Προς το ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ – Υπό του Γέροντος Μαξίμου Ιβηρίτου
ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΑΞΙΜΟΣ Ο ΙΒΗΡΙΤΗΣ – Ε κ κ λ η σ ι ο λ ο γ ι ο ν !
Θεία χάριτι, εξεδόθη επιτυχώς υπό του εν Αγίω Όρει Άθω Ιβηριτικού Κελλίου της Αγίας Άννης και εκυκλοφορήθη το νέον μας πόνημα, καλούμενον: Ε κ κ λ η σ ι ο λ ο γ ι ο ν !
[Ως εκ της βίβλου προς τον Αναγινώσκοντα]
«Γύμναζε δε σεαυτόν προς ευσέβειαν· η γάρ σωματική γυμνασία προς ολίγον εστίν ωφέλιμος. Η δε ευσέβεια, προς πάντα ωφέλιμός εστιν, επαγγελίαν έχουσα ζωής της νύν και της μελλούσης». (Α΄Τιμόθ. δ΄, 7).
Η προτροπή του Αγίου Αποστόλου των Εθνών Παύλου προς τον εκλεκτόν αυτού μαθητήν και συνεργάτην Τιμόθεον, διά συνεχή εξάσκησιν της ευσεβούς και αγίας ζωής, ήτις υπόσχεται αγαθά και ανταμοιβάς και διά την παρούσαν και διά την μέλλουσαν ζωήν, έδωκε και εις εμέ την δύναμιν διά την συγγραφήν κατ’ Αγιονικοδημικήν προσέγγισιν της παρούσης βίβλου, με τον πρωτότυπον τίτλον: Ε κ κ λ η σ ι ο λ ο γ ι ο ν !
Εκ τούτου γίνεται πρόδηλον, ότι το έργον είναι καθαρώς Εκκλησιαστικόν και συνάμα Ιστορικόν, αφού πραγματεύεται τα όσα έχουν σχέσιν με τον Ορθόδοξον Ιερόν Ναόν· ειδικώτερον την Δομήν αυτού, τα Λειτουργικά Αντικείμενα και τους Συμβολισμούς αυτών, με σκοπόν όπως προσερχόμενοι οι Πιστοί εντός αυτού, διά να συμμετάσχουν εις την Θείαν Λατρείαν και Ευχαριστηριακήν Σύναξιν, να εγκαταλείπουν προς ώρας τα εγκόσμια και να εισέρχωνται εις την σφαίραν του υπεραισθητού, καθώς οι Άγιοι ημών Πατέρες ώρισαν.
Προάγγελος διά την μεταφοράν του Θείου κατ’ εμέ Μηνύματος, προς ανάληψιν του έργου τούτου, τυγχάνει ο πάνυ αγαπητός Μουσικολογιώτατος Ιερομόναχος Αντίπας, Γέρων του καθ’ ημάς Ιβηριτικού Κελλίου της Αγίας Άννης, και δή ομογάλακτος συμμαθητής εν τη Ῥιζαρείω Εκκλησιαστική Σχολή και πνευματικός αδελφός επί σειράν ετών, η βιογραφία του οποίου παρατίθεται εκτενώς εις τα περί του περιωνύμου αυτού Κελλίου ιστορηθέντα.
Ο Γέρων Αντίπας είχε την ευγενή καλωσύνην να μοί εκμυστηριευθή πρό καιρού την ύπαρξιν μιάς σπουδαίας προσωπικής αυτού Συλλογής Ιερών Αντιμηνσίων, αποκειμένων εν τώ Ιερώ Κελλίω της Αγίας Άννης, και με παρεκίνησεν αδελφικώς όπως αναλάβω προσωπικώς την μελέτην και παρουσίασιν αυτών. Όθεν, αποδεχόμενος ευχαρίστως την προτροπήν ταύτην, προέβην αρχικώς εις την χρονολογικήν ταυτοποίησιν και φωτογράφησιν των Ιερωτέρων τούτων Λειτουργικών Αμφίων της Εκκλησίας μας, φορητών Θυσιαστηρίων, τα οποία αντικαθιστούν πλήρως την Καθιερωμένην Αγίαν Τράπεζαν.
Κατά την πορείαν της μελέτης των εν λόγω Ιερών Αντιμηνσίων διεπιστώθη, ότι όντως πρόκειται περί ενός μεγάλου και πολυτίμου θησαυρού, σπανίως απαντωμένου και εις αυτάς τας παλαιφάτους Ιεράς Μονάς, και δή τας Αγιορειτικάς.
