ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ – Μια νέα και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση ανοίγει στην Τουρκία για το Αιγαίο, την ώρα που η ένταση γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου επανέρχεται στο προσκήνιο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σε φιλοκυβερνητικό τουρκικό μέσο κατατίθεται πλέον πρόταση για δημιουργία τεχνητών νησιών και υπεράκτιων «στρατηγικών πλατφορμών», ακόμη και σε θαλάσσιες περιοχές κοντά στο Καστελλόριζο και τη Χίο.
Η πρόταση δεν αποτελεί, μέχρι στιγμής, ανακοινωμένο σχέδιο της τουρκικής κυβέρνησης. Αποκτά όμως πολιτικό και στρατηγικό ενδιαφέρον επειδή δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επαναφέρει επισήμως τις διεκδικήσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες και προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί δραστηριότητες που θεωρεί ότι πραγματοποιούνται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα χωρίς προηγούμενο συντονισμό.
Σύμφωνα με όσα ανέφεραν γεωστρατηγικοί αναλυτές στο vimaorthodoxias.gr, πρέπει να διαχωριστεί η συγκεκριμένη πρόταση από μια επίσημη κυβερνητική εξαγγελία. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η δημόσια συζήτηση που αναπτύσσεται στην Τουρκία παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς συνδέει τη μόνιμη παρουσία στο Αιγαίο με υποδομές, έρευνα, ενέργεια, επιτήρηση και θαλάσσια ασφάλεια.
Η πρόταση για τεχνητά νησιά κοντά σε Χίο και Καστελλόριζο
Ο Δρ. Λεβέντ Ερσίν Οραλί, νομικός και αναλυτής διεθνών σχέσεων, σε άρθρο του στη φιλοκυβερνητική τουρκική Star, προτείνει την ανάπτυξη «στρατηγικών θαλάσσιων πλατφορμών».
Στο σχέδιο που περιγράφει περιλαμβάνονται τεχνητά νησιά ή υπεράκτιες εγκαταστάσεις με λιμάνια, ερευνητικούς σταθμούς, υποδομές αλιείας, δυνατότητες έρευνας και διάσωσης και εγκαταστάσεις logistics.
Ο Οραλί αναφέρεται μάλιστα ονομαστικά σε θαλάσσιες περιοχές γύρω από το Καστελλόριζο και τη Χίο, υπό την προϋπόθεση –όπως ο ίδιος υποστηρίζει– ότι πρόκειται για περιοχές στις οποίες η Τουρκία διαθέτει δικαιοδοσία.
Ο ίδιος παραδέχεται πάντως ένα κρίσιμο νομικό δεδομένο: ένα τεχνητό νησί δεν αποκτά αυτομάτως καθεστώς φυσικού νησιού, δεν δημιουργεί δικά του χωρικά ύδατα και δεν μεταβάλλει από μόνο του την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Από τα τεχνητά νησιά στην επίσημη πίεση για το καλώδιο
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας όσων συνέβησαν το τελευταίο 24ωρο.
Το τουρκικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας επανέφερε επισήμως το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι κάθε πόντιση καλωδίου ή αγωγού και κάθε επιστημονική έρευνα σε περιοχή που η Άγκυρα θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα πρέπει να συντονίζεται προηγουμένως με την Τουρκία ως παράκτιο κράτος.
Η τουρκική πλευρά δηλώνει ότι θα παρακολουθεί τις δραστηριότητες στην περιοχή και ότι δεν θα επιτρέψει, κατά τη δική της διατύπωση, ενέργειες που παραβιάζουν τα δικαιώματα και συμφέροντα της Τουρκίας.
Το θέμα προβάλλεται έντονα και από τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Το TRT μετέδωσε τη θέση του υπουργείου, ενώ φιλοκυβερνητικά μέσα παρουσιάζουν την τουρκική στάση ως υπεράσπιση της υφαλοκρηπίδας και των θαλάσσιων δικαιωμάτων της χώρας.
