ΑΣΤΟΡΙΑ: Το Σταθάκειο Κέντρο στην Αστόρια, έδρα της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης, αποδείχθηκε πολύ μικρό για να χωρέσει τόσο το πλήθος όσο και τον ενθουσιασμό των ομογενών που συγκεντρώθηκαν για να γιορτάσουν την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Ρεπορτάζ:Φώτιος Καλιαμπάκος — Μετάφραση του κειμένου του Orthodox Observer.
Η φετινή εκδήλωση είχε ιδιαίτερη σημασία: ήταν η πρώτη έπειτα από πολλά χρόνια που πραγματοποιήθηκε από μια επανενωμένη Ομοσπονδία, η οποία πρόσφατα ξεπέρασε τις διαιρέσεις της και εξέλεξε ως ενωτικό πρόεδρο τον διακεκριμένο Ελληνοαμερικανό Χρήστο Βουρνά.
Η ενότητα της Ομοσπονδίας χαιρετίστηκε αμέσως τόσο από την Εκκλησία όσο και από την ελληνική Πολιτεία, με τον Σεβασμιώτατο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο και τον υπουργό Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Γιώργο Γεραπετρίτη, να τιμούν με την παρουσία τους τη χθεσινή εκδήλωση. Προκειμένου να συμβάλει στην επίλυση των διαφορών, ο Αρχιεπίσκοπος είχε προηγουμένως θέσει την ενότητα της Ομοσπονδίας ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή του στις εκδηλώσεις της. Ο κ. Γεραπετρίτης είναι ο πρώτος Έλληνας υπουργός Εξωτερικών που επισκέπτεται το Σταθάκειο Κέντρο έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες.
Εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας παρέστησαν επίσης ο πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αντώνης Αλεξανδρίδης, η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, Αγλαΐα Μπαλτά, η γενική πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Ιφιγένεια Καναρά, και ο διευθυντής του Γραφείου Δημόσιας Διπλωματίας της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Σπύρος Διαμαντής.
Η εκδήλωση συνδύασε την παρουσίαση της συμμετοχής της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με μουσικό πρόγραμμα τραγουδιών της εποχής, οπτικοακουστικό υλικό με ιστορικά ντοκουμέντα, ταινίες και δραματοποιημένες αφηγήσεις του έπους του 1940.
Τον σχεδιασμό της εκδήλωσης ανέλαβαν ο Ευάγγελος Αθανασόπουλος και ο Γρηγόρης Μαρινάκης, μαζί με τον Πέτρο Σταυριανίδη, πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ελληνοαμερικανικών Σωματείων Νέας Ιερσέης. Ο Νικήτας Ταμπάκης διηύθυνε το μουσικό πρόγραμμα και ερμήνευσε μια εξαιρετική επιλογή τραγουδιών μαζί με την Αγγελική Ψώνη, με τη συνοδεία του Κώστα Ψαρρού στο μπουζούκι και του Γλαύκου Κοντεμενιώτη στα πλήκτρα.
Οι αφηγήσεις των ομιλητών για τον ηρωισμό και τις θυσίες του ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια του πολέμου, τον ρόλο των γυναικών της Πίνδου στον ανεφοδιασμό των στρατιωτών και την προσφορά των Ελλήνων στρατιωτικών ιερέων, μαζί με τις ερμηνείες τραγουδιών συνδεδεμένων με το έπος του 1940, είχαν ήδη δημιουργήσει έντονα συγκινησιακή ατμόσφαιρα στην αίθουσα, όταν έλαβαν τον λόγο ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Το μουσικό πρόγραμμα κορυφώθηκε με τη συγκινητική ερμηνεία του εμβληματικού τραγουδιού «Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά» από την Αγγελική Ψώνη.
