Ελληνοτουρκικά: Με επιστολή στον ΟΗΕ και παράλληλες συνομιλίες με την Αίγυπτο για επέκταση της μεταξύ τους θαλάσσιας οριοθέτησης, η Αθήνα απαντά στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Το υπουργείο Εξωτερικών επιμένει ότι η κοινοβουλευτική απόφαση δεν αλλάζει τον χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο η ελληνική πλευρά απορρίπτει ως αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και επιζήμιο για τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών επαναφέρουν στο προσκήνιο τη διαμάχη για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Reuters και Associated Press καταγράφουν τη μεταστροφή της ανατολικής λιβυκής πλευράς απέναντι στη συμφωνία με την Τουρκία, ενώ η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή καταγραφή των αντιρρήσεών της.
Η επιστολή της Ελλάδας στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, απέστειλε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη.
Σύμφωνα με τις διπλωματικές πληροφορίες που μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η παρέμβαση ακολούθησε την έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι το κείμενο δεν μπορεί να δημιουργεί έννομα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων κρατών.
Είχε προηγηθεί ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας από την ελληνική αντιπροσωπεία, κατά τις κλειστές διαβουλεύσεις της 21ης Οκτωβρίου. Εκεί τέθηκαν οι ελληνικές ανησυχίες για τις συνέπειες της λιβυκής απόφασης στην περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Πρόκειται για διακριτή ενέργεια από την επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα.
Reuters: Συζητήσεις Αθήνας–Καΐρου για επέκταση της οριοθέτησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τηλεγράφημα του Reuters της 22ας Οκτωβρίου: Ελλάδα και Αίγυπτος συζητούν την επέκταση της οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης τους ανατολικότερα, προς την κατεύθυνση της Κύπρου.
Το πρακτορείο συνδέει τις συνομιλίες με τις πρόσφατες λιβυκές εξελίξεις και υπενθυμίζει τη συμφωνία Αθήνας–Καΐρου του 2020. Κατά την ίδια αναφορά, ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι, επανέλαβαν την αντίθεσή τους στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη· δεν έχει ανακοινωθεί νέα υπογεγραμμένη οριοθέτηση.
Associated Press: Η σημασία της λιβυκής μεταστροφής
Το Associated Press υπογραμμίζει ότι η ανατολική λιβυκή Βουλή ενέκρινε ομόφωνα τη συμφωνία της Τουρκίας με την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, ανατρέποντας την προηγούμενη αντίθεσή της.
Η μεταβολή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχεται από την πλευρά που συνδέεται με τον Χαλίφα Χάφταρ. Κατά το AP, αναδεικνύει την ευρύτερη προσέγγιση της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη και επαναφέρει τη διαφωνία με Ελλάδα, Αίγυπτο και Κύπρο.
Το Reuters καταγράφει επίσης την τουρκική υποστήριξη στη λιβυκή απόφαση. Η Άγκυρα παρουσιάζει τη συμφωνία ως συμβατή με το διεθνές δίκαιο και τα αμοιβαία συμφέροντα των δύο πλευρών, θέση που βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τις ελληνικές αντιρρήσεις.
Η ευρωπαϊκή θέση και το μήνυμα προς την Άγκυρα
Στις 21 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για τη λιβυκή κύρωση. Στη δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ επαναλαμβάνεται ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση προσφέρει διπλωματική στήριξη στην Αθήνα. Δεν συνιστά, πάντως, ανακοίνωση νέων κυρώσεων ή δικαστική επίλυση της διαφοράς.
Τι κρίνεται στο επόμενο διάστημα
Από τις επιβεβαιωμένες εξελίξεις προκύπτουν τρία βασικά μέτωπα: η καταγραφή των ελληνικών θέσεων στον ΟΗΕ, ο συντονισμός με την Αίγυπτο και η αντιμετώπιση της ενισχυμένης τουρκικής επιρροής στην ανατολική Λιβύη.
Σε επίπεδο γεωστρατηγικής αποτίμησης, η λιβυκή ψήφος μεταβάλλει τις πολιτικές ισορροπίες γύρω από το μνημόνιο. Η πρακτική της βαρύτητα θα εξαρτηθεί από τις επόμενες ενέργειες των εμπλεκομένων, ιδίως εάν ακολουθήσουν κινήσεις εφαρμογής των θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Το κρίσιμο για την ελληνική πλευρά είναι να μετατρέψει τη διεθνή υποστήριξη σε σταθερό διπλωματικό συντονισμό. Οι μέχρι τώρα αναφορές τεκμηριώνουν αυξημένη διπλωματική αντιπαράθεση· δεν αρκούν για συμπέρασμα περί επικείμενου στρατιωτικού επεισοδίου.
