Τεχνητή Νοημοσύνη: Η αλματώδης εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλάζει ραγδαία τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται, επικοινωνούν και αναζητούν πληροφορίες.
Ρεπορτάζ: Κατερίνα Θεοχάρη – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ωστόσο, μια νέα ευρωπαϊκή έρευνα προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς αποκαλύπτει ότι περισσότεροι από τους μισούς νέους χρησιμοποιούν πλέον chatbots τεχνητής νοημοσύνης για προσωπική και ψυχολογική υποστήριξη.
Το εύρημα αυτό ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση όχι μόνο για την τεχνολογία, αλλά και για τη μοναξιά, την κρίση των ανθρώπινων σχέσεων και τη θέση που μπορεί – ή δεν μπορεί – να έχει η τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή του ανθρώπου. Σύμφωνα με την CNIL, η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, εξετάζοντας τις συνήθειες χιλιάδων νέων στην Ευρώπη.
Οι νέοι μιλούν περισσότερο στα chatbots
Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 3.800 νέοι ηλικίας 11 έως 25 ετών από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Ιρλανδία, έδειξε ότι το 51% αισθάνεται πιο άνετα να συζητά θέματα ψυχικής υγείας με ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης.
Το ποσοστό αυτό ξεπερνά ακόμη και την προτίμηση προς επαγγελματίες ψυχικής υγείας, ενώ σημαντικό μέρος των συμμετεχόντων δήλωσε ότι χρησιμοποιεί καθημερινά εργαλεία AI επειδή είναι διαθέσιμα οποιαδήποτε στιγμή, δεν ασκούν κριτική και προσφέρουν άμεσες απαντήσεις.
Παράλληλα, το 90% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι χρησιμοποιεί ήδη εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητά του.
Η μοναξιά της ψηφιακής εποχής
Ειδικοί επισημαίνουν ότι το φαινόμενο αυτό δεν αφορά αποκλειστικά την τεχνολογία αλλά αντικατοπτρίζει βαθύτερες κοινωνικές αλλαγές.
Η αποδυνάμωση των παραδοσιακών κοινωνικών δεσμών, η απομόνωση που ενισχύθηκε τα τελευταία χρόνια και η συνεχής παρουσία των ψηφιακών μέσων δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου αρκετοί νέοι αισθάνονται ότι μπορούν να εκφραστούν ευκολότερα σε μια μηχανή παρά σε έναν άνθρωπο.
Ωστόσο, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ένα chatbot δεν διαθέτει ανθρώπινη κρίση, ενσυναίσθηση ούτε μπορεί να αξιολογήσει κλινικά μια σοβαρή ψυχική κατάσταση. Οι απαντήσεις του βασίζονται σε στατιστικά γλωσσικά μοντέλα και όχι σε πραγματική κατανόηση ή θεραπευτική παρέμβαση.
Τι λέει η Εκκλησία για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν απορρίπτει την τεχνολογική πρόοδο. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι κάθε επιστημονικό επίτευγμα μπορεί να αποτελέσει ευλογία όταν υπηρετεί τον άνθρωπο.
Παράλληλα όμως επισημαίνει ότι καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει το ανθρώπινο πρόσωπο, την ελευθερία, την προσωπική σχέση και την πνευματική ζωή.
Σε πολλές παρεμβάσεις του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει τονίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι να μετατρέπει τον άνθρωπο σε εξάρτημα των αλγορίθμων.
Η Ορθόδοξη θεολογία διδάσκει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» Θεού. Η προσωπική σχέση, η αγάπη, η μετάνοια, η συγχώρηση και η κοινωνία των προσώπων δεν μπορούν να αναπαραχθούν από καμία μηχανή, όσο εξελιγμένη κι αν είναι.
Ένα πρόγραμμα μπορεί να μιμηθεί τον διάλογο, αλλά δεν μπορεί να αγαπήσει, να συμπάσχει, να προσευχηθεί ή να προσφέρει πραγματική πνευματική παρηγοριά.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο και όχι ως υποκατάστατο
Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι η AI μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην εκπαίδευση, στην ιατρική, στην έρευνα, στη δημοσιογραφία και στην καθημερινότητα.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν μετατρέπεται από εργαλείο σε υποκατάστατο της ανθρώπινης σχέσης.
Όταν ένας νέος αναζητά αποκλειστικά σε μια μηχανή την παρηγοριά, τη συμβουλή ή την αποδοχή που θα έπρεπε να βρίσκει στην οικογένεια, στους φίλους, στην κοινότητα ή στους ειδικούς ψυχικής υγείας, τότε δημιουργείται μια νέα μορφή ψηφιακής εξάρτησης.
Η ευκολία της τεχνολογίας δεν πρέπει να οδηγήσει στην εγκατάλειψη της ανθρώπινης επικοινωνίας.
Το μήνυμα προς τη νέα γενιά
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σύγχρονης επιστήμης και μπορεί να προσφέρει πολύτιμη βοήθεια σε πολλούς τομείς.
Όμως ούτε η πιο εξελιγμένη εφαρμογή μπορεί να αντικαταστήσει το βλέμμα ενός φίλου, την αγκαλιά της οικογένειας, την επιστημονική καθοδήγηση ενός ειδικού ή την πνευματική στήριξη που προσφέρει η Εκκλησία.
Η πρόκληση των επόμενων χρόνων δεν θα είναι μόνο η εξέλιξη των αλγορίθμων, αλλά κυρίως η διατήρηση της ανθρώπινης ταυτότητας μέσα σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία γίνεται ολοένα και πιο παρούσα. Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την αξία του ανθρώπινου προσώπου, που παραμένει μοναδική και ανεπανάληπτη.
