ΦΙΛΑΡΓΥΡΙΑ ΚΑΙ ΑΧΑΡΙΣΤΙΑ: Η φιλαργυρία δεν είναι απλώς ένα ανθρώπινο πάθος. Για την Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί πνευματική ασθένεια που μπορεί να αλλοιώσει την ψυχή, να σκληρύνει την καρδιά και να οδηγήσει ακόμη και στην καταστροφή του ανθρώπου.
Έρευνα : Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μιλούν με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο για την αγάπη προς το χρήμα, προειδοποιώντας ότι όταν ο άνθρωπος λατρεύσει τον πλούτο, χάνει την ειρήνη, την ευγνωμοσύνη και τελικά τον ίδιο τον Θεό.
Στο Βήμα Ορθοδοξίας μίλησαν Αγιορείτες Γέροντες, οι οποίοι τόνισαν ότι η φιλαργυρία στις ημέρες μας έχει μετατραπεί σε «σιωπηλή ειδωλολατρία», ακόμη και μέσα σε οικογένειες που δηλώνουν χριστιανικές.
Ο Γέροντας Ιάκωβος ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Ο άνθρωπος όταν αγαπήσει υπερβολικά το χρήμα, μπορεί να γίνει σκληρός σαν πέτρα. Να ξεχάσει ευεργεσίες, να αδικήσει αδέλφια, να πολεμήσει φίλους και να χάσει την ψυχή του. Η φιλαργυρία κάνει τον άνθρωπο θηρίο».
«Ρίζα πάντων των κακών»
Η Αγία Γραφή είναι σαφής. Ο Απόστολος Παύλος γράφει ότι «ρίζα πάντων των κακών εστίν η φιλαργυρία». Οι Πατέρες εξηγούν ότι δεν είναι το χρήμα κακό από μόνο του, αλλά η αρρωστημένη προσκόλληση σε αυτό.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δίδασκε ότι ο φιλάργυρος δεν χορταίνει ποτέ. Ακόμη κι αν αποκτήσει πλούτη, συνεχίζει να ζει με φόβο, άγχος και απληστία.
«Ο φιλάργυρος είναι φτωχότερος από όλους, γιατί ποτέ δεν αισθάνεται ότι έχει αρκετά», έλεγε ο μεγάλος Ιεράρχης.
Ο ίδιος προειδοποιούσε ότι η αγάπη προς το χρήμα γεννά αδικία, ψεύδος, υποκρισία και πολλές φορές οικογενειακές τραγωδίες. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου άνθρωποι συγκρούστηκαν ακόμη και με τα ίδια τους τα παιδιά ή αδέλφια για περιουσίες και κληρονομιές.
Ο Άγιος Παΐσιος και η αχαριστία
Ιδιαίτερα αυστηρός ήταν και ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης απέναντι στην αχαριστία και τη λατρεία του χρήματος.
Σύμφωνα με μαρτυρίες μοναχών του Άγιον Όρος, ο Άγιος Παΐσιος έλεγε συχνά ότι ο αχάριστος άνθρωπος χάνει τη Χάρη του Θεού, γιατί ξεχνά εύκολα όσους τον βοήθησαν.
«Η αχαριστία διώχνει την ευλογία του Θεού», έλεγε χαρακτηριστικά.
Ο Άγιος εξηγούσε ότι ο άνθρωπος που κυριαρχείται από φιλαργυρία γίνεται εγωιστής και αχάριστος. Δεν αναγνωρίζει τη βοήθεια που έλαβε, ούτε δείχνει έλεος στους άλλους. Αντίθετα, θεωρεί πως όλα τού ανήκουν.
Ο Γέροντας Ιωσήφ, μιλώντας στο Βήμα Ορθοδοξίας, ανέφερε ότι στις ημέρες μας πολλοί άνθρωποι «μετρούν την αξία των πάντων με βάση το χρήμα».
«Χάθηκε το φιλότιμο. Οι άνθρωποι δεν συγκινούνται εύκολα. Ξεχνούν ποιος τους στήριξε στις δύσκολες ώρες και πολλές φορές πολεμούν αυτούς που τους ευεργέτησαν», τόνισε.
Η φιλαργυρία γεννά σκληρότητα
Οι Πατέρες της Εκκλησίας εξηγούν ότι το χρήμα μπορεί να γίνει επικίνδυνο όταν καταλάβει την καρδιά του ανθρώπου. Τότε ο άνθρωπος χάνει τη διάκριση και αρχίζει να δικαιολογεί ακόμη και άδικες πράξεις.
Ο Μέγας Βασίλειος έλεγε πως ο πλούτος που δεν μοιράζεται στους φτωχούς είναι «κλεμμένος άρτος». Για τον Μέγα Βασίλειο, ο άνθρωπος δεν είναι ιδιοκτήτης των αγαθών, αλλά διαχειριστής.
Ο Άγιος Νεκτάριος δίδασκε ότι ο φιλάργυρος δεν μπορεί να προσευχηθεί καθαρά, γιατί ο νους του βρίσκεται συνεχώς στα υλικά πράγματα.
Οι Γέροντες του Αγίου Όρους επισημαίνουν ότι σήμερα η φιλαργυρία συχνά παρουσιάζεται ως «επιτυχία». Όμως η Εκκλησία βλέπει διαφορετικά τα πράγματα.
«Άλλο η εργασία και η τίμια προσπάθεια και άλλο η λατρεία του χρήματος», τόνισε ο Γέροντας Ιάκωβος.
«Μπορεί να γίνει πτηνό ο άνθρωπος»
Σε παλαιότερες διδαχές Αγιορειτών μοναχών υπάρχει η φράση ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει «πτηνό», δηλαδή να χάσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και να παρασυρθεί από τα πάθη του σαν άλογο ον.
Η φιλαργυρία, λένε οι Πατέρες, κάνει τον άνθρωπο να ζει μόνο για τον εαυτό του. Να φοβάται μήπως χάσει τα υπάρχοντά του. Να κλείνει την καρδιά του στον πόνο των άλλων.
Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε ακόμη ότι ο άνθρωπος που ευχαριστεί τον Θεό για όσα έχει, ακόμη και αν είναι φτωχός, νιώθει πλούσιος μέσα του. Αντίθετα, εκείνος που συνεχώς ζητά περισσότερα, ζει μέσα στην ταραχή.
Η θεραπεία της ψυχής
Οι Άγιοι Πατέρες δεν περιορίζονται μόνο στις προειδοποιήσεις. Δίνουν και τον δρόμο της θεραπείας:
• ελεημοσύνη,
• ταπείνωση,
• ευγνωμοσύνη,
• προσευχή,
• εμπιστοσύνη στον Θεό.
Η Ορθόδοξη παράδοση διδάσκει ότι όταν ο άνθρωπος μάθει να μοιράζεται, ελευθερώνεται από τα δεσμά της φιλαργυρίας.
Οι Αγιορείτες Γέροντες υπενθυμίζουν ότι ο πλούτος δεν σώζει τον άνθρωπο. Εκείνο που σώζει είναι η αγάπη, η μετάνοια και η καθαρή καρδιά.
Και όπως έλεγε ο Άγιος Παΐσιος:
«Ο άνθρωπος που έχει Χριστό μέσα του, δεν φοβάται να χάσει χρήματα. Ο άνθρωπος που δεν έχει Θεό, ακόμη κι αν αποκτήσει όλο τον κόσμο, θα ζει μέσα στο κενό».