Υπομινήσκονται ενταύθα τα γραφέντα υπό του Μεγάλου Χαρτοφύλακος και Χρονογράφου της Μεγάλης Εκκλησίας και Υπομνηματογράφου του Πατριαρχικού Θρόνου Ιεροσολύμων Μανουήλ Ιω. Γεδεών, ως Επίλογος και Πρόλογος του Αγιορειτικού Προσκυνηταρίου του Ιβηροσκητιώτου Μοναχού Γερασίμου Σάλτη του Ναξίου, δαπάνη «Κοσμά μοναχού παπά Σάββα» (εν Καρεαίς 1923, σελ. 179), λέγοντος χαρακτηριστικώς τα εξής:
«Υπάρχουν ιδιωτικά και επίσημα γράμματα δυσαρίθμητα, εικόνες, άμφια, σκεύη, εν Αγίω Όρει, πάντα δε πρέπει ᾿να μελετηθώσι, κατά το δυνατόν εξαντλουμένης της ύλης, προς συγγραφήν ιστορίας αγιορειτικής, ήτις θα κατέχη βεβαίως όγκον όσον η ιστορία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως».
Τα λεχθέντα υπ’ αυτού, καθώς και η πολυετής εν Άθω ταπεινή μοι εμπειρία, με προέτρεψαν όπως, εκτός της Συλλογής των Ιερών Αντιμηνσίων του Ιβηριτικού Κελλίου της Αγίας Άννης, ασχοληθώ και ευρύτερον, με επίκεντρον: α) αυτόν καθ’ εαυτόν τον Ιερόν Ναόν ως τόπον Λατρείας του Θεού παρά τοις Χριστιανοίς, όστις αποτελεί μίαν Σμικρογραφίαν του Σύμπαντος Κόσμου· και β) την ανάδειξιν του ειρημένου Ιβηριτικού Κελλίου της Αγίας Άννης, ως μίαν Σμικρογραφίαν και τούτου του Αγίου Όρους Άθω.
Διά τους γνωρίζοντας, ο Άθως αποτελεί σπουδαίον πνευματικόν κεφάλαιον της Ορθοδοξίας και του ημετέρου Ελληνικού Γένους, καθότι δεν έχει μόνον Θρησκευτικήν, αλλά και Εθνικήν παρουσίαν. Το Άγιον Όρος είναι η ζωτική εκδήλωσις του Ανατολικού Μοναχισμού, ό,τι απέμεινεν από τας εκατοντάδας των Μοναστικών Κέντρων της Ανατολής. Η Ιστορία του είναι πολύπτυχος, αξιοθαύμαστος και αξιοσέβαστος, ο δε Αγιολογικός και Κειμηλιακός αυτού πλούτος είναι ανεξάντλητος. Το Άγιον Όρος είναι η Κιβωτός, ήτις διέσωσε την Ορθόδοξον Χριστιανικήν Παράδοσιν· είναι ο Ιερός Τόπος, όπου η Τέχνη του Βυζαντίου, το ήθος και το ύφος, διετηρήθησαν με ευλάβειαν και σεβασμόν.
Βασική όμως προϋπόθεσις διά μίαν σωστήν αποτίμησιν της Αθωνικής Μοναχικής Πολιτείας, είναι η κατανόησις του Μοναχικού Ιδεώδους, το οποίον δεν αποτιμάται με Κοσμικά κριτήρια. Ο Μοναχισμός αποτελεί την υπερτάτην αφοσίωσιν προς τον Θεόν, ενώ αι Προσευχαί των Αναχωρητών, «οίτινες ζούν μόνοι, με μόνον τον Θεόν», στηρίζουν όλην την Ανθρωπότητα.
Οφειλομένας ευχαριστίας εκφράζω ενταύθα προς όσους συνήργησαν διά την επιτυχή ταύτην έκδοσιν. Ειδικώτερον μνημονεύω τους Ιβηρίτας αδελφούς: Γέροντα Χριστοφόρον Μοναχόν ως δεύτερον οφθαλμόν, και τον εξ Ιαπωνίας Τιμόθεον Μοναχόν ως επιδέξιον φωτογράφον.
Πρό παντός, ευγνώμων είμαι προς τον ευπατρίδην αρωγόν, Μέγαν Ευεργέτην και πάνυ αγαπητόν τ. Εξοχώτατον Διοικητήν Αγίου Όρους Άθω κ. Αθανάσιον Μαρτίνον Διαχειριστήν της ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ, δι’ ού φιλοτίμω δαπάνη εξεδώσαμεν και προγενέστερα έργα.
Άγιον Όρος Άθω, Ιερά Μονή Ιβήρων <†> Σύναξις των Αγίων και Δικαίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης (9/22 Σεπτ. 2025). Και νύν 9/22 Οκτ. 2026.
