28η Οκτωβρίου 1940-Στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας, ανάμεσα σε στρατιώτες που πολεμούσαν μέσα στο κρύο, στη λάσπη και στο χιόνι, βρέθηκαν και άνθρωποι με ράσο. Ήταν οι στρατιωτικοί ιερείς του 1940: κληρικοί που ακολούθησαν τις μονάδες, τέλεσαν λειτουργίες κοντά στο μέτωπο, παρηγόρησαν τραυματίες και προσευχήθηκαν για τους νεκρούς.
Αφιέρωμα του ΒΗΜΑΤΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ– Γιώργος Θεοχάρης
Στο αφιέρωμα του vimaorthodoxias.gr φωτίζουμε περισσότερα από τα πρόσωπα που συνδέθηκαν με τον αγώνα της Εκκλησίας κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Κάποιοι έγιναν αργότερα γνωστοί ως μητροπολίτες. Άλλοι δεν επέστρεψαν ποτέ στα σπίτια τους.
Παντελεήμων Καρυστίας: Ο μητροπολίτης που έφθασε στο μέτωπο
Ανάμεσα στις μορφές που συνδέθηκαν με την παρουσία της Εκκλησίας κοντά στους μαχητές ήταν ο Μητροπολίτης Καρυστίας Παντελεήμων.
Σε ιστορικό φωτογραφικό υλικό (Θέματα Στρατιωτικής Ιστορίας) από την περίοδο του πολέμου καταγράφεται η πορεία του προς το μέτωπο, μαζί με τον διάκονο Παντελεήμονα Καρανικόλα και Έλληνες στρατιώτες. Η εικόνα αποτυπώνει την παρουσία εκκλησιαστικών προσώπων δίπλα στις μονάδες, εκεί όπου η καθημερινότητα είχε γίνει συνεχής αναμέτρηση με τον κίνδυνο.
Για τους στρατευμένους, η επαφή με έναν ιεράρχη ή έναν ιερέα μπορούσε να σημαίνει μια στιγμή προσευχής και παρηγοριάς, μακριά από το σπίτι και τους ανθρώπους τους.
Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος: Θεία Λειτουργία ανάμεσα στους στρατιώτες
Ο αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος, ο οποίος αργότερα έγινε Μητροπολίτης Αργολίδος, υπηρέτησε ως στρατιωτικός ιερέας στον πόλεμο.
Ιστορικές φωτογραφίες τον παρουσιάζουν να τελεί τη Θεία Λειτουργία στο μέτωπο. Γύρω του, στρατιώτες με τη στολή της εκστρατείας συμμετέχουν σε μια ακολουθία μακριά από τον ναό της ενορίας τους.
Οι λειτουργίες αυτές είχαν ξεχωριστή βαρύτητα για πολλούς μαχητές. Μέσα στις στερήσεις και την αγωνία της επόμενης μάχης, η κοινή προσευχή πρόσφερε έναν δεσμό με την πίστη και την πατρίδα που είχαν αφήσει πίσω τους.
Βαρνάβας Τζωρτζάτος και οι μετέπειτα μητροπολίτες
Στον μακρύ κατάλογο των στρατιωτικών ιερέων περιλαμβάνεται και ο Βαρνάβας Τζωρτζάτος, ο οποίος αργότερα εξελέγη Μητροπολίτης Κίτρους.
Μαζί του, στο μέτωπο υπηρέτησαν κληρικοί που στα επόμενα χρόνια ανέλαβαν σημαντικές ευθύνες στην Εκκλησία. Μεταξύ αυτών ήταν ο Δαμασκηνός Χατζόπουλος, μετέπειτα Μητροπολίτης Δημητριάδος, ο Ιερόθεος Βουής, μετέπειτα Μητροπολίτης Κεφαλληνίας, και ο Κωνσταντίνος Πλατής, μετέπειτα Μητροπολίτης Πατρών.
Στις ίδιες καταγραφές συναντάμε τον Δωρόθεο Βασιλά, μετέπειτα Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας, τον Στυλιανό Κορνάρο, μετέπειτα Μητροπολίτη Πρεβέζης, καθώς και τον Διονύσιο Παπανικολόπουλο, μετέπειτα Μητροπολίτη Εδέσσης και Πέλλης.
Την εποχή του πολέμου δεν είχαν ακόμη τους μητροπολιτικούς τίτλους με τους οποίους έγιναν γνωστοί αργότερα. Βρέθηκαν κοντά στους στρατιώτες ως κληρικοί που είχαν αναλάβει να προσφέρουν πνευματική στήριξη μέσα στις συνθήκες της εκστρατείας.
Οι κληρικοί που δεν γύρισαν
Η παρουσία των ιερέων στο μέτωπο είχε και βαρύ τίμημα. Ο αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Τσοκώνας, πρωτοσύγκελλος της Μητροπόλεως Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης, αναφέρεται μεταξύ των κληρικών που έχασαν τη ζωή τους κατά τις επιχειρήσεις του 1940.
Στην ίδια ιστορική καταγραφή μνημονεύεται και ο αρχιμανδρίτης Ιερόθεος Μπαζιώτης, από το Ναύπλιο, ο οποίος επίσης σκοτώθηκε τον Δεκέμβριο του 1940. Η ορθογραφία του επωνύμου του εμφανίζεται με παραλλαγές σε δημοσιευμένες πηγές.
Τα ονόματά τους θυμίζουν ότι οι άνθρωποι του κλήρου που ακολούθησαν τον στρατό βρέθηκαν και αυτοί αντιμέτωποι με τους κινδύνους του πολέμου. Πίσω από κάθε όνομα υπήρχε μια οικογένεια και μια εκκλησιαστική κοινότητα που περίμενε την επιστροφή τους.
Η Εκκλησία στα χρόνια που ακολούθησαν
Η αντίσταση στον κατακτητή και η προστασία των αμάχων συνεχίστηκαν μετά το μέτωπο, στην περίοδο της Κατοχής.
Στη Ζάκυνθο, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Δημητρίου και ο δήμαρχος Λουκάς Καρρέρ συνέβαλαν στην προστασία της εβραϊκής κοινότητας του νησιού, όταν οι γερμανικές αρχές ζήτησαν κατάλογο των μελών της. Πρόκειται για πράξη της κατοχικής περιόδου, που φωτίζει μια διαφορετική μορφή αντίστασης: την υπεράσπιση ανθρώπων που απειλούνταν με διωγμό.
Στην ένοπλη Αντίσταση συμμετείχαν επίσης κληρικοί με διαφορετικές πολιτικές διαδρομές. Ανάμεσά τους ο αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Τίκας, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, ο οποίος συνδέθηκε με τον ΕΔΕΣ, και ο ιερέας Δημήτριος Χολέβας, γνωστός ως «Παπαχολέβας», που συμμετείχε στην αντίσταση του ΕΑΜ. Η δράση τους τοποθετείται στα επόμενα χρόνια και δεν πρέπει να συγχέεται χρονικά με την 28η Οκτωβρίου 1940.
Η επέτειος του «ΟΧΙ» δίνει την αφορμή να θυμηθούμε και αυτούς τους ανθρώπους: όχι μόνο τους γνωστούς ιεράρχες, αλλά και τους κληρικούς που βρέθηκαν κοντά στους μαχητές, στους τραυματίες και στις οικογένειες που δοκιμάστηκαν. Η ιστορία τους είναι μέρος της ευρύτερης ιστορίας ενός λαού που αγωνίστηκε για την ελευθερία του.
Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο εάν προσθέσετε ενεργό σύνδεσμο στη πηγή του άρθρου
