Μπροστά στον Βλαντιμίρ Πούτιν, στο Κρεμλίνο, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος Γ΄ έθεσε ευθέως το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία. Δήλωσε έτοιμος να συνδράμει σε προσπάθειες για την ειρήνη, πέντε μήνες αφότου είχε περάσει το κατώφλι του Λευκού Οίκου για να μιλήσει στον Ντόναλντ Τραμπ για το μέλλον των χριστιανών στη Μέση Ανατολή.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ανάμεσα στις δύο συναντήσεις είχε γνωστοποιήσει ότι επιδιώκει να συνομιλήσει και με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η συνάντηση με τον Ουκρανό πρόεδρο παραμένει το ανοιχτό σκέλος της πρωτοβουλίας του.
Τι έθεσε στον Τραμπ στον Λευκό Οίκο
Στις 5 Ιουνίου 2026, ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας έγινε δεκτός από τον Αμερικανό πρόεδρο στην Ουάσιγκτον. Στη συνάντηση έθεσε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι χριστιανικές κοινότητες στους Αγίους Τόπους, στη Συρία και στον Λίβανο. Μίλησε για την προστασία των Ιερών Προσκυνημάτων, την ελευθερία της λατρείας και τη δυνατότητα των χριστιανών να παραμείνουν στις εστίες τους. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης απένειμε στον Τραμπ τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος των Ιπποτών του Παναγίου Τάφου, μία από τις υψηλότερες τιμητικές διακρίσεις του Πατριαρχείου.
Η διάσταση της Ουκρανίας έγινε σαφέστερη στα τέλη Αυγούστου. Σε συνέντευξή του στο Breitbart News, ο Θεόφιλος αποκάλυψε ότι σχεδίαζε να συναντήσει τόσο τον Πούτιν όσο και τον Ζελένσκι, με στόχο να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου. Ο ίδιος είπε ότι είχε λάβει τη στήριξη του Τραμπ για την προσπάθεια κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο. Η δημόσια αναφορά του στους δύο προέδρους έδωσε για πρώτη φορά σαφές περίγραμμα στην αποστολή που ήθελε να αναλάβει.
Ο Θεόφιλος έχει εξηγήσει πώς αντιλαμβάνεται αυτόν τον ρόλο. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Βήμα» συνέδεσε τις επαφές με κυβερνήσεις και διπλωματικούς εκπροσώπους με την καθημερινή αποστολή του Πατριαρχείου. Η προστασία των προσκυνημάτων, η υποδοχή των προσκυνητών και η απρόσκοπτη τέλεση της λατρείας απαιτούν, όπως είπε, συνεργασία με όσους μπορούν να επηρεάσουν τις συνθήκες στους Αγίους Τόπους. Στην ίδια συνέντευξη μίλησε για τα παιδιά της Γάζας και τον κίνδυνο ξεριζωμού των χριστιανών της περιοχής.
Η συνάντηση με τον Κύριλλο και το μήνυμα στον Πούτιν
Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων έφθασε στη Μόσχα στις 4 Νοεμβρίου, ύστερα από πρόσκληση του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου. Την επομένη οι δύο Προκαθήμενοι συναντήθηκαν στην Πατριαρχική Κατοικία. Συζήτησαν για τις σχέσεις των Εκκλησιών τους, τις δυσκολίες στον διορθόδοξο διάλογο και την κατάσταση των χριστιανών στη Μέση Ανατολή. Στη συζήτηση τέθηκε η πολύνεκρη επίθεση του Οκτωβρίου στον ελληνορθόδοξο ναό του Αγίου Γεωργίου, στην περιοχή Αλ Καράκ της Ιορδανίας, καθώς και η προετοιμασία για την επέτειο των δύο χιλιάδων ετών από τη Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη, το 2030.
Το vimaorthodoxias.gr παρακολουθεί στενά τις διπλωματικές εξελίξεις. Η επίσκεψη στη Μόσχα έδωσε στον Θεόφιλο την ευκαιρία να θέσει στον ίδιο τον Ρώσο πρόεδρο τα δύο θέματα που είχε αναδείξει μετά την Ουάσιγκτον. Το ένα αφορά τη δυνατότητα των χριστιανικών κοινοτήτων να παραμείνουν στη Μέση Ανατολή. Το άλλο αφορά την προθυμία του Πατριαρχείου να συμβάλει σε έναν διάλογο για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το βράδυ της 5ης Νοεμβρίου ο Πούτιν υποδέχθηκε τους δύο Πατριάρχες στο Κρεμλίνο και απένειμε στον Θεόφιλο το Τάγμα Φιλίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Στην προσφώνησή του μίλησε για τους δεσμούς Μόσχας και Ιεροσολύμων και για την ανάγκη συνεργασίας με σκοπό τη διατήρηση της ιστορικής χριστιανικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή. Ο Θεόφιλος έδωσε έμφαση στον πολυθρησκευτικό χαρακτήρα της Ιερουσαλήμ, στην ελευθερία της λατρείας και στην ανησυχία του για τη συρρίκνωση του χριστιανικού πληθυσμού. Τις τοποθετήσεις των δύο πλευρών κατέγραψε η επίσημη ανακοίνωση του Πατριαρχείου Μόσχας.
Το επόμενο βήμα περνά από το Κίεβο
Απευθυνόμενος στον Πούτιν, ο Θεόφιλος δήλωσε ότι είναι έτοιμος να προσφέρει βοήθεια σε προσπάθειες που μπορούν να διευκολύνουν την ειρήνη. Η τοποθέτηση είχε σημασία επειδή έγινε ενώπιον του Ρώσου προέδρου, έπειτα από τη δημόσια δέσμευση του Πατριάρχη να επιδιώξει επαφές και με τις δύο πλευρές. Στις ανακοινώσεις για τη συνάντηση στο Κρεμλίνο δεν περιγράφεται συμφωνημένη διαδικασία διαμεσολάβησης. Ούτε έχει ανακοινωθεί ημερομηνία συνάντησης με τον Ζελένσκι.
Η πρωτοβουλία έχει, επομένως, ένα συγκεκριμένο επόμενο βήμα. Μια επαφή με την ουκρανική πλευρά θα επέτρεπε στον Πατριάρχη να ακούσει τις θέσεις του Κιέβου και να διαπιστώσει αν υπάρχει πεδίο για περαιτέρω συνομιλίες. Ως τότε, το αποτέλεσμα της συνάντησης στη Μόσχα είναι η δημόσια προσφορά του Θεοφίλου να συνδράμει, εφόσον οι εμπλεκόμενες πλευρές θελήσουν να αξιοποιήσουν αυτόν τον δίαυλο.
Στους Αγίους Τόπους, το ζητούμενο που μετέφερε στους δύο προέδρους είναι πιο άμεσο. Αφορά το αν οι χριστιανικές κοινότητες θα μπορούν να συνεχίσουν να ζουν εκεί, να λειτουργούν τους ναούς τους και να υποδέχονται προσκυνητές. Από τον Λευκό Οίκο έως το Κρεμλίνο, αυτή ήταν η σταθερή διεκδίκηση του Θεοφίλου, ακόμη και όταν η συζήτηση έφτασε στο μέτωπο της Ουκρανίας.