Απευθυνόμενος στους παρευρισκομένους, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος αναφέρθηκε στη σημασία της παρουσίας υψηλόβαθμων εκπροσώπων της Ελληνικής Δημοκρατίας στην εκδήλωση και, απευθυνόμενος προσωπικά στον κ. Βουρνά, υπογράμμισε τη σημασία της ενότητας στους κόλπους της Ομοσπονδίας. Στον χαιρετισμό του, ο Σεβασμιώτατος ανέδειξε το πνεύμα των διαχρονικών αγώνων του Ελληνισμού για την ελευθερία, το οποίο εξακολουθεί να εμπνέει τους ανθρώπους μέχρι σήμερα:
«Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός λαού που ο χρόνος μοιάζει να σταματά», είπε ο Αρχιεπίσκοπος, καταφεύγοντας σε μια λογοτεχνική αναφορά για να δείξει πώς ο ελληνικός στρατός ξεπέρασε τα φαινομενικά όριά του, νικώντας έναν αντίπαλο που, θεωρητικά, υπερείχε συντριπτικά σε κάθε τομέα:
«Ο Νίκος Καζαντζάκης, στο έργο του “Αναφορά στον Γκρέκο”, περιγράφει μια συμβολική συνάντηση με τον μεγάλο Κρητικό ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, τον οποίο αποκαλεί πνευματικό του παππού. Του ζητά μια συμβουλή και ο ζωγράφος τού απαντά: “Φτάσε όπου μπορείς, παιδί μου”. Ο Καζαντζάκης, όμως, δεν ικανοποιείται. Ζητά μια συμβουλή ακόμη πιο δύσκολη, πιο απαιτητική. Και τότε ακούει την απάντηση: “Φτάσε όπου δεν μπορείς!”. Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται μια ολόκληρη στάση ζωής. Ο άνθρωπος καλείται όχι απλώς να εξαντλεί τις δυνατότητές του, αλλά να τολμά να υπερβαίνει εκείνο που θεωρεί αδύνατο».
Ο Αρχιεπίσκοπος αναφέρθηκε και σε μια δεύτερη στιγμή κατά την οποία ο χρόνος έμοιαζε να σταματά. Η κηδεία του εθνικού ποιητή Κωστή Παλαμά, μέσα στην Κατοχή, τον Φεβρουάριο του 1943, μετατράπηκε σε συμβολική πράξη αντίστασης του ελληνικού λαού απέναντι στον κατακτητή. Οι στίχοι του Άγγελου Σικελιανού, τους οποίους απήγγειλε ο Αρχιεπίσκοπος, αποτύπωσαν για πάντα το πνεύμα εκείνης της ημέρας:
«Ηχήστε οι σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα…
Βογκήστε τύμπανα πολέμου…
Οι φοβερές σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα!»
«Η ποίηση εκείνη την ημέρα δεν ήταν απλώς μια λογοτεχνική δημιουργία», είπε ο Αρχιεπίσκοπος. «Έγινε πράξη ελευθερίας». Με μια τρίτη λογοτεχνική αναφορά, αυτή τη φορά στον Γιάννη Ρίτσο, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος επιχείρησε να συνδέσει τον Ελληνισμό με την Ορθοδοξία και τους αγώνες για την εθνική ελευθερία με την αναζήτηση της υπαρξιακής ελευθερίας, όπως αυτή νοείται στην Ορθοδοξία: «Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό».
«Αυτή η εικόνα είναι βαθιά συγκινητική. Ένα δέντρο δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τον ουρανό. Ούτε ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει πραγματικά χωρίς ελευθερία. Ωστόσο, δεν αρκεί απλώς να αποτινάξουμε τις αλυσίδες που μας επιβάλλουν οι άλλοι. Υπάρχουν αλυσίδες που δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι. Υπάρχουν φυλακές χωρίς τοίχους. Ακριβώς εδώ, αγαπητοί μου φίλοι, η ιστορική εμπειρία συναντά το βαθύτερο μήνυμα του Ευαγγελίου. Η ελευθερία που μας προσφέρει ο Χριστός δεν είναι η ελευθερία να κυριαρχούμε πάνω στους άλλους. Είναι η ελευθερία της θυσιαστικής αγάπης. Και αυτή η διάσταση της ελευθερίας μάς επιτρέπει να κατανοήσουμε βαθύτερα τη θυσία των ανθρώπων του 1940».
Πριν παραχωρήσει τον λόγο στον κ. Γεραπετρίτη, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος αναφέρθηκε επίσης σε όσους χάνουν την αίσθηση του μέτρου όταν γράφουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα σοβαρά και ευαίσθητα ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής —«ζητήματα με τα οποία δεν παίζουμε»— εκτοξεύοντας κατηγορίες, διαδίδοντας φήμες ή εκφράζοντας απόψεις που στερούνται λογικής και ενημέρωσης:
«Καθήκον μας, αγαπητοί μου φίλοι», είπε ο Αρχιεπίσκοπος, «είναι να στηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις την εξωτερική πολιτική που χαράσσει η εθνική μας ηγεσία. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και, ιδιαιτέρως, οι έμπειροι διπλωμάτες μας στο υπουργείο Εξωτερικών, έχοντας στη διάθεσή τους όλα τα δεδομένα, λαμβάνουν αποφάσεις και καθορίζουν την καταλληλότερη στρατηγική για την πατρίδα μας. Δεν είναι συνετό να κρίνουμε την εθνική μας στρατηγική, διότι δεν γνωρίζουμε όσα εκείνοι είναι σε θέση να γνωρίζουν. Πολύ απλά, δεν μπορούμε, και ορισμένες φορές δεν πρέπει, να γνωρίζουμε κάθε πτυχή αυτών των ζητημάτων. Οφείλουμε να έχουμε εμπιστοσύνη στην πατρίδα μας και να διαφυλάσσουμε την εθνική μας ενότητα, ιδίως στα εθνικά θέματα».
