Αφρική: Με το σύνθημα «Παντού να ανοιχθεί ένα πηγάδι» ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρος δίνει, μέσω της «Ορθόδοξης Αλήθειας», τη φλόγα και το στίγμα της Ορθόδοξης ιεραποστολής, υπογραμμίζοντας ότι η μέριμνα για τον άνθρωπο και η πίστη ακολουθούν πάντα το ίδιο μονοπάτι: από την κάλυψη των βασικών αναγκών μέχρι τη διάδοση του Ευαγγελίου.
Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Από τις παραγκουπόλεις της Αφρικής μέχρι τους ουρανοξύστες της Ασίας και από τα νησιά του Ειρηνικού έως τη Λατινική Αμερική, η Ορθόδοξη ιεραποστολή δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα, αλλά μια ζωντανή πραγματικότητα με πρόσωπα, σχολεία, ενορίες, πηγάδια, κατηχητικά και συσσίτια. Σε περισσότερες από τέσσερις ηπείρους, ιερείς και λαϊκοί συνεργάτες κρατούν αναμμένο το φως της πίστης εκεί όπου συχνά απουσιάζουν ακόμη και τα στοιχειώδη: καθαρό νερό, ιατρική περίθαλψη, βασική εκπαίδευση. Η Εκκλησία δεν περιορίζεται στη λειτουργική παρουσία, χτίζει ναούς αλλά και τάξεις σχολείων, βαπτίζει αλλά και διδάσκει, κηρύττει αλλά και θεραπεύει, στηρίζοντας καθημερινά κοινότητες που δοκιμάζονται από φτώχεια, πολέμους και κοινωνικές ανισότητες.
Στην Ασία, το έργο αναπτύσσεται μέσω της Ιεράς Μητροπόλεως Χόνγκ Κόνγκ, της Ιεράς Μητροπόλεως Κορέας και της Ιεράς Μητροπόλεως Σιγκαπούρης, που καλύπτουν ποιμαντικά και ιεραποστολικά ανάγκες σε πολυπληθείς, πολυπολιτισμικές κοινωνίες με έντονη παρουσία άλλων θρησκευτικών παραδόσεων.
Στην Ωκεανία, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας και η Ιερά Μητρόπολη Νέας Ζηλανδίας συντονίζουν την εκκλησιαστική ζωή τόσο των ομογενών όσο και των τοπικών πληθυσμών, σε μια ήπειρο όπου η Ορθοδοξία αποκτά σταδιακά ρίζες πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Στην αμερικανική ήπειρο, η Ιερά Μητρόπολη Μεξικού αναπτύσσει ιεραποστολικό έργο σε χώρες της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής, σε κοινωνίες με έντονο καθολικό υπόβαθρο αλλά αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ορθόδοξη παράδοση.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζει η Αφρική, όπου το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας έχει συγκροτήσει ένα εκτεταμένο πλέγμα μητροπόλεων και επισκοπών που καλύπτει δεκάδες χώρες. Από τη Μητρόπολη Ναϊρόμπι στην Κένυα και τη Μητρόπολη Καμπάλας στην Ουγκάντα, έως τις Μητροπόλεις Ζιμπάμπουε και Αγκόλας, Ζάμπιας και Μοζαμβίκης, Νιγηρίας, Άκκρας στη Γκάνα, Κινσάσας και Κανάγκας στο Κονγκό, Μπραζαβίλ και Γκαμπόν, Καμερούν, Μπενίν, Τόγκο και Μπουρκίνα Φάσο, αλλά και τις εκκλησιαστικές περιφέρειες Μαδαγασκάρης, Τανζανίας, Νοτίου Σουδάν και Αιθιοπίας, η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει πλέον θεσμική και ποιμαντική παρουσία σε ολόκληρη σχεδόν την υποσαχάρια ζώνη.
Η Εκκλησία της Ελλάδος στηρίζει την Ιεραποστολή, γι’ αυτό, άλλωστε, αφιέρωσε μια ολόκληρη εβδομάδα στη μνήμη και τη στήριξη αυτού του έργου. Από το 1968, με απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Β΄ Εβδομάδα των Νηστειών έχει καθιερωθεί ως Εβδομάδα Εξωτερικής Ιεραποστολής.
Ο Γενικός Διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας, Μητροπολίτης Φαναρίου κ. Αγαθάγγελος μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» αναφέρει ότι το έργο της Ιεραποστολής συνδέεται με τη ζωή της πρώτης Εκκλησίας. Στην πραγματικότητα είναι το άγιο έργο του Ευαγγελισμού των Εθνών που άρχισε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός με την θεία διδασκαλία Του και συνέχισαν οι Απόστολοι και Μαθητές Του, υπακούοντας στην εντολή του Κυρίου και σημειώνει ότι ήδη από το έτος 1950 φιλοξενούνταν στο Θεολογικό Φοιτητικό Οικοτροφείο οι πρώτοι υπότροφοι από την Αφρική, την Αντιόχεια και την Μέση Ανατολή.
