ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Ποιοι δεν χρειάζονται πλέον 3.600 πραγματικά ένσημα, τι ισχύει για όσους είχαν απορριφθεί και πώς μητέρες, δημόσιοι υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και νέοι ασφαλισμένοι μπορούν να μειώσουν το όριο ηλικίας
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Νέα δεδομένα για χιλιάδες ασφαλισμένους δημιουργεί η διευκρινιστική εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ, η οποία αποσαφηνίζει πότε απαιτούνται 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης για την αξιοποίηση πλασματικών χρόνων. Η αλλαγή ανοίγει τον δρόμο για επανεξέταση απορριφθεισών αιτήσεων και, σε αρκετές περιπτώσεις, για συνταξιοδότηση έως και επτά χρόνια νωρίτερα.
Η βασική διευκρίνιση είναι ότι η προϋπόθεση της 12ετούς ασφάλισης δεν εφαρμόζεται οριζόντια σε κάθε αίτημα αναγνώρισης. Αφορά κυρίως ασφαλισμένους που επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν με προϋποθέσεις οι οποίες μεταβλήθηκαν από το άρθρο 10 του Ν. 3863/2010. Για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα με παλαιότερες διατάξεις που δεν επηρεάστηκαν από τον συγκεκριμένο νόμο εξακολουθεί να εφαρμόζεται το προηγούμενο καθεστώς του Ν. 2084/1992. (e-ΕΦΚΑ)
Ο εργατολόγος Νίκος Παπαθανάσης, μιλώντας στο VimaOrthodoxias.gr, ανέλυσε τις τελευταίες εξελίξεις και παρουσίασε επτά χαρακτηριστικά παραδείγματα ασφαλισμένων. Όπως επισήμανε, κάθε υπόθεση απαιτεί ξεχωριστό έλεγχο, επειδή ακόμη και μία ημέρα ασφάλισης, το έτος θεμελίωσης ή η ημερομηνία συμπλήρωσης ενός ορίου ηλικίας μπορεί να αλλάξει το τελικό αποτέλεσμα.
Ποιοι εξακολουθούν να χρειάζονται 3.600 ημέρες
Η προϋπόθεση των 3.600 ημερών διατηρείται για κατηγορίες των οποίων τα όρια ηλικίας ή οι απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης τροποποιήθηκαν με τον Ν. 3863/2010.
Σε αυτές περιλαμβάνονται, ανάλογα με την ειδικότερη διάταξη, γυναίκες με 4.500 ημέρες, μητέρες ή χήροι πατέρες ανηλίκων, ασφαλισμένοι που επιδιώκουν συνταξιοδότηση με 10.500 ή 12.000 ημέρες και ορισμένες ειδικές επαγγελματικές κατηγορίες.
Αντίθετα, χωρίς υποχρεωτική συμπλήρωση 3.600 ημερών μπορούν να εξετάζονται αιτήματα ανδρών με 4.500 ένσημα, οικοδόμων, εργαζομένων σε ΟΤΑ, ηθοποιών, μουσικών, χορευτών και άλλων κατηγοριών των οποίων οι προϋποθέσεις δεν μεταβλήθηκαν από τον νόμο του 2010.
Εξαίρεση αποτελεί η στρατιωτική θητεία, για την οποία εξετάζονται οι ειδικές προϋποθέσεις ηλικίας και πραγματικού ασφαλιστικού χρόνου.
Τι γίνεται με τις απορριφθείσες αιτήσεις
Η σημαντικότερη εξέλιξη αφορά όσους είχαν υποβάλει αίτηση αναγνώρισης ή συνταξιοδότησης και απορρίφθηκαν αποκλειστικά επειδή δεν διέθεταν 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.
