Μέσω της εφαρμογής ενός προγράμματος όσοι επισκεφθούν την Παναγία του Μπαλίνου στην Κωνσταντινούπολη έχουν την ευκαιρία να ακούσουν τη θεία λειτουργία έτσι όπως θα την άκουγαν στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας!
Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ
Ξεχωριστές στιγμές έζησε πριν από μερικές ημέρες η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης με αφορμή την παρουσίαση για πρώτη φορά του έργου «Αναβίωση της Ακουστικής της Αγίας Σοφίας», το οποίο πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό Παναγίας του Μπαλίνου, που βρίσκεται στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης. Εμπνευστής αυτής της τόσο σημαντικής πρωτοβουλίας είναι ο καταγόμενος από την Κωνσταντινούπολη επιχειρηματίας κ. Βύρων Νικολαΐδης, ο οποίος είχε φροντίσει και για την πραγματοποίηση των έργων αποκατάστασης του εν λόγω ιστορικού ναού. Η εφαρμογή του προγράμματος για την ακουστική της Αγίας Σοφίας αποτελεί καθοριστικής σημασίας συμβολή για τη διάσωση της ψαλτικής παράδοσης του κορυφαίου για την Ορθοδοξία ναού, όπως και για την αναβίωση της ακουστικής της Αγίας Σοφίας με βάση το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του πανεπιστήμιου Στάνφορντ.
Το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο είχε διεξάγει πριν από μερικά χρόνια μια μελέτη σχετικά με το πώς οι ήχοι διαχέονται στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, ενώ στη συνέχεια το αποτέλεσμα της έρευνάς του κατεγράφη ψηφιακά με βάση τα πιο σύγχρονα μηχανήματα που διαθέτει το εργαστήριο ήχου του Στάνφορντ.
«Πρόκειται για ένα σημαντικό εγχείρημα χάρη στο οποίο θα καταστεί δυνατόν να διασωθεί και να παραδοθεί αυτούσιο στις επόμενες γενιές το παραδοσιακό ρωμαίικο ύφος της ψαλτικής». Αυτό τονίζει μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» η κ. Μαρία Δήμου, εκπαιδευτικός και μέλος της ελληνικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη, η οποία μεταφέρει τις εντυπώσεις της από τον τρόπο που βίωσε από την πλευρά της αυτό το όντως εντυπωσιακό επίτευγμα. «Αυτό που έζησα τόσο εγώ όσο και ο υπόλοιπος κόσμος που παρακολούθησε αυτή την πρώτη παρουσίαση ήταν κάτι το συγκλονιστικό! Συγκινήθηκαν ακόμη και εκείνοι που δεν είναι χριστιανοί, αλλά και αυτοί, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τίποτα από την τέχνη της βυζαντινής ψαλτικής. Χάρη στους 120 θρησκευτικούς ψαλμούς και ύμνους -που ακούγονται σε αυτό το πρόγραμμα- μπορούμε όλοι να διαπιστώσουμε ότι αυτοί έχουν τόσο μεγάλο βάθος ώστε γίνονται αντιληπτοί ακόμη και από εκείνους, που δεν μπορούν να καταλάβουν τα λόγια. Όποιος ζήσει αυτή την εμπειρία εντός της Παναγίας Μπαλίνου, τότε θα διαπιστώσει πόσο έντονα μιλάνε αυτές οι υμνωδίες στις ψυχές όλων των ανθρώπων!» υπογραμμίζει η κ. Δήμου.
Μία από τις βασικές ενέργειες κατά την υλοποίηση αυτού του προγράμματος ήταν ασφαλώς η συγκρότηση μιας ομάδας ιεροψαλτών -υπό την διεύθυνση του Νταραβάνογλου- οι περισσότεροι εκ των οποίων κατάγονται από την Πόλη. Συγχρόνως επιλέχθηκαν οι κατάλληλοι ψαλμοί και οι ύμνοι όπως και το στούντιο όπου εκεί έγιναν οι ηχογραφήσεις. Οι ηχογραφήσεις ξεκίνησαν πριν από ένα χρόνο -και αφού συγκεντρώθηκε μια μεγάλη ποσότητα καταγεγραμμένου υλικού- παραδόθηκε κατόπιν στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ. Για την παρουσίαση στον ναό του Μπαλίνου επιλέχθηκε ένα άρτιο ηχοσύστημα και προηγήθηκαν αρκετές δοκιμές, ώστε να παρουσιαστεί με τον πλέον κατάλληλο τρόπο όλο αυτό το υλικό. Και μάλιστα για να αποδοθεί με ακρίβεια ακόμη και ο πιο μικρός αντίλαλος -έτσι όπως έχει καταγραφεί εντός της Αγίας Σοφίας.
ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς είναι πέρα έως πέρα εντυπωσιακό, αφού όσοι επισκεφθούν την Παναγία του Μπαλίνου θα ακούσουν τη θεία λειτουργία έτσι όπως θα την άκουγαν, εάν βρισκόντουσαν στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας! Μεταξύ των ψαλμών που εμπεριέχονται στο συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι το Υπερμάχω, οι ύμνοι των Χριστουγέννων, το Χριστός Ανέστη, το Κύριε αναβαίνοντός σου εν τω Σταυρώ, ο Πολυχρονισμός προς τιμήν του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.α. Το πρόγραμμα έχει ξεκινήσει να γίνεται γνωστό εκτός Τουρκίας και έχουν ήδη ξεκινήσει να καταφθάνουν οι πρώτες ομάδες στο ναό. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν πόση ώρα από το πρόγραμμα αλλά και ποιους συγκεκριμένους ψαλμούς θα ακούσουν. Π.χ. οι μαθητές ενός εκκλησιαστικού λυκείου ή μια ομάδα ιεροψαλτών λόγω των γνώσεών τους θα μπορούν να παρακάμπτουν κάποιους ύμνους και να πηγαίνουν απευθείας σε αυτούς που τους ενδιαφέρουν πιο πολύ.
«Ευχή όλων μας είναι να αναζωογονηθεί η ευρύτερη περιοχή»
Το σύστημα που θα εφαρμόζεται από εδώ και πέρα στον Ι. Ναό Παναγίας Μπαλίνου προσφέρει δύο επιλογές: Είτε κατά τη διάρκεια μιας θείας λειτουργίας θα ακούγεται αυτή κατά τέτοιο τρόπο σαν να βρισκόταν κάποιος εντός της Αγίας Σοφίας, είτε οι πιστοί θα μπορούν να επιλέγουν την προβολή ενός φιλμ και θα ακούνε το ηχητικό υλικό με αυτές τις ψαλμωδίες. Πρόκειται για ένα λιτό και μικρής διάρκειας βίντεο, το οποίο ταυτοχρόνως παρέχει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τους ψαλμούς και την ιστορία του προγράμματος. Ως εικόνα ο κόσμος βλέπει μόνο ένα αναμμένο καντήλι, ενώ η προσοχή όλων επικεντρώνεται στο άκουσμα των ύμνων.
«Ευχή όλων των μελών της ελληνικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη είναι μέσω αυτού του προγράμματος να αναδειχθεί και να αναζωογονηθεί η ευρύτερη περιοχή του Κεράτιου Κόλπου, που αν και διαθέτει την πιο πλούσια ιστορία έχει εγκαταλειφθεί εδώ και πολλές δεκαετίες από το ελληνικό στοιχείο εξαιτίας των σκληρών μέτρων που έλαβε κατά το παρελθόν το τουρκικό κράτος» καταλήγει η κ. Δήμου.
Τα θυρανοίξια στον Ιερό Ναό Παναγίας Μπαλίνου, που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα, έγιναν στις 11 Νοεμβρίου 2023. Είχαν προηγηθεί εργασίες για την αποκατάσταση της στέγης που είχε καταρρεύσει όπως και για το κατεστραμμένο εσωτερικό του ιστορικού ναού. Εργασίες συντήρησης έγιναν και για την αποκατάσταση των ιερών εικόνων.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