Η Εκκλησία της Ελλάδος μέσω του Γραφείου Εξωτερικής Ιεραποστολής προσπαθεί να κατανέμει, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, τη βοήθεια που προσφέρεται για την ενίσχυση και την ανάπτυξη της εξωτερικής ιεραποστολής. Δεν ασκεί άμεσα ιεραποστολικό έργο, αλλά συμπαραστέκεται στις ιεραποστολικές προσπάθειες, οι οποίες πραγματώνονται στις κατά τόπους Μητροπόλεις τόσο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, όσο και του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Απω Ανατολή, τη Λατινική Αμερική, την Ανατολική Ευρώπη και τον Ελληνισμό της Διασποράς.
Ιερείς και πιστοί κρατούν αναμμένο το φως της πίστης στις ηπείρους
«Στην αφρικανική πραγματικότητα έχει διαμορφωθεί μια ιεραποστολική αρχή που συνοψίζεται στη φράση: «Πρώτα ένα πηγάδι, μετά ένα σχολείο και έπειτα μια εκκλησία». Μια εκκλησία χωρίς ζωντανή κοινότητα δεν έχει ουσιαστικό νόημα»
Οπως υπογραμμίζει ο πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Αντώνιος Μπαφαλούκος από το Γραφείο της Εξωτερικής Ιεραποστολης της Εκκλησίας της Ελλάδος «η βασική μας αποστολή είναι η στήριξη του ιεραποστολικού έργου, με κύριο άξονα τη μισθοδοσία των ιθαγενών κληρικών. Ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση και την περίοδο της πανδημίας, οι δυσκολίες αυξήθηκαν αισθητά και η ανάγκη για σταθερή οικονομική ενίσχυση έγινε ακόμη πιο επιτακτική. Το ζήτημα αυτό επιβαρύνθηκε περαιτέρω από τις πρόσφατες εξελίξεις στην Αφρική και την εισπήδηση της Ρωσικής Εκκλησίας σε περιοχές που ανήκουν εκκλησιαστικά στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η στήριξη των τοπικών, ιθαγενών ιερέων αποτελεί σήμερα την πρώτη και ουσιαστικότερη προτεραιότητα του Γραφείου μας». Κάνει σαφές ότι πέραν της μισθοδοσίας, προμηθεύουν ιερατικές στολές, λειτουργικά άμφια και λοιπά ιερατικά είδη, καθώς και σταυρούς για τις βαπτίσεις των κατηχουμένων που, μετά την προετοιμασία τους, εντάσσονται στο σώμα της Εκκλησίας. Συνεργάζονται με τα προγράμματα κατήχησης των κατά τόπους Μητροπόλεων, ιδίως του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, το οποίο αποτελεί κατεξοχήν ιεραποστολικό Πατριαρχείο.
Παράλληλα, και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, βάσει της κανονικής του ευθύνης, αναπτύσσει ιεραποστολική δραστηριότητα σε περιοχές όπως η Απω Ανατολή, η Νέα Ζηλανδία, η Λατινική Αμερική και η Ευρώπη, όπου πλέον γίνεται λόγος για επανευαγγελισμό των λαών. Στο πλαίσιο αυτό, η Αποστολική Διακονία προχωρά και σε εκδόσεις σε ξένες γλώσσες, όπως στα γερμανικά και τα σουηδικά, ενισχύοντας τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας.
ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ
Αναφορικά με τα σχολεία που ενισχύουν στην Αφρική τονίζει ότι δέχονται παιδιά από όλα τα κοινωνικά στρώματα και από όλα τα θρησκεύματα, χωρίς δίδακτρα και χωρίς διακρίσεις. Για τον λόγο αυτό θεωρούν χρέος να στηρίζουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα των τοπικών Μητροπόλεων και των εκκλησιαστικών κοινοτήτων που δραστηριοποιούνται στον χώρο της παιδείας. Η εκπαίδευση είναι καθοριστικής σημασίας, διότι πολλά παιδιά, γνωρίζοντας την Ορθοδοξία μέσα από το σχολείο, οδηγούν και τους γονείς τους σε μια βαθύτερη γνωριμία με την Εκκλησία. «Πρόσφατα αποστείλαμε περίπου 2.500 τετράδια, 3.000 μολύβια και δεκάδες κιβώτια με υλικό για τις ανάγκες των ιεραποστολικών σχολείων» προσθέτει ο π. Αντώνιος και γνωστοποιεί ότι συγχρόνως, στηρίζουν ιατρικές δομές, όπως μια κλινική στη Νότια Μαδαγασκάρη, αλλά και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ιδίως τη Θεολογική Σχολή στο Πανεπιστήμιο της Κινσάσα, η οποία αποτελεί τη μοναδική θεολογική σχολή αναγνωρισμένη από αφρικανικό κράτος.
