ΧΙΟΣ: Η Σφαγή της Χίου, που διαπράχθηκε στις 30 Μαρτίου 1822, αποτελεί ένα από τα πιο φρικιαστικά και τραγικά κεφάλαια της ελληνικής ιστορίας κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821.
Οι Οθωμανοί κατέσφαξαν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες, ως αντίποινα για την κήρυξη της επανάστασης από τους Χιώτες, υπό την ηγεσία του Σάμιου Λυκούργου Λογοθέτη. Η Χίος, το νησί που κατείχε σημαντική εμπορική και ναυτική δύναμη, ήταν κατά την περίοδο εκείνη ένα από τα πιο ευημερούχα μέρη του Οθωμανικού κράτους. Η πλειονότητα των κατοίκων της ήταν Έλληνες, με αριθμό που ξεπερνούσε τους 117.000, ενώ οι Οθωμανοί περιορίζονταν σε μόλις 3.000, ενώ οι Εβραίοι ήταν περίπου 100.
Η Χίος είχε αποκτήσει σημαντικά προνόμια από την Οθωμανική Αυτοκρατορία λόγω της οικονομικής της ισχύος και της στρατηγικής της θέσης. Ωστόσο, παρά την ευημερία και τα προνόμια, η κοινωνία της Χίου ήταν χωρισμένη και οι ηγετικές τάξεις του νησιού δεν ήταν διατεθειμένες να υποστηρίξουν την Επανάσταση του 1821, φοβούμενες τις συνέπειες μιας εξέγερσης. Την αποτυχία της πρώτης επαναστατικής απόπειρας το 1821 μαρτυρά και το γεγονός ότι η Χίος ήταν κοντά στη Μικρασιατική ακτή, κάνοντας κάθε προσπάθεια αντίστασης εξαιρετικά δύσκολη.
Παρ’ όλα αυτά, στις 10 Μαρτίου 1822, ο Σάμιος Λυκούργος Λογοθέτης, με τη βοήθεια του Χιώτη Αντωνίου Μπουρνιά, κατάφερε να αποβιβαστεί στο νησί με 1.500 άνδρες και να προκαλέσει την εξέγερση των ντόπιων. Παρότι οι Χιώτες ήρθαν σε επαφή με την επαναστατική κίνηση, η αντίσταση τους, κυρίως στην πόλη και το Κάστρο, ήταν ανεπαρκής και χωρίς σοβαρό εξοπλισμό. Η πολιορκία των Οθωμανών ήταν σύντομη και με την άφιξη του Οθωμανικού στόλου, η εξέγερση καταπνίγηκε γρήγορα.
Η εκδίκηση του Σουλτάνου Μαχμούτ Β’ ήταν αμείλικτη και απάνθρωπη. Διέταξε τη φυλάκιση των Χίων στην Κωνσταντινούπολη, την εκτέλεση εξήντα από αυτούς και την επιβολή σφαγών στο νησί. Στις 30 Μαρτίου 1822, ο αντιναύαρχος Καρά-Αλής πασάς αποβίβασε 7.000 άνδρες στην Χίο, καταπνίγοντας την εξέγερση και ακολουθώντας τακτικές εκδίκησης που περιλάμβαναν πυρπολήσεις και μαζικούς εκτοπισμούς. Η φρίκη της σφαγής άφησε πίσω της 42.000 νεκρούς, ενώ 50.000 Έλληνες πιάστηκαν αιχμάλωτοι και 23.000 κατάφεραν να διαφύγουν προς άλλες περιοχές της Ελλάδας ή τη Δυτική Ευρώπη.
Η Σφαγή της Χίου προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και συγκλόνισε την Ευρώπη. Η κοινή γνώμη αντέδρασε έντονα, με φιλελληνικές οργανώσεις να αυξάνονται και με συγγραφείς και ζωγράφους, όπως ο Εουγένιος Ντελακρουά, να απεικονίζουν τις φρικιαστικές σκηνές της σφαγής. Η Σφαγή της Χίου έμελλε να προκαλέσει τον ξεσηκωμό της Ευρώπης υπέρ των Ελλήνων, ενώ οι Έλληνες με τη σειρά τους θα έβρισκαν την εκδίκησή τους με την ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας του Καρα-Αλή από τον Κωνσταντίνο Κανάρη το 1822.
Το αίμα των θυμάτων της Χίου αναβίωσε τη φλόγα της Επανάστασης, καθώς η ιστορία αυτή έδειξε στο πλήθος των φιλελλήνων και των ευρωπαίων ότι η ελληνική αγωνιστικότητα ήταν ακατάβλητη, και ότι η ελληνική ελευθερία ήταν προορισμένη να επικρατήσει, παρά τη φρίκη και τις θυσίες που υπήρξαν στο δρόμο προς την ανεξαρτησία.
