Προς το ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ – Υπό του Γέροντος Μαξίμου Ιβηρίτου
ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΑΞΙΜΟΣ Ο ΙΒΗΡΙΤΗΣ – Την Κυριακή 3ην Μαΐου 2026 (ν.η.) ετελέσθη κατανυκτική Επιμνημόσυνος Δέησις και εγένοντο πανηγυρικώς τα Αποκαλυπτήρια μαρμαρίνης αναμνηστικής πλακός παρά τον τάφον του περιωνύμου Καλαβρυτινού Πολεμάρχου και Οπλαρχηγού του 1821 Ξενοχρήστου Καμενιανίτου εις το Αχαϊκόν Εξωκκλήσιον/Ερημοκκλήσιον του Αγίου Αθανασίου Πατριάρχου Αλεξανδρείας, κείμενον νοτιοδυτικώς του οικισμού της Κρυσταλλοβρύσεως (πρώην Μπαρδικώστα Πατρών) επί του Παναχαϊκού όρους, νοτιοανατολικώς της παλαιφάτου Ιεράς Μονής Ομπλού.
Καθώς προελέχθη και εις προγενέστερον άρθρον, αναρτηθέν εις το «Βήμα Ορθοδοξίας» την 22.4.2026 ν.η., ο παλαιός και ιστορικός ούτος Ναΐσκος, όστις κατά την τοπικήν παράδοσιν εκτίσθη το πιθανώτερον κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας εις την Πελοπόννησον και φιλοξενεί τον εξακουστόν ήρωα του Ιερού Αγώνος του 1821, ευρίσκεται εις την κορυφήν περιόπτου διασέλλου άνωθεν της Κρυσταλλοβρύσεως, παρά την λεγομένην «Μακελλαριάν οδόν» ή «Καλαβρυτινόν δρόμον».
Το Εξωκκλήσιον περιβάλλεται υπό μεγάλων δρυών και εις το κέντρον περίπου της βορείου αυτού πλευράς ρέει εις έν σκαλιστόν πέτρινον κοίλωμα (γούρναν) κρυστάλλινον αγιασματικόν ύδωρ, προς θεραπείαν των προσκυνητών, οδηγούμενον ενταύθα δι’ υπογείου τεχνικού αύλακος εκ της νοτίου πλευράς του Ναΐσκου.
Παρά την βρύσιν ταύτην ευρίσκεται επί 204 συνολικά έτη ο αδιασάλευτος τάφος του περιωνύμου Καλαβρυτινού Εθνικού Προμάχου Ξενοχρήστου Καμενιανίτου, πεσόντως ηρωϊκώς την 9ην Σεπτεμβρίου 1822 εις μίαν εκ των μαχών του Πουρναροκάστρου Πατρών και ταφέντος ενταύθα προς την πλευράν του Ιερού Βήματος μεθ’ άλλων πέντε συναγωνιστών αυτού.
Εις το Εξωκκλήσιον του Αγίου Αθανασίου την 2αν Μαΐου εκάστου έτους εγίνοντο εν καιρώ αιχμαλωσίας διάφοροι συγκεντρώσεις υπό των υποδούλων Ελλήνων, ονομαζόμεναι «σινάφια», όπου με την ευκαιρίαν της πανηγύρεως εδίδετο η ευκαιρία εις αυτούς να συζητούν ανενοχλήτως διάφορα Κοινωνικά και κυρίως Εθνικά θέματα. Ο τόπος των ρηθέντων «σιναφίων» έμελλε να γίνη εν καιρώ και ο τάφος του λεοντοθύμου Καλαβρυτινού Οπλαρχηγού του 1821 Ξενοχρήστου Καμενιανίτου, τον θάνατον του οποίου εξύμνησεν αρκούντως η λαϊκή μούσα.
Το θρυλικόν αυτού όνομα καταγράφεται μεταξύ των Πολεμάρχων του 1821 εις τα Απομνημονεύματα του Εθνεγέρτου Παλαιών Πατρών Γερμανού. Το δε απαράμιλλον πατριωτικόν και αγωνιστικόν αυτού φρόνημα άδεται εν χορώ εις τον Μωρέαν και αντιλαλεί εις τα Αρκαδικά, Αχαϊκά και Ηλειακά όρη: «Τον Ξενοχρήστο σκότωσαν/στης Πάτρας το καστέλλι/και ’κάτσαν και τον κλαίγανε/οκτώ καπεταναίοι…
[και η επιπρόσθετος νεωτέρα σύνθεσις: στίχοι Κωνσταντίνου Χρ. Νικολοπούλου, επωδός και τονισμός του άσματος π. Χρίτου Κυριακοπούλου] «Ωρέ πουλάκια κι αηδονάκια μην κελαηδήσετε, ωρέ κοιμάτ’ ο Ξενοχρήστος μην τον ξυπνήσετε…».
