Ηράκλειο: Δείτε τη ζωντανή μετάδοση της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας από τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο μέσω της ΚΡΗΤΗ TV.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπανικολάου
Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 – Το Ηράκλειο τιμά σήμερα τον Άγιο Μηνά, τον πολιούχο που οι παλιοί Καστρινοί αποκαλούσαν «καπετάν Μηνά». Στο επίκεντρο του εορτασμού βρίσκεται ο Μητροπολιτικός Ναός, όπου τελείται η πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Μετά την απόλυση, το πρόγραμμα προβλέπει τη λιτάνευση της εικόνας και του ιερού λειψάνου του Αγίου στους δρόμους της πόλης.
Η ιστορία που εξηγεί γιατί ο έφιππος Άγιος έχει τόσο ξεχωριστή θέση στη μνήμη του Ηρακλείου οδηγεί λίγα βήματα πιο πέρα, στον μικρό ναό του Αγίου Μηνά και της Παντάνασσας. Εκεί τοποθετεί η τοπική παράδοση το θαύμα του Πάσχα του 1826.
Ο καβαλάρης που εμφανίστηκε τη νύχτα της Ανάστασης
Σύμφωνα με τη διήγηση που καταγράφει ο Δήμος Ηρακλείου, οι χριστιανοί είχαν συγκεντρωθεί στον παλαιό ναό για την αναστάσιμη ακολουθία, όταν μια ομάδα Οθωμανών ετοιμάστηκε να τους επιτεθεί. Τότε εμφανίστηκε μπροστά τους ένας έφιππος αξιωματικός με γυμνό σπαθί. Οι επίδοξοι επιτιθέμενοι τον πέρασαν για τον Αγιάν Αγά και υποχώρησαν. Οι χριστιανοί πίστεψαν ότι ο καβαλάρης ήταν ο ίδιος ο Άγιος Μηνάς.
Πέντε χρόνια νωρίτερα, τον Ιούνιο του 1821, ο ίδιος ναός και ο περίβολός του είχαν γίνει τόπος σφαγής. Ανάμεσα στα θύματα ήταν ο Μητροπολίτης Γεράσιμος Παρδάλης, κληρικοί και κάτοικοι της πόλης. Η μνήμη εκείνης της σφαγής δίνει το ιστορικό βάρος της στη διήγηση για την Ανάσταση του 1826, όταν, κατά την παράδοση, οι συγκεντρωμένοι στον ναό γλίτωσαν από μια νέα επίθεση.
Ο Άγιος Μηνάς στο Μεγάλο Κάστρο του Καζαντζάκη
Στον «Καπετάν Μιχάλη» ο Νίκος Καζαντζάκης δίνει στον πολιούχο τη μορφή νυχτερινού φρουρού. Όταν σκοτεινιάζει, ο Άγιος βγαίνει από το εικόνισμα και γυρίζει έφιππος στους δρόμους του Μεγάλου Κάστρου. Στο ξημέρωμα, το άλογό του είναι ιδρωμένο. Με αυτή τη λεπτομέρεια ο συγγραφέας αποδίδει την οικειότητα με την οποία οι Καστρινοί μιλούσαν για τον προστάτη τους, σαν να ήταν ένας δικός τους άνθρωπος που έκανε κάθε βράδυ τη βάρδιά του.
Μια άλλη όψη αυτής της σχέσης σώζεται στις προφορικές διηγήσεις για τα βρέφη που άφηναν κάποτε στα σκαλιά του ναού, με την ελπίδα ότι κάποιος θα τα αναλάμβανε. Κατά την τοπική παράδοση, σε αρκετά από τα αγόρια έδιναν το όνομα Μηνάς, προς τιμήν του Αγίου.
Από τον μικρό ναό στον Μητροπολιτικό Ναό του Ηρακλείου
Ο μικρός ναός υπήρξε επί γενιές σημείο συνάντησης της ορθόδοξης κοινότητας. Όσο η κοινότητα μεγάλωνε, χρειάστηκε μεγαλύτερος χώρος λατρείας. Το 1862 μπήκε ο θεμέλιος λίθος του νέου ναού, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αθανασίου Μούση. Η Κρητική Επανάσταση του 1866 διέκοψε τις εργασίες, οι οποίες ξανάρχισαν το 1883. Τα εγκαίνια έγιναν το 1895.
Οι δύο ναοί στέκουν σήμερα δίπλα δίπλα. Ο μικρός συνδέεται με τις διηγήσεις του παλιού Κάστρου και ο μεγάλος συγκεντρώνει κάθε 11η Νοεμβρίου τους πιστούς για την πανήγυρη. Με τη λιτανεία, η εικόνα του έφιππου πολιούχου περνά ξανά στους δρόμους του Ηρακλείου, εκεί όπου τον τοποθέτησαν οι διηγήσεις των Καστρινών.
ΦΩΤΟ: neakriti.gr
