Αποτέφρωση: Η συζήτηση γύρω από την αποτέφρωση των νεκρών και τη στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας επανέρχεται στο προσκήνιο, με αφορμή αναφορές και μαρτυρίες που φθάνουν το τελευταίο διάστημα στο Vimaorthodoxias.gr και προκαλούν προβληματισμό σε κληρικούς και πιστούς.
Του Γιάννη Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Σύμφωνα με όσα μεταφέρονται στην ιστοσελίδα μας από εκκλησιαστικούς κύκλους, υπάρχουν καταγγελίες ότι σε ορισμένες περιπτώσεις καλούνται ιερείς να τελέσουν ή να διαβάσουν τμήματα της Εξοδίου Ακολουθίας για πρόσωπα των οποίων έχει επιλεγεί η αποτέφρωση.
Καταγγελία αναφέρει ότι ακόμα και μέσα σε γκαράζ τελέστηκε η Εξόδιος Ακολουθία !
Οι αναφορές αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως από τις αρμόδιες εκκλησιαστικές αρχές, ωστόσο επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί την Εκκλησία εδώ και χρόνια.
Τι προβλέπει η Ορθόδοξη Εκκλησία
Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει διατυπώσει επανειλημμένα τη θέση της υπέρ της ταφής των νεκρών, θεωρώντας ότι αυτή αποτελεί μέρος της εκκλησιαστικής παράδοσης που παραδόθηκε από τους Αποστόλους και τους Αγίους Πατέρες.
Η ταφή συνδέεται άμεσα με την πίστη στην Ανάσταση των νεκρών, καθώς και με τον σεβασμό προς το ανθρώπινο σώμα, το οποίο χαρακτηρίζεται ως ναός του Αγίου Πνεύματος.
Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος και άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν τελείται η κανονική εξόδιος ακολουθία σε περιπτώσεις όπου έχει επιλεγεί η αποτέφρωση αντί της ταφής.
Η θέση αυτή δεν αποτελεί τιμωρία προς τον άνθρωπο ή την οικογένειά του, αλλά έκφραση της θεολογικής διδασκαλίας της Εκκλησίας γύρω από το ανθρώπινο πρόσωπο, τον θάνατο και την προσδοκία της Αναστάσεως.
Οι προβληματισμοί που εκφράζονται
Αρκετοί κληρικοί επισημαίνουν ότι η ύπαρξη διαφορετικών πρακτικών ή προσωπικών πρωτοβουλιών δημιουργεί σύγχυση στους πιστούς.
Όταν ένας πιστός πληροφορείται ότι σε κάποια περίπτωση τελέστηκε ιδιωτικά ή ανεπίσημα μια μορφή εξοδίου ακολουθίας, ενώ σε άλλη όχι, γεννώνται ερωτήματα για το ποια είναι τελικά η επίσημη εκκλησιαστική στάση.
Εκκλησιαστικοί παράγοντες τονίζουν ότι ζητήματα τέτοιας βαρύτητας απαιτούν ενιαία αντιμετώπιση και σαφή καθοδήγηση προς τον κλήρο και τον λαό.
Χρειάζεται ξεκάθαρη ενημέρωση
Πολλοί πιστεύουν ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο κανονικό σκέλος του ζητήματος, αλλά να συνοδεύεται και από ουσιαστική ποιμαντική ενημέρωση.
Σε μια εποχή όπου όλο και περισσότεροι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με το δίλημμα ταφής ή αποτέφρωσης, η Εκκλησία καλείται να εξηγεί με σαφήνεια γιατί επιμένει στην παράδοση της ταφής και ποια είναι η θεολογική βάση αυτής της θέσης.
Η έλλειψη ενημέρωσης συχνά οδηγεί σε παρεξηγήσεις, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που αγνοούν πλήρως τι προβλέπεται από την εκκλησιαστική τάξη.
Ο ρόλος της Ιεράς Συνόδου
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αρκετές φωνές θεωρούν ότι η Ιερά Σύνοδος θα μπορούσε να επανέλθει με διευκρινιστική τοποθέτηση, ώστε να μην υπάρχουν παρερμηνείες ή διαφορετικές εφαρμογές από τόπο σε τόπο .
Η ανάγκη για σαφήνεια καθίσταται ακόμη μεγαλύτερη όταν κυκλοφορούν πληροφορίες ή καταγγελίες για πρακτικές που φέρονται να αποκλίνουν από όσα προβλέπει η εκκλησιαστική τάξη.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για την αποτέφρωση δεν είναι απλώς ένα διοικητικό ή τελετουργικό ζήτημα. Αγγίζει τον πυρήνα της ορθόδοξης θεολογίας, της παράδοσης και της αντίληψης της Εκκλησίας για τον άνθρωπο.
Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή του απαιτεί σοβαρότητα, διάκριση, ποιμαντική ευαισθησία και πιστή τήρηση όσων η Ορθόδοξη Εκκλησία διδάσκει διαχρονικά μέσα από την παράδοσή της.
