Γενοκτονία των Ποντίων: Η 19η Μαΐου δεν είναι μια απλή ημερομηνία μνήμης. Είναι ημέρα εθνικής συνείδησης, ιστορικής ευθύνης και διαρκούς αγώνα για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Από το 1994, με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων, η ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί επίσημα ως Ημέρα Μνήμης, όμως ο αγώνας των Ποντίων δεν σταμάτησε εκεί. Συνεχίζεται σε κάθε σύλλογο, σε κάθε οικογένεια, σε κάθε εκκλησία, σε κάθε κοινότητα της Ομογένειας.
Η εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα της Γερουσίας, με πρωτοβουλία της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, έστειλε ηχηρό μήνυμα ενότητας, μνήμης και διεθνοποίησης. Το θέμα «Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου: Μνήμη, Στρατηγική και Διεθνοποίηση της Ιστορικής Ευθύνης» ανέδειξε ότι η ιστορική αλήθεια δεν μπορεί να παραμένει κλεισμένη μόνο στα ελληνικά σύνορα.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ανώτατα στελέχη ποντιακών συλλόγων και ενώσεων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, υπογραμμίζοντας ότι η νέα γενιά πρέπει να σηκώσει τη σκυτάλη της μνήμης. Ο πρόεδρος ποντιακού συλλόγου της Μακεδονίας, Σάββας Παπαδόπουλος, τόνισε ότι «η Γενοκτονία των Ποντίων δεν είναι υπόθεση του χθες, αλλά ζήτημα δικαιοσύνης για το σήμερα». Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος ποντιακής ένωσης της Γερμανίας, Ελένη Θεοφυλάκτου, σημείωσε ότι «η Ομογένεια έχει χρέος να μεταφέρει την ιστορική αλήθεια στα ευρωπαϊκά κοινοβούλια και στα πανεπιστήμια».
Η φωνή της Βουλής και το αίτημα διεθνούς αναγνώρισης
Ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης έστειλε μήνυμα ενότητας, επισημαίνοντας ότι η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια οδυνηρή επέτειος, αλλά αφορμή για εθνική προσπάθεια με σύνεση, συνεννόηση και συναίνεση. Η αναφορά στα 353.000 θύματα του Ποντιακού Ελληνισμού υπενθυμίζει το μέγεθος της τραγωδίας, αλλά και το βάθος της ιστορικής ευθύνης.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η επισήμανση για τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι η Ε.Ε. έχει αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων, εξακολουθεί να τηρεί σιωπή απέναντι στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Αυτό, όπως τονίζουν ποντιακοί φορείς, αποτελεί μια ηχηρή παραφωνία για έναν θεσμό που επικαλείται τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και την ιστορική μνήμη.
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, στην κεντρική του ομιλία, ανέδειξε τη Γενοκτονία ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και όχι ως ζήτημα διμερούς ιστορικής διαφωνίας. Μέσα από την παρουσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στην εκδήλωση, το μήνυμα ήταν σαφές: η μνήμη των Ποντίων συνδέεται με την εθνική αυτογνωσία, τη διεθνή νομιμότητα και την άρνηση κάθε αναθεωρητισμού.
Ο ρόλος της Εκκλησίας στον Ποντιακό Ελληνισμό
Καθοριστικός υπήρξε ιστορικά και ο ρόλος της Εκκλησίας. Στα χρόνια των διωγμών, οι ναοί, τα μοναστήρια και οι ιερείς του Πόντου δεν ήταν απλώς θρησκευτικά σημεία αναφοράς. Ήταν κέντρα παιδείας, παρηγοριάς, αντίστασης και συνοχής.
Η Ορθόδοξη πίστη κράτησε ζωντανή την ταυτότητα των Ποντίων μέσα στις πιο σκοτεινές συνθήκες. Ιερείς στάθηκαν δίπλα στους εκτοπισμένους, μοναστήρια έγιναν καταφύγια, ενώ η εκκλησιαστική παράδοση διατήρησε τη γλώσσα, τα ήθη και τη μνήμη. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Πόντιοι, όταν ξεριζώθηκαν, έφεραν μαζί τους εικόνες, ευαγγέλια, λείψανα, ψαλμούς και την ακλόνητη πίστη τους.
Εκπρόσωποι της Εκκλησίας της Ελλάδος επισημαίνουν ότι η μνήμη της Γενοκτονίας δεν είναι μόνο ιστορικό καθήκον, αλλά και πνευματική υποχρέωση. Η Εκκλησία στάθηκε δίπλα στον προσφυγικό Ελληνισμό, στήριξε τις οικογένειες που ξεριζώθηκαν και βοήθησε στη διατήρηση της ταυτότητας των Ποντίων στις νέες πατρίδες.
Η Ομογένεια και η διεθνής πίεση
Ιδιαίτερο βάρος έχει πλέον ο ρόλος της Ομογένειας. Ποντιακές οργανώσεις σε Ευρώπη, Αμερική, Καναδά και Αυστραλία εργάζονται συστηματικά για την ανάδειξη του ζητήματος σε διεθνές επίπεδο. Η συμμετοχή εκπροσώπων της AHEPA Hellas στην εκδήλωση επιβεβαιώνει ότι ο αγώνας για τη μνήμη μπορεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και τον Απόδημο Ελληνισμό.
Τα στελέχη ποντιακών ενώσεων που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr υπογραμμίζουν ότι η διεθνοποίηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε επετειακές ομιλίες. Χρειάζεται τεκμηρίωση, μεταφράσεις αρχείων, επαφή με ξένα κοινοβούλια, πανεπιστημιακή έρευνα και σταθερή παρουσία στα διεθνή φόρα.
Η μνήμη ως προειδοποίηση
Η Γενοκτονία των Ποντίων εξελίχθηκε σε φάσεις, από τους διωγμούς των αρχών του 20ού αιώνα έως την κορύφωση της περιόδου 1919-1923. Οι πορείες θανάτου, τα τάγματα εργασίας, οι εκτοπίσεις, οι εκτελέσεις και ο ξεριζωμός δεν ήταν τυχαία γεγονότα. Ήταν μέρος οργανωμένης πολιτικής εξόντωσης.
Σήμερα, 107 χρόνια μετά, η μνήμη δεν είναι τελετουργία. Είναι προειδοποίηση απέναντι στην άρνηση, στον αναθεωρητισμό και στη βία κατά αμάχων πληθυσμών. Είναι επίσης υπόσχεση ότι οι νεκροί του Πόντου δεν θα χαθούν στη σιωπή.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός απέδειξε ότι μπορεί να ξεριζωθεί από τη γη του, αλλά όχι από την ιστορία του. Και αυτό είναι το μεγάλο μήνυμα της 19ης Μαΐου: μνήμη, ενότητα, πίστη και αδιάκοπος αγώνας για δικαίωση.