Εις τον ήρωα Ξενοχρήστον ανεγνωρίζετο υπό πάντων, Ελλήνων τε και κατακτητών Οθωμανών, κάτι τι το υπερφυσικόν. Διαθρυλείται εκ παραδόσεως, ότι εις το τρέξιμον δεν τον προέφθανον τα καλπάζοντα άλογα των εχθρών και τα Τουρκικά βόλια δεν είχον επάνω του φονικήν δύναμιν, ει μη μόνον όταν ο ίδιος ο Θεός ώρισε τον θάνατόν του και μάλιστα «με ασημένιο βόλι» ελευθέρου σκοπευτού, ότε προς στιγμήν είχεν αποχωρισθή εκ σωματικής ανάγκης το Τίμιον Ξύλον, όπερ έφερε πάντοτε μεθ’ εαυτού εις τας μάχας.
Ο θάνατος του Ξενοχρήστου εις το «πεδίον της μάχης του Πουρναροκάστρου Πατρών» ωρίσθη παρά Θεού, διά να ποτίση ενωρίς με το αίμα του το Δένδρον της Ελευθερίας, καθώς και άλλοι πρόδρομοι της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας, όπως: ο Κλεφταρματολός των Καλαβρύτων Αθανάσιος Πετιμεζάς (†1804), ο επιφανέστερος των αρματολών της Πελοποννήσου Καπετάν Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης (†1805), ο ήρως του Λεβιδίου Αρκαδίας Κερτεζίτης Οπλαρχηγός Αναγνώστης Στριφτόμπολας (†1821) κ.ά.
Ο Ξενοχρήστος, όστις επολέμησεν αρχικώς την 17ην Μαρτίου 1821 μετ’ άλλων τοπικών Οπλαρχηγών διά την Απελευθέρωσιν των Καλαβρύτων και της πλησίον Κερτέζης, και ακολούθως διά την Απελευθέρωσιν του Πουσίου και του Λάλα Ηλείας, καθώς και αυτής της Αχαϊκής πόλεως των Πατρών, χαρακτηρίζεται κατά την τοπικήν παράδοσιν «από τα πρώτα πέντε σπαθιά του Αγώνος». Ο ίδιος είχε βαθείαν πίστιν προς την Αγίαν μας Εκκλησίαν και έζη ως γνήσιος Ορθόδοξος Χριστιανός.
Η Θεία Πρόνοια ωκονόμησε, προφανώς, όπως ο ήρως ταφή εις το ορεινόν Εξωκκλήσιον του Αγίου Αθανασίου της Κρυσταλλοβρύσεως (πρώην Μπαρδικώστα Πατρών), αντί του ομωνύμου ορεινού Εξωκκλησίου του Χερρώματος Καμενιάνων Αροανίας Καλαβρύτων, συμφώνως με το διασωθέν στιχούργημα των Καλαβρυτινών, διά να αποτελή εσαεί σύμβολον Αθανασίας και διαχρονικόν σύνδεσμον μεταξύ των αυτοχθόνων ορεσιβίων Αρκάδων και Αχαιών κατοίκων, και των εγγύς αρχαίων Ολυμπίων Ηλείων.
Με την σκέψιν ταύτην ιστορήσαμεν και την αποκαλυφθείσαν εντετοιχισμένην αναθηματικήν πλάκα εις την πρόσοψιν του ορεινού τούτου Εξωκκλησίου του Αγίου Αθανασίου επί του Παναχαϊκού βουνού, έχουσαν ως εξής:
«ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ/Ο ΘΡΥΛΙΚΟΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ/ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ 1821/ΞΕΝΟΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΜΕΝΙΑΝΙΤΗΣ/ΦΟΝΕΥΘΕΙΣ ΤΗΝ 9ην ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1822/ΠΟΛΕΜΩΝ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ/ΕΙΣ ΤΟ ΠΟΥΡΝΑΡΟΚΑΣΤΡΟΝ ΠΑΤΡΩΝ/ΩΣ ΛΕΩΝ ΕΚΟΙΜΗΘΗ/ΚΑΙ ΜΗ ΤΙΣ ΕΓΕΡΕΙ ΑΥΤΟΝ/ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ/Γ.Μ.Ι.».
Ο ένδοξος ούτος Οπλαρχηγός του 1821, Ξενοχρήστος Καμενιανίτης, τυγχάνει κατ’ ευθείαν πρόγονος εξ αίματος και γενάρχης της ημετέρας οικογενείας του Ερυμανθίου χωρίου των Καμενιάνων Αροανίας Καλαβρύτων. Διά των κατορθωμάτων αυτού, μεταφερθέντων διά στόματος του πατρός μας, εγαλουχήθημεν και ημείς εκ νεότητος εις τα όσια και τα ιερά της Πατρίδος μας.
Η παρουσία πλήθους κόσμου εις την ανωτέρω εκδήλωσιν ήτο συγκινητική, η δε αναπτέρωσις του ηθικού πάντων των παρισταμένων υπήρξεν εκδηλωτική. Ο οικισμός της Κρυσταλλοβρύσεως και οι κατά πάντα ευγενείς και φιλόξενοι ορεσίβιοι κάτοικοι του χωρίου τούτου σεμνύνονται διά τον ήρωα και διαλαλούν ότι θα τιμούν εσαεί το χριστώνυμον και μεγαλώνυμον όνομά του.
[10 Μαΐου 2026 ν.η.]
