ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ: Σε πλήρη αναμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου για τους ιδιωτικούς χώρους λατρείας –γνωστούς και ως παρεκκλήσια ή ναΰδρια– προχώρησε η Πολιτεία με την ψήφιση του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, το οποίο εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής την 1η Αυγούστου 2025.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Η νομοθετική παρέμβαση θέτει συγκεκριμένες και δεσμευτικές προϋποθέσεις για τη νόμιμη ανέγερση, λειτουργία και χρήση των ιδιωτικών χώρων λατρείας που ανεγείρονται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα εκτός των οργανικών δομών της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το νέο καθεστώς, που περιγράφεται αναλυτικά στο άρθρο 31, καλύπτει χρόνια κενά και ασαφείς ρυθμίσεις που είχαν οδηγήσει στο παρελθόν σε αντιπαραθέσεις με εκκλησιαστικές αρχές.
Τι προβλέπεται
Η βασική πρόβλεψη αφορά την υποχρέωση έκδοσης άδειας από την οικεία Ιερά Μητρόπολη για κάθε χώρο που προορίζεται για τέλεση ακολουθιών ή μυστηρίων. Επιπλέον, οι Μητροπόλεις υποχρεούνται πλέον να τηρούν ειδικό μητρώο με τα στοιχεία όλων των αδειοδοτημένων χώρων (διεύθυνση, ημερομηνία άδειας, δικαιούχος κ.λπ.).
Η άδεια, όπως επισημαίνεται, δεν θεμελιώνει διαρκές δικαίωμα του ιδιώτη να απαιτεί τη συνέχιση της λειτουργίας του χώρου, ενώ μπορεί να ανακληθεί κατά τη διακριτική πνευματική κρίση της Μητρόπολης. Χωρίς αυτήν, δεν επιτρέπεται η ανέγερση ή χρήση του χώρου για λατρευτικούς σκοπούς ούτε η έκδοση πολεοδομικών πράξεων.
Αυστηρές απαγορεύσεις και πρόστιμα
Η νέα ρύθμιση προβλέπει σαφείς απαγορεύσεις:
• Δεν επιτρέπεται η λειτουργία ιδιωτικού ναϋδρίου χωρίς άδεια.
• Απαγορεύεται η δημόσια λατρεία και η παραχώρηση σε άλλες θρησκευτικές κοινότητες χωρίς ειδική διαδικασία ανάκλησης και νέας έγκρισης.
• Δεν επιτρέπεται η αλλαγή χρήσης ή η πολεοδομική μετατροπή χωρίς αδειοδότηση.
Για τις παραβάσεις προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα και μέτρα τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τους ιερείς που εμπλέκονται σε μη αδειοδοτημένη λειτουργία.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία η ρύθμιση
Όπως ανέφεραν πηγές από τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων, η ρύθμιση ήταν απαραίτητη λόγω πλήθους καταγγελιών που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, ιδίως σε περιοχές όπου ιδιώτες επιχειρούσαν να δημιουργήσουν «παράλληλους λατρευτικούς χώρους», χωρίς καμία διασύνδεση με την Εκκλησία και χωρίς εποπτεία.
Το Υπουργείο Παιδείας επιδιώκει με το νέο πλαίσιο να διασφαλίσει τη νομιμότητα, τον σεβασμό στην εκκλησιαστική τάξη και την αποτροπή καταστάσεων που αλλοιώνουν τη θεσμική λειτουργία της Εκκλησίας.
Η ρύθμιση δημιουργεί πλέον ένα σαφές και λειτουργικό πλαίσιο που προστατεύει αφενός την πνευματική τάξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας και αφετέρου τον πολίτη που επιθυμεί να ανεγείρει ή να λειτουργήσει έναν τέτοιο χώρο υπό διαφανείς και θεσμικούς όρους.
Ισορροπία μεταξύ ιδιωτικής πρωτοβουλίας και εκκλησιαστικής τάξης
Η νέα ρύθμιση επιδιώκει να εξισορροπήσει δύο συχνά αντικρουόμενες παραμέτρους: την προσωπική επιθυμία ιδιωτών να δημιουργήσουν τόπους λατρείας για προσωπική ή οικογενειακή χρήση και τη διαφύλαξη της ενότητας και τάξης της Ορθόδοξης Εκκλησίας, σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες.
Αρμόδιοι εκκλησιαστικοί παράγοντες σημειώνουν στο vimaorthodoxias.gr ότι η νομοθετική ρύθμιση προσφέρει ένα σαφές εργαλείο διαχείρισης των ιδιωτικών παρεκκλησίων, «ώστε να μην αναπτύσσονται εστίες σύγχυσης ή απομονωμένων λειτουργιών χωρίς εκκλησιαστική ευθύνη».
Ωστόσο, καταγράφονται και μεμονωμένες αντιδράσεις από ιδιώτες, κυρίως σε ημιορεινές περιοχές όπου υπήρχε η πρακτική ανέγερσης ναϋδρίων χωρίς προηγούμενη αδειοδότηση. Εκεί, σύμφωνα με πληροφορίες, προετοιμάζονται αιτήματα νομιμοποίησης υφιστάμενων χώρων, κάτι που θα εξεταστεί κατά περίπτωση από τις κατά τόπους Μητροπόλεις.
Η νέα αυτή διάταξη συνιστά μια δομική παρέμβαση που εντάσσει τον σεβασμό στη λατρεία εντός ενός συντεταγμένου πλαισίου δικαίου και εκκλησιαστικής ευθύνης, συμβάλλοντας στην προστασία του δημόσιου χαρακτήρα της πίστης από τυχόν φαινόμενα αυθαιρεσίας ή ιδιοποίησης.
