ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ – ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ: Δύο κρίσιμα μέτωπα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για τον αγροτικό κόσμο: οι επενδύσεις που μπορούν να αλλάξουν την παραγωγική δυναμικότητα των εκμεταλλεύσεων και οι διαδικασίες αποζημίωσης για ζημιές που προκάλεσαν ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
NEWS: Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει παρουσιάσει χρηματοδοτικό πλαίσιο 263,5 εκατ. ευρώ για τα Σχέδια Βελτίωσης, ενώ ο ΕΛΓΑ προχώρησε σε ειδικές οδηγίες προς παραγωγούς που επλήγησαν από πλημμυρικά φαινόμενα.
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο σημείο.
Από τη μία πλευρά, οι αγρότες χρειάζονται σύγχρονα μηχανήματα, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και επενδύσεις που βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα.
Από την άλλη, οι φυσικές καταστροφές μπορούν μέσα σε λίγες ώρες να εξανεμίσουν την παραγωγή και να ανατρέψουν τον οικονομικό προγραμματισμό μιας ολόκληρης χρονιάς.
Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό και η ανάγκη για αποζημίωση δεν είναι ανταγωνιστικές μεταξύ τους.
Αποτελούν δύο διαφορετικές αλλά εξίσου σημαντικές προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης
Το χρηματοδοτικό πλαίσιο των 263,5 εκατ. ευρώ αφορά παρεμβάσεις που συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα, την εξοικονόμηση ύδατος και τις ενεργειακές επενδύσεις.
Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία της πρόσκλησης, η περίοδος υποβολής εκτείνεται από τις 6 Οκτωβρίου 2026 έως τις 20 Ιανουαρίου 2027.
Τα ποσοστά στήριξης μπορούν να κυμαίνονται μεταξύ 50% και 70%, ανάλογα με την κατηγορία δαπάνης και τις εφαρμοστέες προϋποθέσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αγορά γεωργικών ελκυστήρων.
Στα δημοσιοποιημένα στοιχεία αναφέρεται εύλογο επιλέξιμο κόστος έως 145.000 ευρώ για την αγορά τρακτέρ, στοιχείο που ενδιαφέρει παραγωγούς οι οποίοι σχεδιάζουν ανανέωση του μηχανολογικού τους εξοπλισμού.
Το ποσό αυτό δεν αποτελεί ενιαία επιδότηση 145.000 ευρώ.
Πρόκειται για αναφερόμενο όριο επιλέξιμου κόστους, επί του οποίου εφαρμόζονται οι κανόνες χρηματοδότησης.
Έτσι, σε μια καθαρά ενδεικτική επένδυση μηχανήματος κόστους 100.000 ευρώ, ποσοστό στήριξης 50% θα αντιστοιχούσε σε επιδότηση 50.000 ευρώ και ιδιωτική συμμετοχή 50.000 ευρώ, πριν από τυχόν μη επιλέξιμες δαπάνες ή άλλες προσαρμογές.
Εάν το επιλέξιμο ποσοστό ήταν διαφορετικό, θα άλλαζε αντίστοιχα και το τελικό ποσό ενίσχυσης.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι επίσης οι επενδύσεις εξοικονόμησης νερού.
Σε περιοχές όπου το κόστος άρδευσης έχει αυξηθεί, οι νέες τεχνολογίες μπορούν να περιορίσουν τη σπατάλη υδάτινων πόρων και να μειώσουν τις λειτουργικές δαπάνες.
Παράλληλα, χρηματοδοτικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν ενεργειακές εγκαταστάσεις και παρεμβάσεις κυκλικής οικονομίας.
Στον τομέα της κτηνοτροφίας, οι ανάγκες περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό σταβλικών εγκαταστάσεων, τον εξοπλισμό αρμεγής και τη βελτίωση των συνθηκών παραγωγής.
Ωστόσο, η ένταξη σε ένα επενδυτικό πρόγραμμα προϋποθέτει κατάλληλο φάκελο, τεκμηρίωση της επιλεξιμότητας και δυνατότητα κάλυψης της ιδιωτικής συμμετοχής.
Αυτό σημαίνει ότι ο ενδιαφερόμενος παραγωγός πρέπει να εξετάσει όχι μόνο το ύψος της επιδότησης, αλλά και τη συνολική οικονομική βιωσιμότητα του σχεδίου.
Οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ
Η δεύτερη εξέλιξη αφορά τις ζημιές από τις έντονες βροχοπτώσεις και τα πλημμυρικά φαινόμενα στο Οροπέδιο Λασιθίου.
Ο ΕΛΓΑ ανακοίνωσε ότι οι παραγωγοί που επλήγησαν από τις βροχοπτώσεις της 1ης έως 4ης Οκτωβρίου έπρεπε να υποβάλουν δηλώσεις ζημιάς μέχρι τις 19 Οκτωβρίου 2026.
Οι δηλώσεις αφορούν απώλειες φυτικής παραγωγής, φυτικού κεφαλαίου, εγκαταστάσεων και γεωργικού εξοπλισμού, σύμφωνα με το προβλεπόμενο πλαίσιο.
Η προθεσμία έχει πλέον παρέλθει και δεν εντοπίστηκε επίσημη γενική παράταση κατά τον έλεγχο.
Για τους κτηνοτρόφους που είχαν υποβάλει δηλώσεις απώλειας ζωικού κεφαλαίου, ο ΕΛΓΑ ανακοίνωσε ότι βρίσκονται σε διαδικασία ελέγχου από τους κτηνιάτρους του Οργανισμού.
Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη προκειμένου να συνταχθούν τα σχετικά πορίσματα και να προσδιοριστούν οι αποζημιώσεις.
Η χρονική απόσταση ανάμεσα στη ζημία και στην τελική πληρωμή αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τις αγροτικές επιχειρήσεις.
Ένας παραγωγός που έχει χάσει μεγάλο μέρος της σοδειάς του μπορεί να χρειάζεται άμεσα κεφάλαια για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Αντίστοιχα, ένας κτηνοτρόφος που έχει υποστεί απώλεια ζωικού κεφαλαίου αντιμετωπίζει ταυτόχρονα απώλεια παραγωγικής δυνατότητας και ανάγκη αποκατάστασης της μονάδας.
Γιατί χρειάζεται νέος παραγωγικός σχεδιασμός
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η κλιματική επιβάρυνση δημιουργεί νέες προκλήσεις.
Η βελτίωση της ανθεκτικότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε αποζημιώσεις μετά από μία καταστροφή.
Χρειάζονται επενδύσεις σε υποδομές, αντιπλημμυρική προστασία, συστήματα άρδευσης και κατάλληλες τεχνικές παραγωγής.
Η αξιοποίηση των Σχεδίων Βελτίωσης μπορεί να συμβάλει σε αυτή την κατεύθυνση, χωρίς όμως να αντικαθιστά την ανάγκη αποτελεσματικού μηχανισμού ασφάλισης της αγροτικής παραγωγής.
Το κρίσιμο είναι να αποκτήσει ο αγρότης πρόσβαση σε πραγματικά εφαρμόσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Διαφορετικά, ακόμη και ένα υψηλό ποσοστό επιδότησης μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκές για μια εκμετάλλευση που αδυνατεί να εξασφαλίσει ίδια κεφάλαια.
Το συμπέρασμα: Τα Σχέδια Βελτίωσης δημιουργούν προοπτική επενδύσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι διαδικασίες του ΕΛΓΑ αναδεικνύουν την ανάγκη ταχύτερης αποκατάστασης των παραγωγών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από την αποτελεσματικότητα και των δύο μηχανισμών.