Το βασικό στοιχείο της ιεραποστολής παραμένει πάντοτε το πνευματικό. Πρωτίστως πρόκειται για τη μεταφορά του μηνύματος του Ευαγγελίου, για τη μαρτυρία της πίστεως και τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο έρχεται ως φυσική συνέπεια αυτής της πνευματικής αποστολής. Όπου κηρύσσεται το Ευαγγέλιο, εκεί γεννιέται και η φροντίδα για τον άνθρωπο στο σύνολό του, ψυχή και σώμα. «Το ότι μαζί με την πνευματική μαρτυρία θα στηρίξουμε και τον άνθρωπο στη δυσκολία του είναι αυτονόητο» επισημαίνει ο π. Αντώνιος και προσθέτει ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να αδιαφορήσει για την πείνα, την αρρώστια, την ανέχεια.
ΙΑΠΩΝΙΑ ΚΑΙ Ν. ΚΟΡΕΑ
Ωστόσο, αν δούμε την ιεραποστολική παρουσία της Ορθοδοξίας σε χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, αντιλαμβανόμαστε εύκολα ότι η ιεραποστολή δεν εξαντλείται σε ένα φιλανθρωπικό έργο. Πρόκειται για κοινωνίες ιδιαίτερα ανεπτυγμένες, με υψηλό βιοτικό επίπεδο, όπου οι άνθρωποι δεν έχουν ανάγκη από τρόφιμα ή ρουχισμό. Εκεί, αυτό που ελκύει προς την Ορθοδοξία δεν είναι μια υλική παροχή, αλλά ο καθαρά πνευματικός παράγοντας: το Ευαγγέλιο και το πρόσωπο του Χριστού. Αυτό βεβαίως καθιστά το έργο πιο απαιτητικό. Σε τέτοιες κοινωνίες χρειάζεται βαθύτερη θεολογική προσέγγιση, σοβαρή καλλιέργεια, διάλογος με ανθρώπους υψηλής μορφώσεως και απαιτήσεων.
Αντίθετα, σε πολλές περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής, όπου οι ανάγκες είναι υπαρξιακές και άμεσες, η φιλανθρωπική διάσταση προηγείται αναγκαστικά. Οταν ο άνθρωπος πεινά ή πίνει μολυσμένο νερό, όταν η καθημερινότητά του αγγίζει τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου, είναι φυσικό να προσεγγίζει την Εκκλησία και για να επιβιώσει. Εκεί η κάλυψη της βασικής ανάγκης ανοίγει τον δρόμο και για την ακρόαση του Λόγου του Θεού. Ακόμη, ο π. Αντώνιος σημειώνει ότι στην αφρικανική πραγματικότητα έχει διαμορφωθεί μια ιεραποστολική αρχή που συνοψίζεται στη φράση: «πρώτα ένα πηγάδι, μετά ένα σχολείο και έπειτα μια εκκλησία». Συχνά, από καλή πρόθεση, δωρητές επιθυμούν να ανεγερθεί ένας ναός στο όνομα κάποιου Αγίου που αγαπούν. Ομως υπήρξαν περιπτώσεις όπου κτίστηκαν ναοί και σε σύντομο χρονικό διάστημα η περιοχή ερημώθηκε, επειδή οι κάτοικοι μετακινήθηκαν για να βρουν νερό ή τροφή. Μια εκκλησία χωρίς ζωντανή κοινότητα δεν έχει ουσιαστικό νόημα. Δεν χρειάζεται να γεμίσει η Αφρική με κτίσματα, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ζωής. Η διάνοιξη πηγαδιών σε περιοχές με μολυσμένο νερό έχει αποδειχθεί σωτήρια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βρεφική θνησιμότητα μειώθηκε δραστικά, ακόμη και σε ποσοστά που αγγίζουν την πλήρη εξάλειψή της. Πρόκειται για παρέμβαση που χαρίζει κυριολεκτικά ζωή. Έτσι, η φιλανθρωπία δεν λειτουργεί ως υποκατάστατο του Ευαγγελίου, αλλά ως έμπρακτη επιβεβαίωσή του.
