Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής: Η βαριά παρακαταθήκη του Αγίου στο Άγιον Όρος και την Ορθοδοξία-«Είτε τρώγεις είτε εργάζεσαι, την ευχήν να μην παύῃς».
Έρευνα: Γιώργος Θεοχάρης
Με αυτά τα λόγια ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής άφησε μία από τις πιο ισχυρές πνευματικές παρακαταθήκες του σύγχρονου μοναχισμού, καλώντας τον άνθρωπο να κρατά αδιάκοπα το όνομα του Χριστού μέσα στην καρδιά του.
Ο μεγάλος αυτός Αγιορείτης ασκητής, που έζησε μέσα στις σπηλιές, στα βράχια και στις πιο σκληρές συνθήκες του Άθωνα, θεωρείται σήμερα μία από τις κορυφαίες μορφές της Ορθοδοξίας του 20ού αιώνα. Η διδασκαλία του για τα πάθη, τη ζήλια, τον φθόνο, την κακία και την εκδίκηση συγκλονίζει ακόμη χιλιάδες πιστούς σε όλο τον κόσμο.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν γέροντες από το Άγιον Όρος, τονίζοντας ότι «ο Άγιος Ιωσήφ δεν άφησε μόνο μοναχούς πίσω του· άφησε φλόγα πνευματική που φωτίζει την παγκόσμια Ορθοδοξία».
«Η κακία δηλητηριάζει πρώτα αυτόν που την κρατά»
Ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής μιλούσε συχνά για τον εσωτερικό πόλεμο που δίνει ο άνθρωπος απέναντι στα πάθη του. Ιδιαίτερα αυστηρός ήταν απέναντι στη ζήλια και τον φθόνο, τα οποία χαρακτήριζε «σαράκι της ψυχής».
Έλεγε χαρακτηριστικά ότι:
«Ο φθόνος δεν αφήνει την ψυχή να ειρηνεύσει. Τρώγει πρώτα εκείνον που φθονεί και μετά όσους είναι γύρω του».
Για τον Άγιο, η κακία δεν ήταν απλώς μία κακή σκέψη, αλλά πνευματική αρρώστια που απομακρύνει τον άνθρωπο από τη Χάρη του Θεού. Προειδοποιούσε ότι όποιος κρατά μνησικακία και εκδίκηση μέσα του, χάνει την ειρήνη της καρδιάς.
Γέροντας από κελί της Καψάλας ανέφερε στο vimaorthodoxias.gr:
«Ο Άγιος Ιωσήφ έλεγε ότι ο διάβολος χαίρεται όταν βλέπει χριστιανούς να κρατούν κακία. Τόνιζε ότι η συγχώρεση σπάει τα δεσμά του μίσους και ελευθερώνει την ψυχή».
Η αδιάλειπτη ευχή και η καθαρότητα του νου
Η μεγάλη δύναμη του Αγίου Ιωσήφ ήταν η αδιάλειπτη προσευχή. Η ευχή:
«Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»
ήταν για εκείνον αναπνοή ζωής.
Ο ίδιος δίδασκε:
«Εις όλας τας προσευχάς ο νους να ακολουθεί και να εννοεί τί λέγεις».
Δεν ήθελε μία τυπική, μηχανική προσευχή. Ήθελε καρδιά ζωντανή, ταπεινωμένη και καθαρή. Έλεγε ότι όταν ο νους σκορπίζεται στη ζήλια, στην υπερηφάνεια ή στην κατάκριση, τότε η προσευχή χάνει τη δύναμή της.
Οι πατέρες του Αγίου Όρους υπογραμμίζουν ότι ο Άγιος Ιωσήφ θεωρούσε την ταπείνωση ανώτερη από κάθε άλλη αρετή. Χωρίς ταπείνωση, έλεγε, ακόμη και η άσκηση μπορεί να οδηγήσει σε πνευματική πτώση.
«Η εκδίκηση δεν ανήκει στον χριστιανό»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδινε και στο πάθος της εκδίκησης. Ο Άγιος πίστευε ότι ο άνθρωπος που θέλει να ανταποδώσει κακό, παραδίδει την ψυχή του στο σκοτάδι.
Έλεγε:
«Ο χριστιανός δεν πολεμά τον άνθρωπο, αλλά τα πάθη».
Ασκητές που γνώρισαν πνευματικά παιδιά του Αγίου Ιωσήφ αναφέρουν ότι δίδασκε συνεχώς την ανεξικακία. Προτιμούσε να αδικηθεί ο ίδιος παρά να πληγώσει άλλον άνθρωπο.
Στο vimaorthodoxias.gr, Αγιορείτης μοναχός ανέφερε:
«Ο Άγιος Ιωσήφ έβλεπε τη ζήλια και την εκδίκηση σαν φωτιά που καίει την ψυχή. Έλεγε ότι μόνο η αγάπη και η προσευχή θεραπεύουν τον άνθρωπο».
Η παρακαταθήκη που άφησε στο Άγιον Όρος
Η πνευματική κληρονομιά του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή θεωρείται τεράστια. Από τη συνοδεία του προήλθαν μεγάλες μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας, μοναχοί και γέροντες που αναγέννησαν μοναστήρια σε όλο το Άγιον Όρος αλλά και εκτός Ελλάδος.
Η διδασκαλία του εξαπλώθηκε:
• στο Άγιον Όρος,
• στην Ελλάδα,
• στην Κύπρο,
• στη Ρουμανία,
• στη Σερβία,
• στις Ηνωμένες Πολιτείες,
• ακόμη και σε ορθόδοξες κοινότητες της Αφρικής.
Οι γέροντες του Άθωνα τονίζουν ότι ο Άγιος Ιωσήφ άφησε πίσω του «σχολή προσευχής και μετανοίας».
Δεν στηρίχθηκε σε δημόσιες εμφανίσεις ούτε σε κοσμική δύναμη. Η δύναμή του ήταν η σιωπή, η άσκηση, η μετάνοια και η αδιάλειπτη ευχή.
Το μήνυμά του στη σημερινή εποχή
Σε μία εποχή γεμάτη ένταση, φθόνο, ανταγωνισμό και θυμό, τα λόγια του Αγίου Ιωσήφ μοιάζουν πιο επίκαιρα από ποτέ.
Ο ίδιος δίδασκε ότι:
• η ζήλια καταστρέφει την ειρήνη,
• ο φθόνος τυφλώνει τον άνθρωπο,
• η κακία απομακρύνει τη Χάρη,
• η εκδίκηση σκοτώνει την αγάπη,
• ενώ η ταπείνωση και η προσευχή θεραπεύουν την ψυχή.
Οι Αγιορείτες πατέρες που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr υπογραμμίζουν ότι ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής παραμένει σήμερα «φάρος της Ορθοδοξίας» και ζωντανό παράδειγμα αγάπης, προσευχής και πνευματικού αγώνα.
Και ίσως το μεγαλύτερο μήνυμα που άφησε να είναι αυτό:
«Να μην αφήνεις την καρδιά σου να σκοτεινιάζει από το κακό. Εκεί όπου υπάρχει η ευχή του Ιησού, δεν χωρά ο φθόνος και το μίσος».
