Οι συνέπειες του ελβετικού δημοψηφίσματος για τη μετανάστευση

Ο ευρωπαϊκός Τύπος θέτει σήμερα ερωτήματα για τις συνέπειες της επιτυχίας του ελβετικού δημοψηφίσματος εναντίον της μετανάστευσης, κυρίως σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της ελβετικής συνομοσπονδίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στη Γαλλία, η εφημερίδα του επιχειρηματικού κόσμου «Λεζ Εκό κάνει λόγο για «ένα αποτέλεσμα με οικονομικές συνέπειες που είναι δύσκολο να προβλεφθούν».

Με μικρή πλειοψηφία 50,3%, οι Ελβετοί ψηφοφόροι είπαν «ναι» στον περιορισμό της μετανάστευσης, σ’ ένα δημοψήφισμα με τίτλο «εναντίον της μαζικής μετανάστευσης» το οποίο οργανώθηκε με πρωτοβουλία του ακροδεξιού λαϊκιστικού κόμματος UDC του Κρίστοφ Μπλόχερ, που καταφέρεται εναντίον της μεγάλης αύξησης του αριθμού των μεταναστών μετά την ένταξη της Ελβετίας στο καθεστώς ελεύθερης μετακίνησης των προσώπων στην Ευρώπη.

Αναλυτικότερα: 

Ελβετία: Οριακό «ναι» για εισροή μεταναστών από την ΕΕ
 

Την ακύρωση των διμερών συμφωνιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη θεμελιώδη αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των ατόμων από και προς την ΕΕ σηματοδοτεί η θετική ψήφος που έδωσαν οριακά οι Ελβετοί στο δημοψήφισμα για το «τέλος της μαζικής εισροής μεταναστών» και την επιστροφή στο παλαιό αυστηρό καθεστώς των ποσοστώσεων.

Το κρίσιμο δημοψήφισμα για «πλαφόν» στη μετανάστευση που προώθησε το ακροδεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα εγκρίθηκε με ποσοστό 50,3%, σύμφωνα με το επίσημο τελικό αποτέλεσμα.

Ενώ τα γαλλόφωνα καντόνια της δυτικής Ελβετίας τάχθηκαν εναντίον της πρότασης να επιβληθούν ποσοστώσεις στους μετανάστες από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, το γερμανόφωνο τμήμα της χώρας στα ανατολικά τάχθηκε μαζικά υπέρ της.

Το αποτέλεσμα είναι δεσμευτικό για την κυβέρνηση, γεγονός που σημαίνει ότι είναι υποχρεωμένη να εντάξει όσα προβλέπει στην κρατική νομοθεσία. Ως εκ τούτου αναμένονται σοβαρές επιπλοκές στις σχέσεις της επισήμως ουδέτερης Ελβετίας με τις Βρυξέλλες.

Ήδη η ΕΕ τονίζει πως θα επανεξεταστεί «το σύνολο των διμερών σχέσεων» με τη Βέρνη.

Ενδέχεται να πληγεί όμως σοβαρά και η ελβετική οικονομία, η οποία εξαρτάται από τους ξένους ειδικευμένους εργαζόμενους σε μεγάλο βαθμό, αφού θα αυξήσει τη γραφειοκρατία και θα θέσει υπό αμφισβήτηση το νομικό πλαίσιο που διέπει την παραμονή και την εργασία τους εκεί.

Οι πολέμιοι της πρότασης τόνιζαν ότι η έγκρισή της θα επιδεινώσει το πρόβλημα της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού στην Ελβετία, όπου εδρεύουν επιχειρήσεις όπως οι Roche, Novartis, UBS, Nestlé., οι οποίες απασχολούν «στρατιά» ξένων εργαζομένων.

«Χρειάζονται επεξηγηματικές και εποικοδομητικές συνομιλίες με την ΕΕ κατεπειγόντως» ανέφερε άμεσα η Ένωση Τραπεζών της Ελβετίας στο Twitter μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος.