Η σπουδαία δράση της Μητρόπολης Κινσάσας στην καρδιά της Αφρικής
Στην καρδιά της Αφρικής, στη Μητρόπολη Κινσάσας του Κονγκό, χτυπάει η αγάπη και η αλληλεγγύη που στέλνει η Ελλάδα μέσα από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ορθοδόξου Ιεραποστολής «Αγιος Κοσμάς ο Αιτωλός». Κάθε χρόνο, χρηματικά ποσά και πολύτιμα υλικά αγαθά -από τρόφιμα μεγάλης διάρκειας όπως ρύζι, όσπρια και λάδι, μέχρι εξοπλισμό για αγροτικές εργασίες και τρακτέρ για τις κοινότητες και τα μοναστήρια- ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα για να φτάσουν σε ανθρώπους που έχουν πραγματική ανάγκη. Μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο πρόεδρος του Συλλόγου κ. Σπύρος Παπαθανασίου τονίζει ότι δεν είναι μόνο η υλική βοήθεια που μετράει, είναι και η επικοινωνία, η ενημέρωση και η συνείδηση ότι η προσφορά πιάνει τόπο. Εβδομαδιαίες εκπομπές, παρουσιάσεις, ομιλίες και προβολές εικόνων από την Ιεραποστολή φέρνουν την Αφρική κοντά στους πιστούς, που με συγκίνηση συνεισφέρουν είτε οικονομικά είτε με είδη πρώτης ανάγκης. Κάθε κίνηση, κάθε προσφορά, κάθε προσευχή γίνεται γέφυρα αγάπης και ελπίδας, δείχνοντας ότι ακόμα και μακριά, η καρδιά του ανθρώπου μπορεί να φτάσει εκεί όπου υπάρχει σκοτάδι, για να φέρει φως και σημειώνει πως «ό,τι δίνει κανείς για την Ιεραποστολή δεν πάει χαμένο, αλλά πιάνει τόπο σε κάποιους άλλους αδελφούς μας».
Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρος θέλησε και μέσω της «Ορθόδοξης Αλήθειας» να εκφράσει την ευγνωμοσύνη «προς την Αποστολική Εκκλησία της Ελλάδος, που χρόνια τώρα αφιερώνει μια ολόκληρη εβδομάδα για την ορθόδοξη ιεραποστολή. Όσο περνάνε τα χρόνια στην πατριαρχία μου και όσα ταξίδια έχω κάνει προς την Αφρική, καταλαβαίνω τι μέλλον έχει και ότι αυτές οι προσπάθειες αξίζουν. Κάθε φορά που βρίσκομαι σε κάποια εκκλησία, σε κάποιο νοσοκομείο στα βάθη της Αφρικής, ξέρω ότι είναι κάτι που η Χάρη του Θεού το ευλογεί, γιατί τα μέσα μας είναι τόσο περιορισμένα, τόσο φτωχικά, και όμως βλέπουμε να ανθίζει παντού το φως της ορθοδοξίας».
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ: «ΚΑΘΕ ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΙΑΝΕΙ ΤΟΠΟ»
Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας ευχαρίστησε τους αρχιερείς που ακολουθούν το δικό του παράδειγμα, αλλά και τον Αρχιεπίσκοπο κ Ιερώνυμο, την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος και όλους τους ιερείς που αγαπούν την ιεραποστολή. «Πολλοί δεν θα μπορέσουν να έρθουν κοντά για να δούνε την ομορφιά, αλλά και τις δυσκολίες, όμως από το μετερίζι που βρίσκονται επηρεάζουν ανθρώπους που έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν» σημείωσε ο Πατριάρχης και συμπλήρωσε: «Χαιρετίζω όλους όσοι βοηθούν, όχι από το περίσσευμα αλλά από το υστέρημά τους, και θέλω να μένουν ήσυχοι πως ό,τι προσφέρουν θα διατεθεί στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Κάθε βοήθεια πιάνει τόπο». Επιπλέον, τόνισε ότι «όλο αυτό το έργο, εκτός από πνευματικό, είναι πάνω από όλα ανθρώπινο. Να μην ξεχνάμε τα 2.000 σχολεία και τα 2.500 θεραπευτικά κέντρα, ενώ στην τελευταία σύνοδο το σύνθημά μας ήταν ένα: Παντού να ανοιχθεί ένα πηγάδι». Επεσήμανε, βέβαια, ότι «οι συνθήκες έχουν γίνει πιο δύσκολες, αφού μια άλλη εκκλησία δυσκολεύει το έργο και οι άνθρωποι κάπως συγχύζονται, δεν ξέρουν ακριβώς ποιοι είναι αυτοί που ήρθαν από την ίδια εκκλησία. Αλλά δεν πειράζει, είναι μια δοκιμασία που θα ξεπεραστεί. Πάνω απ’ όλα σημασία έχει εμείς να μείνουμε σταθεροί στο έργο μας και να παρουσιάζουμε ότι η Ορθοδοξία είναι ευλογημένη και είναι το καθαρό νερό».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
