Αρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου, Ιεροκήρυκος Ι. Μ. Πατρών -Δρος Θεολογίας.
ΑΡΧΙΜ. ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ: Ο άνθρωπος, ως «ον ατελές και ελλιπές», έχει ανάγκη την Ελληνορθόδοξη Παιδεία, για να τελειοποιηθεί και να ολοκληρωθεί.
Και λέγω «Ελληνορθόδοξη Παιδεία» –και σ᾽ αυτό είμαι απόλυτος– διότι εάν δεν έχουμε αυτή την Παιδεία, τότε θα έχουμε η μόνο την Ελληνική η μόνο Ευρωπαική Παιδεία.
Και εξηγούμαι:
1) Ελληνική Παιδεία: Δεν αμφισβητούμε ότι η Παιδεία στην Αρχαία Ελλάδα ήταν πολύ σπουδαία. Η επιστήμη, η γνωσιολογία, η αγωγή ήσαν σε πολύ καλό δρόμο και οδηγούσαν τον νέο και την νέα στην ακράδαντη πίστη για την αξία που λέγεται «άνθρωπος». Ωστόσο, κανείς δεν ημπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι και αυτός ο Πλάτων σπεύδει να εξερευνήσει με τον δυνατό νου του κόσμους άγνωστους για τους μέχρι τότε φιλοσόφους. Κόσμους των αιωνίων ιδεών και ιδεωδών.
Κι αυτό γιατί; Διότι είχε βαθειά επίγνωση της ατέλειάς του. Και πραγματικά. Η Ελληνική αγωγή και Παιδεία ήσαν έξω από τον χώρο της αλήθειας. Έδωσαν, βεβαίως, οι Αρχαίοι Έλληνες μεγάλο βάρος στην αγωγή του νέου και γενικότερα του ανθρώπου καi μάλιστα πρώτοι αυτοί χρησιμοποίησαν τόσο την φύση, όσο και την εμπειρία. Παρ᾽ όλα όμως τα επιτεύγματά τους, η αγωγή στην εποχή τους είχε μια βασική έλλειψη για να ολοκληρωθεί. Και αυτή ήταν η Αποκεκαλυμμένη Αλήθεια.
2) Ευρωπαική Παιδεία: Εάν απορρίψουμε την ανθρωπιστική Παιδεία των προγόνων μας –ισχυρίζονται πολλοί– τότε οπωσδήποτε θα ακολουθήσουμε την Ευρωπαική Παιδεία, η οποία «έχει χωνέψει» ο,τι καλό της Αρχαίας Ελλάδος και μαζί με την διδασκαλία των εκπροσώπων της Αναγεννήσεως και του Ευρωπαικού Ουμανισμού έχει να μaς δώσει την τέλεια Παιδεία.
Αυτό είναι μέγα λάθος. Λάθος βαρύτατο. Και αυτό γιατί κανένας Ευρωπαίος φιλόσοφος δεν ημπόρεσε με την ουμανιστική διδασκαλία του να βοηθήσει στην ολοκλήρωση της προσωπικότητος του ανθρώπου. Η Αναγέννηση ήταν η ελπίδα του Ευρωπαίου. Και αυτό γιατί ο αυταρχικός Παπισμός τον είχε μαράνει. Ο Σχολαστικισμός και ο Ιησουιτισμός αφαίρεσαν όλες τις εναπομείνασες δυνάμεις του.
Έτσι έρχεται ο Ρουσσώ με την φυσιοκρατία του και την απομάκρυνσή του από κάθε υπερφυσική σκέψη να απογυμνώσει τον άνθρωπο από την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη προς τον Δημιουργό του. Για να έλθουν κατόπιν ο Λοκ και ο Χιουμ, οι αισθησιάρχες και να πουν ότι όλη η φύση του ανθρώπου επικεντρώνεται στις αισθήσεις του και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν και αυτοί έναν πρωτόγονο και αγροίκο άνθρωπο.
Ο Ντεκάρτ και ο Καντ, για να ξεφύγουν από την απαράδεκτη αυτή κατάσταση του ανθρώπου, πρότειναν έναν άλλου είδους άνθρωπο, τον λογικό άνθρωπο. Ο άνθρωπος, έλεγαν, είναι ένα λογικό ον. Επομένως, διά της λογικής είναι άνθρωπος. Όλα τα άλλα είναι τελείως ασήμαντα γι᾽ αυτόν. Έτσι προετοίμασαν την υποβάθμιση του ανθρώπου σε ζώο. Κι αυτό γιατί ο άνθρωπος απέρριψε την πίστη στην Αποκεκαλυμμένη Αλήθεια. Υστερικές κραυγές ακούστηκαν όταν αναγγέλθηκε στην Ευρώπη ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο και από άλλα θηλαστικά.
Στη συνέχεια, μετά τους βουλησιοκράτες Σοπενχάουερ και Στήρνερ, μπαίνει ορμητικά πλέον στη σκηνή του Ευρωπαικού κωμικοτραγικού θεάτρου ο Νίτσε, υποστηρίζοντας ότι ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη κανενός Θεού παρά μόνον του εαυτού του, ο οποίος πρέπει να υπερπηδήσει τον πιθηκάνθρωπο και να φθάσει στον υπεράνθρωπο. Ο υπεράνθρωπος για τον Νίτσε είναι ο σκοπός της Ιστορίας και το νόημα της ζωής. «Ω, σεις, οι ανώτεροι άνθρωποι –λέγει ο Ζαρατούστρα, απευθυνόμενος στους μαθητές του– ο Θεός, αυτός ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος για σας, αλλά μη φοβείσθε, ο Θεός πέθανε».
Ο θάνατος του Θεού είναι η πρώτη αρχή της διδασκαλίας του Νίτσε. Η δεύτερη αρχή είναι η θεωρία: «Μη λυπάσαι τον πλησίον σου. Πέφτει; Σπρώξε τον ακόμη περισσότερο να συντριβεί». Τρίτη είναι η αρχή του ανεύθυνου και ανελέητου πόθου της εξουσίας. Τέλος η τέταρτη αρχή του βασίζεται στη θέση ότι για τον υπεράνθρωπο δεν υπάρχει καλό και κακό. Όλα επιτρέπονται. Εδώ κορυφώνεται πλέον το δράμα του Ευρωπαίου ανθρώπου και της Ευρωπαικής Παιδείας. Από τον ουμανιστή άνθρωπο φθάσαμε στον υπεράνθρωπο.
Έτσι η Ευρωπαική Παιδεία, αφού «φόνευσε» τον Δημιουργό του ανθρώπου Θεό, κατασκεύασε έναν άνθρωπο, που είναι ο χειρότερος και ο «απανθρωπότερος» που υπήρξε ποτέ στον πλανήτη γη. Αυτή η διαπίστωση έκαμε τον Γκαίτε να αναφωνήσει: «Φως, περισσότερο φως». Το φως το αιώνιο, που είναι ο Δημιουργός μας Θεός, το έδιωξε ο Ευρωπαίος άνθρωπος και έτσι παρέμεινε στο ουμανιστικό σκοτάδι του.
Ο δικός μας χώρος τώρα, η Πατρίδα μας, μετά την απελευθέρωση άρχισε να υφίσταται τα καταιγιστικά πυρά της Ευρωπαικής Παιδείας. Ο ίδιος ο Κοραής, ο οποίος έφερε μία αλλοιωμένη γλώσσα από το Παρίσι, αναγκάζεται πολύ πρώιμα να ομολογήσει: «Άρχισα να φοβούμαι, όχι μη φωτισθεί το Γένος, αλλά μη, πριν αποκτήσει φώτα αρκετά, γίνει η έσχατη πλάνη χείρων της πρώτης». Η απολυτοποίηση των οικονομικών αξιών, το γκρέμισμα του προσώπου, η απολυτοποίηση της τεχνολογίας στη ζωή μας και η καταστροφή της Ελληνορθοδόξου παραδόσεώς μας οδηγούν το Έθνος μας στην αυτοκαταστροφή.