Ο Κριστιάν Λεβρά του Ελβετικού Σοσιαλιστικού Κόμματος δήλωσε ότι το κόμμα του «ηττήθηκε» και αυτό είναι «άσχημο». Σχεδόν όλα τα ελβετικά πολιτικά κόμματα, όπως και οι ενώσεις των εργοδοτών, καλούσαν τους εκλογείς να ψηφίσουν υπέρ του «όχι».

Με πρωτοβουλία της ακροδεξιάς, οι κάτοικοι της Ελβετίας κλήθηκαν την Κυριακή να αποφασίσουν σε δημοψήφισμα για την επιστροφή στο παλαιό σύστημα εισόδου μεταναστών στη χώρα με βάση τις ποσοστώσεις.

Η Ελβετία, χώρα των οκτώ εκατομμυρίων κατοίκων περικυκλωμένη από κράτη-μέλη της ΕΕ, δεν ανήκει στην Ένωση. Έχει όμως υπογράψει διμερείς συμφωνίες, ύστερα από πενταετή διαπραγμάτευση, αποδεχόμενη να ανοίξει την αγορά εργασίας της στα 500 εκατομμύρια των κατοίκων της ΕΕ.

Όταν τέθηκε σε ισχύ, σταδιακά από το 2002, το σύμφωνο ελεύθερης κυκλοφορίας, οι ελβετικές Αρχές είχαν ανακοινώσει ότι οι αφίξεις μεταναστών έφταναν το πολύ τις 8.000 ετησίως.

Σήμερα ωστόσο η Ελβετία υποδέχεται κάθε χρόνο 80.000 ξένους εργαζόμενους γεγονός που έχει προκαλέσει την οργή του λαϊκιστικού δεξιού κόμματος SVP/UDC, του μεγαλύτερου στο ελβετικό Κοινοβούλιο, το οποίο και προώθησε το δημοψήφισμα.

Το ποσοστό των υπηκόων κυρίως από γειτονικές -και «πολιτισμικά συγγενείς»- χώρες, όπως Ιταλία και Γερμανία, έχει φτάσει το 23% του συνολικού πληθυσμού.

Ανάμεσα στους ξένους υπηκόους που εργάζονται στην Ελβετία, η πρώτη ομάδα είναι Ιταλοί (περίπου 300.000) και η πολύ κοντινή δεύτερη ομάδα (290.000) οι Γερμανοί. Σημαντικά μεγάλο τμήμα τους έχει ακαδημαϊκό υπόβαθρο και θεωρείται εξειδικευμένο δυναμικό.

Παρόλο που δεν ανήκει στην ΕΕ, η Ελβετία έχει υιοθετήσει μεγάλο τμήμα της πολιτικής της Ένωσης. Πριν την ψηφοφορία, οι Βρυξέλλες είχαν προειδοποιήσει τη Βέρνη ότι δεν μπορεί να απλώς να διαλέγει ποιες πτυχές της ευρωπαϊκής νομοθεσίας θέλει να εφαρμόσει.

Και κατόπιν της επικράτησης του «ναι», η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε ότι θα εξετάσει τις συνέπειες του αποτελέσματος «στο σύνολο των σχέσεών» της με τη Βέρνη.

Η Κομισιόν ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι «λυπάται πολύ» για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και ότι θα «εξετάσει τις συνέπειες της πρωτοβουλίας στο σύνολο των σχέσεων ανάμεσα στην ΕΕ και στην Ελβετία».

Το δημοψήφισμα δίχασε την Ελβετία, όμως η ακροδεξιά επιχειρηματολογία κατά την οποία οι μετανάστες διαβρώνουν τον Αλπικό πολιτισμό της χώρας, συμβάλλουν στην άνοδο των ενοικίων, την πολυκοσμία στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στην αύξηση της εγκληματικότητας, φάνηκε τελικά να πείθει οριακά την πλειοψηφία.

Το δημοψήφισμα ήλθε ενόσω εντείνεται ο διάλογος σε όλη την Ευρώπη σχετικά με τη μετανάστευση και την ελεύθερη κυκλοφορία ατόμων -μία από τις θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης.