Α= σημαίνει την προφήτιδα Άνναν, μητέρα του Σαμουήλ· Ρ= σημαίνει την ωραιοτάτην Ραχήλ,
σύζυγον του Πατριάρχου Ιακώβ· Ι= σημαίνει την ανδρείαν Ιουδίθ· Α= σημαίνει την φρόνημον Αβιγαίαν, ήτις διά την καλωσύνην και την σύναισιν αυτής ηξιώθη να γίνη σύζυγος του προφητάνακτος Δαβίδ.
3) Μ= μόνη· Α= αυτή· Ρ= ρύσεται· Ι= ιού (δηλητηρίου)· Α= αμαρτίας [= μόνη αυτή «ρύσεται ιού αμαρτίας»: μόνη αυτή σώζει από το δηλητήριον της αμαρτίας].
4) Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέγει: «Και το όνομα της Παρθένου Μαριάμ» ερμηνεύεται «Κυρία».
5) Οι Μουσουλμάνοι επίσης αποκαλούν την Θεοτόκον «Παρθένον Μαρίαν», και χρησιμοποιούν τον προσδιορισμόν «Σαιντά» = Κυρία.
Εις ο,τι αφορά τα διάφορα δηλωτικά προσαγορήματα της Υπεραγίας Θεοτόκου, με βάσιν την Υμνολογίαν της Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας και τα κείμενα των Προφητών, των Αποστόλων, των Αγίων και Οσίων, των Ομολογητών και Μαρτύρων της πίστεώς μας, έχουν σταχυολογηθή υπό διαφόρων ερευνητών άνω των πέντε χιλιάδων πεντακοσίων επωνυμίων, ονομασιών, αλληγορικών-συμβολικών ονοματεπωνύμων, παρωνυμίων,
επιθέτων, δογματικών επωνυμίων, θεικών προσηγοριών κ.α. δι’ αυτήν.
Πρόκειται διά τα λεγόμενα Θεοτοκωνύμια του μεγαλείου της «Υψηλοτέρας των ουρανών και καθαροτέρας λαμπηδόνων ηλιακών», αφού είναι μεσίτρια του ανθρωπίνου γένους προς τον Μονογενή Υιόν και Σωτήρα του κόσμου, ήτις μας ελύτρωσεν εκ της προγονικής κατάρας και μας προστατεύει συνεχώς εκ της πλεκτάνης του αρχαικάκου Διαβόλου.
Διά των χιλιάδων τούτων ονομάτων και κοσμητικών επιθέτων οι πνευματοφόροι Υμνωδοί της Εκκλησίας μας καταστολίζουν την Κυρίαν Θεοτόκου εις τα πολυποίκιλα έργα αυτών, χαρίζοντες ταυτοχρόνως εις τους
ψάλλοντας και τους ακούοντας χαράν, συγκίνησιν και κατάνυξιν εις τας καρδίας των.
Οι ειρημένοι χαρακτηρισμοί και τα Θεοτοκωνύμια της Παναγίας μας, συνθέτουν εις το σύνολον αυτών την εικόνα του νοητού Στερεώματος, όπου κάθε Ορθόδοξος πνοή ευρίσκει την αληθινήν Θεολογίαν και κατανοεί τα Θεία νοήματα με πραγματικήν γαλήνην και ουράνιον χαράν.
Ταύτα προς Δόξαν της Κυρίας Θεοτόκου, της λυτρωσάσης το Άγιον Όρος του Άθω εκ της δεκαετούς κατοχής υπό του Οθωμανικού στρατού (1821- 1830), κατόπιν θαυμαστής εμφανείας αυτής τη Κυριακή του Θωμά 1830
εν τη Ιερά Μονή των Ιβήρων· διό και εις ανάμνησιν τελείται κατά την αυτήν ημέραν εόρτιος Παναγιορειτική Αγρυπνία εις τον Ιερόν ημών Τόπον.
[Ιερά Μονή Ιβήρων, Κυριακή του Θωμά 2023]