NAVTEX και φόβοι για ένα νέο επεισόδιο τύπου Κάσου
Την ίδια στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη νέα αντιπαράθεση γύρω από τις NAVTEX και τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η Άγκυρα επιμένει ότι απαιτείται δική της προηγούμενη συναίνεση ή συντονισμός για δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Στην Αθήνα η συγκεκριμένη στάση ερμηνεύεται ως προσπάθεια εμπέδωσης τουρκικών διεκδικήσεων επί του πεδίου και δημιουργεί ανησυχίες για επανάληψη μιας κρίσης ανάλογης με εκείνη της Κάσου. (Καθημερινή)
Η τουρκική στρατηγική των NAVTEX δεν είναι καινούργια. Τουρκικές αναλύσεις έχουν παρουσιάσει ακόμη και τις NAVTEX αορίστου διάρκειας ως μέρος μιας μακροπρόθεσμης προσπάθειας αλλαγής αυτού που η Άγκυρα θεωρεί «άδικο status quo» στο Αιγαίο.
Η Αθήνα απαντά: Το έργο θα προχωρήσει
Από ελληνικής πλευράς, η θέση που έχει διατυπωθεί είναι διαφορετική.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος και ότι η Ελλάδα, σε συνεργασία με τη Γαλλία, θα προχωρήσει το έργο. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι θα εκδώσει η ίδια, κατά λόγο αρμοδιότητας, τις απαιτούμενες NAVTEX για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί την εξέλιξή του.
Ο κ. Γεραπετρίτης έχει επίσης δηλώσει ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή παρεμπόδιση ενός ευρωπαϊκού έργου.
Τι λένε γεωστρατηγικοί αναλυτές στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Γεωστρατηγικοί αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr σημειώνουν ότι η συζήτηση περί τεχνητών νησιών δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ειλημμένη απόφαση της Άγκυρας.
Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι έχει αξία η λογική πίσω από την πρόταση: αντί μιας περιστασιακής παρουσίας πολεμικών πλοίων, προτείνεται η δημιουργία μόνιμων υποδομών με πολιτικό και οικονομικό χαρακτήρα, οι οποίες θα μπορούσαν να εξυπηρετούν ταυτόχρονα έρευνα, επιτήρηση θαλάσσιας κυκλοφορίας, logistics, ενέργεια και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
Οι ίδιοι αναλυτές τονίζουν ότι το κρίσιμο ζήτημα θα ήταν πού ακριβώς θα επιχειρούσε η Τουρκία να κατασκευάσει μια τέτοια εγκατάσταση. Εάν επρόκειτο για περιοχή αδιαμφισβήτητης τουρκικής δικαιοδοσίας, το ζήτημα θα ήταν διαφορετικό. Εάν όμως επιχειρούνταν δραστηριότητα σε αμφισβητούμενη ή ελληνικής δικαιοδοσίας θαλάσσια περιοχή, θα δημιουργούνταν σοβαρό διπλωματικό και νομικό ζήτημα.
Το Αιγαίο ξανά στο επίκεντρο
Το τελευταίο 24ωρο δείχνει ότι τα ελληνοτουρκικά επιστρέφουν σε περίοδο αυξημένης κινητικότητας.
Δεν υπάρχει σήμερα επίσημη απόφαση της κυβέρνησης Ερντογάν για κατασκευή τεχνητών νησιών στο Αιγαίο. Υπάρχει όμως μια δημόσια πρόταση σε φιλοκυβερνητικό μέσο που μιλά για μακροχρόνια και μόνιμη τουρκική παρουσία στη θάλασσα, ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επαναφέρει επισήμως τις αξιώσεις της Άγκυρας για την υφαλοκρηπίδα και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Αυτή η σύμπτωση είναι που προκαλεί το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, επιμένει ότι το ευρωπαϊκό έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα προχωρήσει. Έτσι, το επόμενο διάστημα το ενδιαφέρον μεταφέρεται από τη ρητορική στο πεδίο: στις νέες NAVTEX, στις κινήσεις των ερευνητικών σκαφών και κυρίως στον τρόπο με τον οποίο Ελλάδα και Τουρκία θα επιχειρήσουν να εφαρμόσουν στην πράξη τις αντικρουόμενες θέσεις τους για τις θαλάσσιες ζώνες.
