ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Μια ακόμη πράξη πίεσης και ποινικοποίησης της πίστης εξελίσσεται στην Ουκρανία, με αφορμή την επίσημη έναρξη «έρευνας» από την Κρατική Υπηρεσία Εθνοπολιτικής και Ελευθερίας Συνείδησης (DESS) εναντίον της Μητροπόλεως Κιέβου της Κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η έρευνα, σύμφωνα με την ανακοίνωση της DESS στις 20 Μαΐου 2025, αφορά «ενδείξεις σύνδεσης» με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, βάσει του νόμου που έχει θεσπιστεί για την απαγόρευση τέτοιων δεσμών.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει την αντίδραση πλήθους πιστών και ανεξάρτητων αναλυτών, οι οποίοι καταγγέλλουν ότι η έρευνα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα προσχηματικό εργαλείο για την οριστική διάλυση της Ουκρανικής Εκκλησίας, η οποία παραμένει σε κανονική κοινωνία με το Πατριαρχείο Μόσχας.
Έρευνα χωρίς Εκκλησία – Μονόπλευρη διαδικασία
Η DESS, σύμφωνα με καταγγελίες, είχε ήδη επιχειρήσει το 2023 να καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα, πριν ακόμη θεσπιστεί ο σχετικός νόμος. Η «θρησκευτική έρευνα» εκείνης της περιόδου πραγματοποιήθηκε χωρίς τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ενώ τα επίσημα έγγραφα και οι αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου αγνοήθηκαν πλήρως.
Μάλιστα, η επιτροπή «εμπειρογνωμόνων» που όρισε η DESS για την αξιολόγηση της υπόθεσης περιλάμβανε δημοσίως δηλωμένους αντιπάλους της Εκκλησίας, μεταξύ των οποίων και πρόσωπα που είχαν ζητήσει την απαγόρευσή της.
Νομοθετική στήριξη διωγμού
Ο νόμος υπ’ αριθμ. 3894-ΙΧ της 20ής Αυγούστου 2024 απαγορεύει ξεκάθαρα σε κάθε θρησκευτική οργάνωση της Ουκρανίας να διατηρεί κανονικούς ή οργανικούς δεσμούς με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Όσοι οργανισμοί θεωρηθεί πως παραβιάζουν τον νόμο, θα τεθούν υπό εκκαθάριση μέσω δικαστικής απόφασης, ενώ η περιουσία τους θα κατάσχεται.
Η «τυπική» αυτή διαδικασία, όπως τη χαρακτηρίζει η ίδια η Υπηρεσία, προβλέπει την απογύμνωση της Μητροπόλεως Κιέβου από τα δικαιώματά της και την παρότρυνση των ενοριών να προσχωρήσουν στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Βήμα Ορθοδοξίας
Όπως αναφέρουν πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr , τις τελευταίες εβδομάδες έχουν ενταθεί οι πιέσεις προς τις ενορίες της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας για «οικειοθελή» μετάβαση στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία. Πολλοί ιερείς και πιστοί καλούνται καθημερινά από κρατικές υπηρεσίες και διοικητικούς παράγοντες να εγκαταλείψουν τις κοινότητές τους και να προσχωρήσουν σε άλλη εκκλησιαστική δικαιοδοσία, παρά τις αντιδράσεις τους.
Παράλληλα, σύμφωνα με αναφορές από διεθνείς παρατηρητές, όπως η Human Rights Without Frontiers, υπάρχουν ενδείξεις παρενόχλησης, παρακολούθησης και αποκλεισμών εις βάρος ιεραρχών, μοναχών αλλά και απλών πιστών που παραμένουν πιστοί στην κανονική Εκκλησία.
Η στήριξη της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας στον διωγμό
Ο Μητροπολίτης Επιφάνιος, επικεφαλής της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας, έχει ήδη εκφράσει την πλήρη στήριξή του στην εφαρμογή του νόμου, ζητώντας την άμεση εφαρμογή της εκκαθάρισης της Ουκρανικής Εκκλησίας. Την ίδια στάση τηρούν και άλλοι υψηλόβαθμοι ιεράρχες του νέου θρησκευτικού οργανισμού που απολαμβάνει πλέον κρατική στήριξη.
Παρά τις δηλώσεις περί σεβασμού της θρησκευτικής ελευθερίας από την ουκρανική κυβέρνηση, η επανειλημμένη εμπλοκή του κράτους στη διαχείριση εκκλησιαστικών υποθέσεων εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον σεβασμό των θρησκευτικών δικαιωμάτων. Όπως σημειώνει και η Ένωση για την Ελευθερία της Πίστης, τέτοιου είδους νομοθεσίες και πρακτικές είναι ασύμβατες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Κριτική από θρησκευτικούς και πολιτικούς κύκλους
Όλο και περισσότεροι θεσμοί της Ορθόδοξης κοινότητας, καθώς και πολιτικοί φορείς εκτός Ουκρανίας, επικρίνουν τις ενέργειες αυτές. Το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Ελευθερίας της Ουγγαρίας προειδοποιεί ότι η κατάσταση οδηγείται σε συστηματικό διωγμό, με πιθανές επιπτώσεις ακόμη και στη σταθερότητα της περιοχής.
Το ερώτημα που γεννάται είναι πλέον ένα: πόσο «κοσμικό» μπορεί να είναι ένα κράτος που ελέγχει, καταγράφει και εκκαθαρίζει Εκκλησίες με κρατική εντολή; Και ως πότε θα επιτρέπεται η άσκηση πίεσης σε βάρος εκείνων που επιλέγουν να μην απαρνηθούν την πίστη και την κανονική τους παράδοση;
