Χριστόψωμο: Ψωμί Ευλογίας, προσευχής και σιωπής – όπως το κρατούν οι παλαιοί- Από το vimaorthodoxias.gr
Τι είναι το Χριστόψωμο
Το Χριστόψωμο είναι ο άρτος των Χριστουγέννων. Δεν ζυμώνεται για χόρταση, αλλά για ευχαριστία. Σημαδεύεται με τον Σταυρό, πλάθεται με νηστεία και κόβεται με προσευχή. Στο Άγιον Όρος παραμένει λιτό, χωρίς περιττά στολίδια, για να θυμίζει ότι ο Χριστός είναι ο «Άρτος ο εκ του Ουρανού καταβάς».
Η μαρτυρία του Γέροντα Γαβριήλ
Ο Γέροντας Γαβριήλ, από τους παλαιότερους πρωτομάγερες του Αγίου Όρους, λέει:
«Το ψωμί θέλει χρόνο. Αν βιάζεσαι, μην το πιάνεις. Αν δεν προσεύχεσαι, μην αρχίζεις».
Η συνταγή του κρατά δεκαετίες αναλλοίωτη. Ούτε ζάχαρη, ούτε μηχανές. Μόνο χέρι, μέτρο και ησυχία.
Υλικά
• 1 κιλό αλεύρι σκληρό
• 25 γρ. φρέσκια μαγιά (ή 8 γρ. ξηρή)
• 2½ φλιτζάνια χλιαρό νερό
• ½ φλιτζάνι ελαιόλαδο αγιορείτικο
• 1 κ.σ. μέλι θυμαρίσιο
• 1 κ.γ. αλάτι
• 1 κ.γ. κανέλα Κεϋλάνης
• ½ κ.γ. γαρύφαλλο τριμμένο
• ½ φλιτζάνι καρύδια χοντροκομμένα
• Λίγο σουσάμι (προαιρετικά)
Τρόπος παρασκευής (αγιορείτικος)
1) Η ευχή
Πριν από κάθε κίνηση, σημείωσε τον Σταυρό και πες χαμηλόφωνα:
«Κύριε Ιησού Χριστέ, ευλόγησον».
2) Το ξύπνημα της μαγιάς
Διάλυσε τη μαγιά στο χλιαρό νερό μαζί με το μέλι. Σκέπασε και άφησε 10 λεπτά.
3) Το ζύμωμα
Ρίξε το αλεύρι σταδιακά, πρόσθεσε αλάτι και μπαχαρικά και στο τέλος το ελαιόλαδο. Ζύμωσε αργά για 12–15 λεπτά, μέχρι η ζύμη να γίνει ελαστική και ζεστή στο χέρι. Πρόσθεσε τα καρύδια απαλά στο τέλος.
4) Πρώτη ανάπαυση
Πλάσε μπάλα, χάραξε μικρό σταυρό, σκέπασε με καθαρό πανί και άφησε 1½–2 ώρες να διπλασιαστεί.
5) Ο σταυρός
Κράτησε λίγο ζυμάρι, πλάσε σταυρό και τοποθέτησέ τον στο κέντρο. Αν θέλεις, πασπάλισε ελαφρά με σουσάμι.
6) Δεύτερη ανάπαυση
Άφησε 30–40 λεπτά ακόμη να «ανασάνει».
7) Το ψήσιμο
Ψήσε σε 170°C για 55–60 λεπτά, μέχρι να ροδίσει και να ακούγεται κούφιο από κάτω.
8) Η σιωπή μετά
Βγάλε το Χριστόψωμο, σκέπασε και μην το κόψεις πριν περάσει μία ώρα.
Το μυστικό του Γέροντα
• Χωρίς ζάχαρη: «Το μέλι αρκεί».
• Χωρίς μίξερ: «Το χέρι μαθαίνει τη ζύμη».
• Χωρίς φασαρία: «Η ησυχία μπαίνει στο ψωμί».
Πώς κόβεται
Ανήμερα Χριστουγέννων, μετά την προσευχή.
1ο κομμάτι: στον Χριστό
2ο κομμάτι: στο σπίτι
Και μετά σε όλους, ως ευλογία.