Οι υποθέσεις αυτές μπορούν να επανεξεταστούν είτε αυτεπάγγελτα από τις αρμόδιες υπηρεσίες είτε έπειτα από νέο αίτημα του ασφαλισμένου. Εφόσον διαπιστωθεί ότι η προϋπόθεση εφαρμόστηκε λανθασμένα, η απορριπτική απόφαση μπορεί να ανακληθεί.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα οικονομικά αποτελέσματα. Εάν η αίτηση γίνει δεκτή μετά την επανεξέταση, η έναρξη της σύνταξης μπορεί να αναχθεί στον πρώτο μήνα μετά την αρχική αίτηση, ανάλογα με τα πραγματικά στοιχεία και τις προϋποθέσεις της υπόθεσης.
Επτά αναλυτικά παραδείγματα
1. Μητέρα με ανήλικο και 5.100 ημέρες
Ασφαλισμένη στο ΙΚΑ πριν από το 1993 είχε ανήλικο παιδί το 2011 και 5.100 ημέρες ασφάλισης. Της λείπουν 400 ημέρες για να συμπληρώσει τις απαιτούμενες 5.500.
Μπορεί να αξιοποιήσει επιτρεπόμενους χρόνους ανεργίας, ασθένειας, σπουδών ή κενών ασφάλισης, όχι όμως χρόνο τέκνων για τη συγκεκριμένη θεμελίωση. Εφόσον συμπληρώσει τις 5.500 ημέρες το 2011 και είχε γίνει 52 ετών το 2018, το μεταβατικό όριο για μειωμένη σύνταξη μπορεί να διαμορφωθεί στα 60 έτη και 2 μήνες, αντί για πλήρη στα 67.
2. Νέος ασφαλισμένος με στόχο την 40ετία
Ασφαλισμένος για πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 είναι 57 ετών το 2026 και διαθέτει 32 πραγματικά έτη.
Χωρίς αναγνώριση θα συμπλήρωνε 40 χρόνια περίπου στα 65. Εάν αναγνωρίσει τρία πλασματικά έτη, θα φτάσει τα 35 και, συνεχίζοντας την εργασία του για ακόμη πέντε χρόνια, μπορεί στα 62 να συμπληρώσει 40ετία και να λάβει πλήρη σύνταξη. Οι μετά το 1993 ασφαλισμένοι μπορούν να χρησιμοποιούν πλασματικούς χρόνους για τη συμπλήρωση 40 ετών και συνταξιοδότηση στα 62. (e-ΕΦΚΑ)
3. Άνδρας με λιγότερα από 3.600 ένσημα
Άνδρας παλαιός ασφαλισμένος έχει 3.300 πραγματικές ημέρες και χρειάζεται επιπλέον χρόνο για να πλησιάσει τις 4.500.
Εάν η συνταξιοδοτική διάταξη που τον αφορά δεν τροποποιήθηκε από τον Ν. 3863/2010, η αίτηση αναγνώρισης δεν πρέπει να απορριφθεί αυτομάτως επειδή δεν διαθέτει 3.600 ημέρες. Θα εξεταστεί ποιοι πλασματικοί χρόνοι επιτρέπονται και εάν επαρκούν για τη θεμελίωση.
4. Δημόσιος υπάλληλος με 25ετία το 2011
Υπάλληλος του Δημοσίου έχει 23 πραγματικά έτη έως το τέλος του 2011. Μπορεί να αναγνωρίσει δύο έτη από σπουδές, στρατιωτική θητεία ή τέκνα και να συμπληρώσει 25ετία το 2011.
Στη συνέχεια εξετάζεται πότε συμπληρώνει τα απαιτούμενα συνολικά έτη και το σχετικό ηλικιακό όριο. Στο Δημόσιο μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να αναγνωριστούν τέσσερα έως επτά γενικά πλασματικά έτη και επιπλέον έως πέντε έτη λόγω τέκνων.