Προσκαλώντας τον Γιώργο Γεραπετρίτη στο βήμα, κατέληξε:
«Κύριε υπουργέ, προσβλέπουμε σε εσάς και στους συνεργάτες σας με εμπιστοσύνη και σας διαβεβαιώνουμε ότι όλοι μας —η Εκκλησία, η ελληνική Ομογένεια και όλες οι ομογενειακές οργανώσεις— βρισκόμαστε πάντοτε στην υπηρεσία του Έθνους. Ζήτω η Ελλάδα!».
«Αν θέλετε να γνωρίσετε την ψυχή της Ελλάδας, ταξιδέψτε!». Με αυτά τα λόγια άρχισε την ομιλία του ο Γιώργος Γεραπετρίτης, επιδιώκοντας να τονίσει την ιδιαίτερη σχέση της παγκόσμιας ελληνικής διασποράς με τη μητέρα πατρίδα, καθώς και το καθήκον της εθνικής ηγεσίας να διατηρεί ζωντανές τις γέφυρες που ενώνουν τους Έλληνες παντού, συνδέοντας παράλληλα το παρόν τους με το παρελθόν και το μέλλον τους.
Ο υπουργός Εξωτερικών μοιράστηκε επίσης μια προσωπική αφήγηση από την ιστορία της οικογένειάς του. Όπως εξήγησε, οι δικοί του είχαν ξεκινήσει από ένα μικρό χωριό ενός μικρού νησιού των Δωδεκανήσων, είχαν μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες και, αφού εργάστηκαν σκληρά, κατάφεραν να επιστρέψουν στην πατρίδα.
«Στα πρόσωπά σας βλέπω τους δικούς μου προγόνους», είπε. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη τιμή που αισθανόταν βρισκόμενος στην Ομοσπονδία και συνεχάρη τον κ. Βουρνά, υπογραμμίζοντας και ο ίδιος τη σημασία της ενότητας: «Το πολυτιμότερο κόσμημα της Ελλάδας είναι η ενότητα του λαού της!».
Ο κ. Γεραπετρίτης συνεχάρη κατόπιν όσους συνέβαλαν στην εκδήλωση, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στους τραγουδιστές. Μιλώντας για το πνεύμα της 28ης Οκτωβρίου, παρατήρησε:
«Η Ελλάδα πάντοτε αψηφούσε τις αντιξοότητες. Η Ελλάδα ήταν η χώρα που είπε τα μεγάλα “όχι”. Δεν θα διστάσουμε ποτέ να πούμε ένα ηχηρό “ΟΧΙ”, εάν χρειαστεί να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας».
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών μίλησε για τη θέση της Ελλάδας στον σημερινό κόσμο, για τη φωνή της που ακούγεται στα διεθνή φόρα, για την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας και για την επικείμενη προεδρία της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Αναφερόμενος στη συμφωνία με την Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου για την Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, υπογράμμισε τη διαχρονική σχέση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας. Δυσκολεύτηκε να συγκρατήσει τα δάκρυά του όταν μίλησε για την αξία της ελληνικής ταυτότητας, ενώ παράλληλα επιβεβαίωσε την αποφασιστικότητα της χώρας να αντισταθεί σε κάθε εχθρικό σχεδιασμό εναντίον της.
«Δεν υπάρχει εύκολος δρόμος» για όσους τρέφουν τέτοιους σχεδιασμούς κατά της Ελλάδας, προειδοποίησε ο κ. Γεραπετρίτης, καταχειροκροτούμενος, προτού ολοκληρώσει με την ευχή: «Χρόνια πολλά, Ελλάδα!».
Φωτογραφίες: Orthodox Observer / Δημήτριος Πανάγος.
