Απεραντοσύνη, γαλήνη, αρχοντιά και θέα που αγγίζει τον Θεό. Το μοναστήρι το Οσίου Λουκά στη Βοιωτία είναι ένα καταφύγιο σιωπής και πνευματικής ανάτασης, σκέφτηκα καθώς κατέβαινα τα λιθόστρωτα σκαλιά της Ιεράς Μονής και το βλέμμα μου έτρεχε στην απλωμένη κοιλάδα του ελαιώνα.
Από τη Μαρία Ανδρέου*
Οταν αντίκρυσα την πύλη του Μοναστηριού ένιωσα πως δρασκέλιζα το κατώφλι του χρόνου. Μέσα στην αυλή, οι πέτρινες καμάρες, λαξευμένες ανά τους αιώνες, ο κεντρικός ναός, το επιβλητικό σκουρόχρωμο Καθολικό, γεννούσαν μια ηρεμία που φάνταζε ξένη, σχεδόν απόκοσμη για τον άνθρωπο της πόλης. Μέσα στο ναό, το σκήνωμα του Οσίου Λουκά είναι ένας αδιάψευστος μάρτυρας μιας μυστικής συνάντησης του θείου με το ανθρώπινο πάθος και της ζώσας αλήθειας. Ενας μοναχός, με μάτια γεμάτα από μια βαθιά, εσωτερική γαλήνη, μας καλωσόρισε με ένα χαμόγελο, λουκούμι και μαστίχα. Στη σκέψη μου ήρθε το ποίημα του Άγγελου Σικελιανού «Στ’ Οσιου Λουκά το μοναστήρι, οι γυναίκες του Στειριού συμμαζευτήκαν τον Επιτάφιο να στολίσουν…»
Το τριήμερο θρησκευτικό οδοιπορικό της «Ορθόδοξης Αλήθειας» στα Μοναστήρια και τους Ναούς της Βοιωτίας -μετά από πρόσκληση του Δήμου Θηβαίων και της Περιφέρειας Στέρεας Ελλάδας- ήταν μια αποκάλυψη για το πόσο είναι συνδεδεμένος ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Β’ με τις 30 Ιερές Μονές του νομού αλλά και το πόσο ο Οσιος Λουκάς έχει σταθεί φωτεινός αρωγός στην πορεία του Αρχιεπισκόπου.
ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ
Ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά, Σεραφείμ, μας ξεναγεί στο Καθολικό της Μονής με τα μοναδικά ψηφιδωτά και μας λέει: «Ο Μακαριώτατος, στις 7 Φεβρουαρίου του 2008, την ημέρα της εορτής του Οσίου Λουκά εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος από Μητροπολίτης Θηβών, Λιβαδειάς και Αυλίδος. Μάλιστα, ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος μετά την εκλογή το βράδυ ήρθε στη Μονή, έκανε δέηση και ευχαρίστησε τον Όσιο Λουκά μέσα σε πλήθος πιστών. Ολοι πιστεύουμε ότι ήταν μια επάξια εκλογή. Ο Θεός του φύλαξε αυτή την ευλογία και μέχρι σήμερα, εδώ και 18 χρόνια, είναι ακόμη στον Αρχιεπισκοπικό Θρόνο. Ξέρετε και εγώ είμαι από τη Βοιωτία. Γεννήθηκα στα Οινόφυτα Βοιωτίας όπως ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και έτσι τον τιμώ και τον σέβομαι, ιδιαίτερα γιατί γνωρίζω πολύ καλά το έργο του. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος εργάστηκε σκληρά και με ευλάβεια και ως Μητροπολίτης Θηβών. Πιστεύω ότι οι αναμνήσεις του Αρχιεπισκόπου μας είναι έντονες από τη Μονή του Οσίου Λουκά γιατί έχει διατελέσει και Ηγούμενος του Μοναστηριού. Γόνιμα χρόνια. Ο Αρχιεπίσκοπος ποτέ δεν ξεχνάει τον τόπο του. Πλέον στη Μονή του Οσίου Λουκά είμαστε τέσσερις πατέρες και έχουμε την ευλογία του. Η Μονή είναι ενεργή και θα είναι μέχρι το τέλος του κόσμου όπως έχει προφητέψει και ο Οσιος Λουκάς λέγοντας ότι ο τόπος αυτός θα προσκυνάται μέχρι το τέλος των αιώνων».