Ο εξαγορασμένος χρόνος συνυπολογίζεται στην εθνική και στην ανταποδοτική σύνταξη, ενώ χρόνοι που αναγνωρίζονται χωρίς εξαγορά δεν αυξάνουν πάντοτε την ανταποδοτική παροχή. (e-ΕΦΚΑ)
5. Ελεύθερος επαγγελματίας με 35ετία το 2012
Ασφαλισμένος στον πρώην ΟΑΕΕ διαθέτει 30 πραγματικά έτη έως το 2012. Με αναγνώριση πέντε πλασματικών ετών μπορεί να κατοχυρώσει 35ετία το 2012.
Εφόσον συμπλήρωσε το 60ό έτος το 2020, το μεταβατικό όριο μπορεί να διαμορφωθεί στα 61 έτη και 6 μήνες. Χωρίς κατοχύρωση 35ετίας έως το 2012 ή συμπλήρωση 40ετίας αργότερα, η πλήρης σύνταξη μεταφέρεται κατά κανόνα στα 67.
6. Απορριφθείσα αίτηση οικοδόμου
Οικοδόμος με 3.450 πραγματικές ημέρες είχε ζητήσει την αναγνώριση επιτρεπόμενου πλασματικού χρόνου, αλλά η αίτησή του απορρίφθηκε αποκλειστικά λόγω έλλειψης 3.600 ημερών.
Με βάση τη νέα ερμηνεία, η υπόθεσή του πρέπει να ελεγχθεί ξανά, καθώς οι προϋποθέσεις της συγκεκριμένης κατηγορίας ενδέχεται να μην είχαν μεταβληθεί από τον νόμο του 2010. Ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει αίτημα επανεξέτασης, αναφέροντας τον αριθμό και την ημερομηνία της παλιάς απορριπτικής απόφασης.
7. Πατέρας στο Δημόσιο με ανήλικο το 2012
Πατέρας δημόσιος υπάλληλος είχε ανήλικο τέκνο και 22 πραγματικά έτη στο τέλος του 2012. Αναγνωρίζοντας τρία έτη από στρατό, σπουδές ή τέκνα, μπορεί να συμπληρώσει την απαιτούμενη 25ετία.
Εάν έγινε 55 ετών το 2019, το μεταβατικό όριο πλήρους σύνταξης μπορεί να διαμορφωθεί στα 62 έτη και 6 μήνες. Εάν συμπλήρωσε το παλιό ηλικιακό όριο από το 2022 και μετά, η έξοδος οδηγείται κατά κανόνα στα 67, εκτός αν συγκεντρώνονται 40 έτη για σύνταξη στα 62.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι ασφαλισμένοι
Όσοι είχαν απορριφθεί πρέπει να αναζητήσουν την παλιά απόφαση και να ελέγξουν εάν ως μοναδικός λόγος αναφέρεται η μη συμπλήρωση 3.600 ημερών. Στη συνέχεια μπορούν να ζητήσουν εγγράφως επανεξέταση από την αρμόδια υπηρεσία, επισυνάπτοντας ασφαλιστικό ιστορικό και στοιχεία των πλασματικών χρόνων.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν επίσης να ενημερώνονται από το Υπουργείο Εργασίας για τις νομοθετικές παρεμβάσεις που αφορούν το ασφαλιστικό σύστημα.
Όπως τονίζει στο VimaOrthodoxias.gr ο εργατολόγος Νίκος Παπαθανάσης, η εξαγορά δεν συμφέρει αυτομάτως σε κάθε περίπτωση. Πριν από οποιαδήποτε πληρωμή πρέπει να εξακριβωθεί ότι ο πλασματικός χρόνος οδηγεί πράγματι σε θεμελίωση, χαμηλότερο όριο ηλικίας ή ουσιαστική προσαύξηση της σύνταξης.
Η νέα εγκύκλιος διορθώνει μία πολυετή οριζόντια ερμηνεία, δεν καταργεί όμως όλους τους περιορισμούς. Το κλειδί βρίσκεται στη διάταξη με την οποία συνταξιοδοτείται κάθε ασφαλισμένος και στο κατά πόσο αυτή επηρεάστηκε από τις αλλαγές του 2010.
