ΝΑΤΟ: Η προοπτική επαναπροσέγγισης Ουάσιγκτον και Άγκυρας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο ενόψει της επόμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, με την Τουρκία να επιδιώκει συγκεκριμένες πολιτικές και αμυντικές παραχωρήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, αλλά και για τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ, ο διακεκριμένος αναλυτής του German Marshall Fund, Ίαν Λέσερ, εκτιμά ότι η Τουρκία προσέρχεται στη Σύνοδο με την προσδοκία να λάβει ένα ουσιαστικό «δώρο» από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο θα σηματοδοτεί τη νέα φάση στις διμερείς σχέσεις.
Στόχος η επιστροφή στην αμυντική συνεργασία
Κατά τον Ίαν Λέσερ, η Άγκυρα επιδιώκει πρωτίστως την αποκατάσταση της συμμετοχής της στα μεγάλα αμερικανικά αμυντικά προγράμματα, μετά την κρίση που προκάλεσε η αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.
Το σημαντικότερο ζήτημα παραμένει το πρόγραμμα των μαχητικών F-35, από το οποίο η Τουρκία αποκλείστηκε μετά την ενεργοποίηση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA.
Παρότι ο ίδιος θεωρεί δύσκολη την πλήρη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, εκτιμά ότι η Άγκυρα αναζητά τουλάχιστον μια πολιτική συμφωνία που θα ανοίξει τον δρόμο για σταδιακή αποκατάσταση της στρατιωτικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην πρόσβαση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε αμερικανική τεχνολογία για την ανάπτυξη του νέου τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους.
Οι ΗΠΑ στηρίζουν τη συμμετοχή της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες
Ο Λέσερ εκτιμά ακόμη ότι η Ουάσιγκτον θα στηρίξει ενεργά τη συμμετοχή της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και στις κοινές προμήθειες της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Όπως σημειώνει, το ενδιαφέρον αυτό δεν αφορά μόνο την Τουρκία αλλά και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς σημαντικό μέρος της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας επιθυμεί στενότερη συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς εξοπλισμών.
Η συζήτηση αυτή αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά θέματα των διαβουλεύσεων μεταξύ των συμμάχων κατά τη διάρκεια της Συνόδου.
Το βλέμμα και στην Ουκρανία
Εκτός από τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, η επικείμενη Σύνοδος του ΝΑΤΟ αναμένεται να επικεντρωθεί και στη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, στις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών και στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που διαμορφώνεται μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός αναλυτής θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι επιδιώκουν να αποσαφηνιστούν οι προθέσεις της Ουάσιγκτον σχετικά με τη μελλοντική στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, η κρίση με το Ιράν και οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τη θεματολογία της Συνόδου.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα
Σύμφωνα με πληροφορίες του Βήματος Ορθοδοξίας, γεωπολιτικοί αναλυτές από την Ελλάδα, την Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Όπως επισημαίνουν, η προσπάθεια της Άγκυρας να επανέλθει πλήρως στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική δεν αποτελεί μόνο διμερές ζήτημα μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ, αλλά επηρεάζει συνολικά τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι ίδιοι αναλυτές σημειώνουν ότι, εάν υπάρξει σταδιακή άρση των αμερικανικών περιορισμών και επανεκκίνηση της αμυντικής συνεργασίας, η Τουρκία θα επιχειρήσει να ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε μεταβολή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις επηρεάζει άμεσα τον στρατηγικό σχεδιασμό στην περιοχή.
Η προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η προσωπική σχέση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Ίαν Λέσερ θεωρεί ότι αυτή η σχέση μπορεί να διευκολύνει πολιτικές πρωτοβουλίες που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν δυσκολότερο να προχωρήσουν.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι υπάρχουν θεσμικά και νομικά εμπόδια, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις CAATSA και το πρόγραμμα των F-35, τα οποία δεν μπορούν να παρακαμφθούν εύκολα μόνο με πολιτική βούληση.
Οι αποφάσεις της Συνόδου θα καθορίσουν το επόμενο διάστημα
Διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η επικείμενη Σύνοδος του ΝΑΤΟ μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής τόσο για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις όσο και για τη συνολική αμυντική αρχιτεκτονική της Συμμαχίας.
Το εάν η Τουρκία θα λάβει το «δώρο» που επιδιώκει από την Ουάσιγκτον ή αν οι διαφωνίες θα παραμείνουν, αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο την πορεία της Άγκυρας μέσα στο ΝΑΤΟ, αλλά και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου Ελλάδα και Τουρκία εξακολουθούν να διατηρούν ανοικτά σημαντικά ζητήματα στρατηγικού ενδιαφέροντος.