Ο Ηγούμενος Σεραφείμ μας δείχνει τα κελιά της μονής που έχουν γίνει μουσείο και μας αναφέρει ότι ως ηγούμενος της Μονής εδώ και δέκα χρόνια και με την αρωγή του Μητροπολίτη Θηβών κ. Γεώργιου, προσπαθεί ώστε αυτός ο πνευματικός φάρος να παραμείνει ένα κόσμημα για τη Χριστιανοσύνη. «Φέτος γιορτάζουμε τα 40 χρόνια από την επιστροφή του αγίου σκηνώματος του Οσίου Λουκά από τη Βενετία το 1986. Μετά το 1460 το σκήνωμα του Οσίου για να μην πέσει στα χέρια των αλλοθρήσκων Οθωμανών φυγαδεύτηκε από τους πατέρες στην Λευκάδα, μετά στις Βαλκανικές χώρες και κατέληξε σ ένα νησάκι της Βενετίας το Λίντο μέχρι το 1986 οπότε και επεστράφη στη Βοιωτία» .
ΠΟΛΛΑ ΘΑΥΜΑΤΑ
Το σκήνωμα του Οσίου Λουκά έχει κάνει πολλά θαύματα στους πιστούς. «Εχουμε πολλές περιπτώσεις ανθρώπων πού έχουν προσευχηθεί στον Όσιο Λουκά και έχουν αποκτήσει παιδιά ενώ δεν μπορούσαν. Επίσης, κάποιοι που πάλευαν με τις σκοτεινές δυνάμεις, θεραπεύτηκαν με τη βοήθεια του Οσίου Λουκά και με τη βοήθεια της Αγίας Βαρβάρας» λέει ο ηγούμενος.
Μαζί μας στην ιερή επίσκεψη ήταν ο Ηλίας Μπουρμάς, ειδικός Σύμβουλος της Αντιπεριφερειάρχη Φανής Παπαθωμά, ο Αποστόλης Δαγδελένης Αντιδήμαρχος Τουρισμού Δήμου Θηβαίων, ο Αθανάσιος Αποστόλου Αντιδήμαρχος Δήμου Διστόμου. Και οι τρεις τους μας μίλησαν για τον αγώνα που έκαναν με τους μοναχούς της Μονής αλλά και τους αρχαιολόγους για να προστατέψουν το Μοναστήρι από τη φωτιά που ξέσπασε στις 23 Αυγούστου 2023. Κατά τη διάρκεια πυρκαγιάς, κάηκαν κτήρια της Μονής, ενώ κινδύνευσε και το καθολικό της.
ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ UNESCO Η ΑΓΙΑ-ΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΕΛΗΣ
Η Μονή Οσίου Λουκά, ή Αγιά-Σοφιά της Ρούμελης είναι ένας Μοναστικός Οικισμός ανέγγιχτος από τον χρόνο, χτισμένη σε υψόμετρο 430 μ. στο όρος Στείρι. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής τέχνης και αρχιτεκτονικής και περιλαμβάνεται στον κατάλογο μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO από κοινού με τα άλλα δύο σωζόμενα μοναστήρια της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα, τη Νέα Μονή και τη Μονή Δαφνίου. Ο Όσιος Λουκάς είναι ωστόσο μεγαλύτερος και διαφέρει από το Δαφνί και τη Νέα Μονή στο ότι είναι αφιερωμένος σε ένα μοναδικό Όσιο, τον Όσιο Λουκά, τον εν τῷ Στειρίῳ όρει ασκήσαντα (29 Ιουλίου 896 – 7 Φεβρουαρίου 953). Ιδρυτής της μοναστικής ζωής στη Μονή είναι ο ίδιος ο Όσιος, ο οποίος ασκήτευσε εκεί τα τελευταία επτά χρόνια της ζωής του (946-953). Ο Όσιος γεννήθηκε στο Καστρί Φωκίδας το 896 από γονείς πρόσφυγες. Από νωρίς ακολούθησε το μοναχισμό και στα τέλη του 910 ή 911 βρίσκεται ως μοναχός στην Αθήνα, ύστερα σε διάφορα ησυχαστήρια της Φωκίδας και της αντίπερα κορινθιακής ακτής στο Κόρφο Κορινθίας. Οι μετακινήσεις του Οσίου υπαγορεύονταν από την απειλή των Βουλγάρων. Το 946/947 εγκαθίσταται στην τοποθεσία του σημερινού μοναστηριού και πεθαίνει το 953. Ο Όσιος ήταν μορφή αγαπητή στον τοπικό πληθυσμό. Άσκησε φιλανθρωπικό και θεραπευτικό έργο ενώ είχε το χάρισμα να προφητεύει το μέλλον. Ο Οσιος ετάφη στο δάπεδο του κελιού του και το 955 μοναχοί έκτισαν σταυροειδές κτήριο γύρω από τον τάφο του, καθώς και τα πρώτα κελιά της μοναστικής κοινότητας.
Κατά την Επανάσταση του ΄21, από το μοναστήρι ξεκίνησε η έναρξη του Αγώνα στην Ρούμελη. Στη Μονή βρέθηκε στα μέσα του Μάρτη 1821 ο δεσπότης Σαλώνων Ησαΐας Δεσφινιώτης μαζί με τον Αθανάσιο Διάκο, τον Βασίλη Μπούσγο και τον Φιλικό Ζαρείφη. Μαζί με άλλα μέλη της Φιλικής Εταιρείας, ηγουμένους και καλόγερους, αποφάσισαν και σχεδίασαν την έναρξη της επανάστασης, αμέσως μετά από τον Μοριά, και έδωσαν όρκο στο Ευαγγέλιο.
Το θρησκευτικό μας οδοιπορικό στα Μοναστήρια της Βοιωτίας έγινε μέσα στην ομίχλη και στη βροχή του φθινοπώρου και ήταν μια μυσταγωγική αποκάλυψη. Ο Ηγούμενος Θεοδόσιος μαζί με τους μοναχούς της Μονής ετοίμασε για τη δημοσιογραφική αποστολή ένα τραπέζι με ψάρι, ρύζι, τυρί, μαρουλοσαλάτα και κρασί για να το καλωσόρισμα. Η Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού και Πολιτισμού Στερεάς Ελλάδας κ. Φανή Παπαθωμά μας ξενάγησε στην Ιερά Μονή Μακαριώτισσης. «Τους γέροντες σ’ αυτό το Μοναστήρι τους αγαπάμε και μας αγαπάνε πολύ. Η Μονή στα παλαιά χρόνια δεν είναι τυχαίο που φρόντιζε αρρώστους και ήταν σανατόριο για φυματικούς. Στα δύσκολά μας, λοιπόν, ερχόμαστε εδώ για να προσευχηθούμε. Η Ιερά Μονή Μακαριώτισσης έχει μια βαθιά παράδοση στην εξομολόγηση. Επιφανείς Αθηναίοι επιστήμονες είναι φίλοι του Μοναστηριού, που έχει γίνει πολύ γνωστό και λόγω των αγνών προϊόντων που φτιάχνουν οι μοναχοί, όπως ρυζόγαλα, γιαούρτια, κρέμες» μας λέει.
ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ
Η Μονή Μακαριωτίσσης είναι μια πετρόχτιστη παλαιά ορθόδοξη χριστιανική μονή στη Βοιωτία, η οποία ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα. Βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του Ελικώνα, χτισμένη σε υψόμετρο 700 μέτρων περίπου πάνω από το χωριό Δομβραίνα. Σημαντικές ανακαινίσεις έγιναν τον 17ο αιώνα και τον 19ο αιώνα στον Ναό της Παναγίας με το περίτεχνο τέμπλο. Εκτός από πνευματικό κέντρο, η Μονή έπαιξε και σπουδαίο εθνικό ρόλο. Κατά την Τουρκοκρατία έβρισκαν σ’ αυτήν καταφύγιο οι κλέφτες και οι αρματολοί που δρούσαν στην οροσειρά του Ελικώνα. Κατά την επανάσταση του 1821 η Μονή ενίσχυσε τον Καραϊσκάκη στη μάχη της Δομβραίνας και για τούτο κάηκε από τους Τούρκους στις 4 Νοεμβρίου 1826. Στον Μακεδονικό αγώνα η Μονή πρόσφερε θυσία τον ιερομόναχό της π. Χρυσόστομο Καπετανόπουλο, ενώ γνώρισε και τη θηριωδία των Ναζί στην Κατοχή, που κατέστρεψαν μεγάλο μέρος της Μονής φονεύοντας τον μοναχό της π. Αγαθάγγελο Αγγέλου.
20 ΜΟΝΑΧΟΙ
Ο Κώστας Μπούγλας, πρόεδρος της Κοινότητας Δομβραίνας του Δήμου Θηβαίων και ο Χαράλαμπος Καραμπογιάς, πρόεδρος της Κοινότητας Θίσβης, μάς υποδέχτηκαν στο αρχονταρίκι της Μονής και μας μίλησαν με υπερηφάνεια για το Μοναστήρι που επανδρώθηκε με νέα Αδελφότητα το 1992 από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, και σήμερα λειτουργεί ως οργανωμένο Κοινόβιο με 20 μοναχούς. Ο Ηγούμενος Θεοδόσιος αναφέρει: «Οταν η αδελφότητα άρχισε να αυξάνει, χρειάστηκε έσοδα, ώστε να επιβιώσουμε. Ετσι ασχοληθήκαμε από το 1992 με την κτηνοτροφία. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, ο οποίος βοήθησε για να ανακαινιστεί η Μονή -ο ναός δεν είχε παράθυρα και πόρτες- μας στήριξε απόλυτα. Στο πλαίσιο της οικονομικής στήριξης του Μοναστηριού πήραμε αγελάδες από την Ολλανδία και ξεκινήσαμε με πολύ φροντίδα τη δημιουργία αγνών γαλακτομικών προϊόντων. Σε έναν ευλογημένο τόπο, ανάμεσα σε βουνά και ουρανό, το μοναστήρι μας συνεχίζει με αγάπη και σεβασμό την παράδοση της παραγωγής αγνών προϊόντων. Εδώ, η γη μας χαρίζει το δικό της γάλα και με πίστη στις αξίες μας, δημιουργούμε καθημερινά γιαούρτι, τυριά και κρέμες, όπως ακριβώς τα μάθαμε: με φροντίδα, απλότητα και αλήθεια». Όπως λέει: «Τη Μονή την επισκέπτονται πολλοί άνθρωποι με προβλήματα υγείας που έχουν δει την Παναγία στο όνειρό τους. Μας παίρνουν τηλέφωνο και μας ζητούν να προσευχηθούμε γι’ αυτούς. Σήμερα οι άνθρωποι έχουν πολλά οικογενειακά προβλήματα, στρες, οικονομικά θέματα, σοβαρές ασθένειες».
Η Μητρόπολη Θηβών και Λιβαδειάς έχει 30 μοναστήρια, 20 γυναικεία και 10 ανδρικά, τα οποία όλα έχουν την αρωγή του Αρχιεπίσκοπου Ιερώνυμου και οι μοναχοί προσεύχονται με θέρμη γι’ αυτόν πριν μας ευχηθούν «καλή όρεξη», στην πιο φιλόξενη σάλα που έχει αγκαλιάσει την ψυχή μας!
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
