Βαρθολομαίος: Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο στρέφονται σήμερα, 22 Οκτωβρίου 2026, τα βλέμματα των ορθοδόξων, καθώς συμπληρώνονται 35 χρόνια από την εκλογή του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η επέτειος τιμάται με Θεία Λειτουργία στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, στο πνευματικό κέντρο της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.
Το ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ σας παραθέτει την πατριαρχική πορεία του Βαρθολομαίου, από την Ίμβρο και τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης έως την ανάδειξή του στον Οικουμενικό Θρόνο, τις διεθνείς πρωτοβουλίες και τις μεγάλες εκκλησιαστικές προκλήσεις της διακονίας του.
Η σημερινή επέτειος έχει ιδιαίτερο συμβολισμό για τους Ιμβρίους. Η Ιμβριακή Ένωση, με ανάρτησή της, εκφράζει τη συγκίνηση και την υπερηφάνεια των συμπατριωτών του, τιμώντας τον άνθρωπο που ξεκίνησε από το νησί τους και συνέδεσε τη ζωή του με την ιστορία του Φαναρίου.
Από τους Αγίους Θεοδώρους στη Χάλκη
Ο Βαρθολομαίος, κατά κόσμον Δημήτριος Αρχοντώνης, γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 1940, στους Αγίους Θεοδώρους της Ίμβρου. Τα πρώτα του βιώματα διαμορφώθηκαν μέσα στην οικογένεια, στην ενοριακή ζωή και στην ελληνική παιδεία του νησιού.
Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και συνέχισε την επιστημονική του κατάρτιση στη Ρώμη, στην Ελβετία και στο Μόναχο, με ιδιαίτερη ενασχόληση με το Κανονικό Δίκαιο.
Χειροτονήθηκε διάκονος το 1961 και πρεσβύτερος το 1969. Το 1973 εξελέγη Μητροπολίτης Φιλαδελφείας και το 1990 Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος. Καθοριστική υπήρξε η υπηρεσία του ως διευθυντή του Ιδιαιτέρου Γραφείου του Πατριάρχη Δημητρίου, μέσα από την οποία γνώρισε τις απαιτήσεις της πατριαρχικής διοίκησης.
Η εκλογή που άνοιξε μια νέα εποχή
Στις 22 Οκτωβρίου 1991, μετά την εκδημία του Πατριάρχη Δημητρίου, εξελέγη παμψηφεί από την Αγία και Ιερά Σύνοδο ως ο 270ός Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης.
Η ενθρόνισή του τελέστηκε στις 2 Νοεμβρίου 1991, στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου. Η ανάληψη των καθηκόντων του συνέπεσε με τις μεγάλες αλλαγές στην Ανατολική Ευρώπη και την επανεμφάνιση Εκκλησιών στη δημόσια ζωή μετά τις δεκαετίες των κομμουνιστικών διωγμών.
Στη νέα αυτή πραγματικότητα, το Φανάρι κλήθηκε να ανταποκριθεί σε ανάγκες ανασυγκρότησης, ποιμαντικής στήριξης και εκκλησιαστικής οργάνωσης.
Η παρουσία στην Ορθοδοξία και στη διασπορά
Η ανασυγκρότηση της Εκκλησίας της Αλβανίας και η αποκατάσταση της αυτόνομης Εκκλησίας της Εσθονίας αποτέλεσαν σημαντικά κεφάλαια της πρώτης περιόδου της Πατριαρχίας του.
Παράλληλα, οι επισκέψεις σε ορθόδοξες κοινότητες ανά τον κόσμο ενίσχυσαν τους δεσμούς με τη διασπορά. Η επικοινωνία με πιστούς διαφορετικών γλωσσών και πολιτισμών ανέδειξε την ευρύτητα της αποστολής του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Στην Κωνσταντινούπολη, στην Ίμβρο και στην Τένεδο, η διατήρηση της εκκλησιαστικής παρουσίας και της ιστορικής μνήμης παρέμεινε βασική μέριμνα.
Ο «Πράσινος Πατριάρχης» και ο διεθνής διάλογος
Η οικολογική δράση έδωσε στην Πατριαρχία του ξεχωριστό διεθνές αποτύπωμα. Ο Βαρθολομαίος συνέδεσε την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την πνευματική ευθύνη του ανθρώπου, φέρνοντας σε κοινό διάλογο επιστήμονες, θρησκευτικούς εκπροσώπους και πολιτικούς.
Το συμπόσιο του 1997 για τη Μαύρη Θάλασσα υπήρξε χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσπάθειας. Οι πρωτοβουλίες αυτές συνέβαλαν στην καθιέρωση του χαρακτηρισμού «Πράσινος Πατριάρχης».
Στον διαχριστιανικό διάλογο, ιδιαίτερη θέση κατέχει η συνάντηση με τον Πάπα Φραγκίσκο στα Ιεροσόλυμα, τον Μάιο του 2014, πενήντα χρόνια μετά τη συνάντηση Αθηναγόρα και Παύλου ΣΤ΄. Η κοινή διακήρυξη υπογράμμισε την επιδίωξη της ενότητας και την ευθύνη των χριστιανών απέναντι στην ειρήνη και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η Παναγία Σουμελά και η Σύνοδος της Κρήτης
Στις 15 Αυγούστου 2010, η Θεία Λειτουργία στην ιστορική Μονή Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα αποτέλεσε στιγμή βαθιάς συγκίνησης για τον ποντιακό Ελληνισμό.
Τον Ιούνιο του 2016 πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος, υπό την προεδρία του Βαρθολομαίου. Η σύγκλησή της, έπειτα από μακρά προπαρασκευή, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της διακονίας του.
Στην εσωτερική λειτουργία του Πατριαρχείου, σημαντική αλλαγή υπήρξε από το 2004 η συμμετοχή στην Αγία και Ιερά Σύνοδο και ιεραρχών του Θρόνου που υπηρετούν εκτός Τουρκίας.
Η αμφιλεγόμενη ουκρανική αυτοκεφαλία
Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα κεφάλαια της Πατριαρχίας του υπήρξε η χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, με την παράδοση του Τόμου στον Μητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο, στις 6 Ιανουαρίου 2019.
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και βαθιά διορθόδοξη αντιπαράθεση. Δεν εξασφάλισε καθολική πανορθόδοξη αναγνώριση, καθώς πολλές τοπικές Εκκλησίες δεν αναγνώρισαν τη νέα εκκλησιαστική δομή. Αναγνώριση παρείχαν, πέραν της Κωνσταντινουπόλεως, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και οι Εκκλησίες Ελλάδος και Κύπρου.
Το Φανάρι υποστηρίζει ότι ενήργησε στο πλαίσιο των κανονικών αρμοδιοτήτων του για την επούλωση του ουκρανικού εκκλησιαστικού διχασμού. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις, ωστόσο, διατήρησαν το θέμα στο επίκεντρο της συζήτησης για την ενότητα και τις σχέσεις των Ορθοδόξων Εκκλησιών.
Σήμερα, η επέτειος των 35 ετών φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια μακρά διακονία, με διεθνείς πρωτοβουλίες, ιστορικές αποφάσεις και δύσκολες εκκλησιαστικές εκκρεμότητες.
Το vimaorthodoxias.gr σας παραθέτει την πατριαρχική πορεία του Βαρθολομαίου, φωτίζοντας τους σημαντικότερους σταθμούς από την εκλογή του το 1991 έως τη σημερινή επέτειο στο Φανάρι.