Πυροδοτείται δε από εκπαιδευτικά κέντρα, ένα αντιχριστιανικό και αντιεκκλησιαστικό πνεύμα στην Παιδεία, από εκείνους που αγνοούν το Σύνταγμα και λησμονούν τον όρκο τους δηλητηριάζοντας τις ψυχές των μαθητών και φοιτητών με αθειστικές, μαρξιστικές και υλιστικές θεωρίες, απομακρύνοντάς τους από την χριστιανική αλήθεια και ζωή.
Δυστυχώς, αγαπητοί μου, αυτή είναι η σημερινή κατάσταση στην Ορθόδοξη Πατρίδα μας. Όμως, τέτοια Παιδεία, άθρησκη και ανερμάτιστη, έξω από την Ελληνορθόδοξη παράδοσή μας, θα οδηγήσει το Έθνος μας με μαθηματική ακρίβεια στον όλεθρο και την αυτοκαταστροφή.
Για τον λόγο αυτό ζητείται Ελληνορθόδοξη Παιδεία. Και την ζητούμε γιατί είναι η μόνη διέξοδος, για να αποφευχθεί η οριστική καταστροφή του Έθνους μας.
Είναι απόλυτος ανάγκη να φωτισθεί ο νους των Νεοελλήνων με το φως του Θεανθρώπου Κυρίου, το οποίο δεν καλύπτεται ούτε με το πυκνό σκοτάδι της Ευρώπης. Η γνώση οφείλει να συμπορευθεί με την πίστη, δηλαδή με την αποδοχή της αιωνίου Αποκεκαλυμμένης Αλήθειας, για να είναι γνώση αληθινή. Πρέπει δηλαδή η Παιδεία μας να αποκτήσει τα εξής χαρακτηριστικά: Α) Την πίστη στον άνθρωπο, ως εικόνος του Θεού και ως υπάρξεως ψυχοσωματικής, η οποία ημπορεί να τελειοποιηθεί «διά του Θεανθρώπου και εν τω Θεανθρώπω». Β) Την Ελληνορθόδοξη διδασκαλία με την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, την άψογη γλώσσα μας και την Ορθόδοξη Πατερική Γραμματεία. Γ) Την Λογοποίηση της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της τέχνης, της χειρωνακτικής εργασίας κ.λπ. διά του Σταυρωθέντος Λόγου, ώστε τα πάντα να λάβουν το σωστό νόημα διά του Θεανθρώπου.
Είναι εξαιρέτως σημαντικό να κατανοήσουμε ότι όσο αγιώτερα ζει ο άνθρωπος τόσο λαμβάνει το σωστό νόημα παντός επιστητού. Ο διαφωτισμός και η μόρφωση κατορθώνονται μόνο μέσω της Ορθοδόξου Ευαγγελικής ζωής. Οι πλέον τέλειοι φωτισμένοι και παιδαγωγοί είναι οι Άγιοι της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, όπως ο Μ. Βασίλειος, ο Θεολόγος Γρηγόριος, ο Ιερός Χρυσόστομος, ο Συμεών ο νέος Θεολόγος, ο Νικόδημος ο Αγιορείτης και τόσοι άλλοι. Αυτοί προηγούνται στην ζωή. Αυτοί ανατέμνουν την ψυχή του ανθρώπου και την οδηγούν στην αλήθεια. Ο Ίδιος ο Κύριος μας έχει πει: «Εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή» (Ιωάν. 14, 6). Με το Μυστήριο της Θείας Σαρκώσεως έχουμε την φανέρωση της αιωνίου αληθείας ως ενυπόστατης πραγματικότητας, αδιάσπαστα ενωμένης με το Πρόσωπο του Θεανθρώπου Κυρίου.
Η Παιδεία μας, για να μη χάνει την αξία της ως χώρος μεταμορφώσεως του ανθρώπου και καθάρσεως του κατ᾽ εικόνα, οφείλει να βασίζεται στην Θεανθρώπινη αλήθεια, η οποία υπάρχει στην κοινωνία προσώπων, την Ορθόδοξο Εκκλησία μας. Αυτό, εάν το κατανοήσουμε, θα έχουμε την δυνατότητα να αγαπούμε την Πατρίδα μας Ελλάδα. Εάν όχι, τότε τα πράγματα θα πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο.
