ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΣ: Νέα διάσταση στο ζήτημα της επιστροφής των εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία δίνει ο Μητροπολίτης Σιδηροκάστρου κ. Μακάριος, με παρέμβασή του προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ο Ιεράρχης ζητά η πρόσφατη συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας να μην αποτελέσει το τέλος της προσπάθειας, αλλά την αφετηρία για να εξεταστεί και η τύχη των πολύτιμων εκκλησιαστικών θησαυρών που προέρχονται από το Μελένικο και τις εκκλησίες της ιστορικής Μητροπόλεως Μελενίκου και Σιδηροκάστρου.
Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα μετά το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συμφωνία.
Ακριβώς σε αυτό το νέο παράθυρο διαλόγου παρεμβαίνει ο Σεβασμιώτατος Σιδηροκάστρου, θέτοντας επισήμως το αίτημα για τα κειμήλια του Μελενίκου. Στην επιστολή του περιγράφει εικόνες, ιερατικά άμφια, εκκλησιαστικά σκεύη, αναθήματα, πολυελαίους, καμπάνες και άλλα λατρευτικά αντικείμενα, επικαλούμενος μάλιστα κατάλογο που είχε συνταχθεί ήδη από το 1919.
Ολόκληρη η παρέμβαση του Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου κ. Μακαρίου έχει ως εξής:
Η επιστολή του Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου
«Εξοχωτάτη κ. ‘Υπουργέ,
Έχω την τιμή να απευθύνομαι στην εξοχότητά σας με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την ιστορική συμφωνία μεταξύ Ελλάδος και Βουλγαρίας για την επιστροφή μέρους των Ιερών Κειμηλίων της Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης και της Ιεράς Μονής Παναγίας Εικοσιφοινίσσης της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας, μια είδηση ευχάριστη και ευοίωνη που ομολογουμένως μας ικανοποίησε και μας χαροποίησε όλους ανεξαιρέτως, ιδιαιτέρως τους κατοίκους της ακριτικής περιοχής μας που βρισκόμεθα στα σύνορα με την Βουλγαρία και άμεσα μας αφορά, αρκεί να μη μένει το θέμα μόνο σ’ αυτή την επιστροφή, αλλά και να συνεχιστεί και να επεκταθεί.
Επιτρέψτε μου, κ. ‘Υπουργέ, να σας αναφέρω, αν και έχετε άριστη γνώση της κατάστασης, ότι η Ιερά Μητρόπολη Σιδηροκάστρου υπέστη τις περισσότερες και τις πλέον απερίγραπτες θηριωδίες, κλοπές και καταστροφές, χάνοντας μάλιστα τότε και το μεγαλύτερο και πλουσιότερο εδαφικό της τμήμα, αυτό του Μελενίκου, δεδομένου του γεγονότος ότι ο παλαιός της τίτλος ήταν «Μητρόπολις Μελενίκου και Σιδηροκάστρου» και περιελάμβανε ένα αξιόλογο τμήμα της σημερινής Βουλγαρίας μαζί με το Μελένικο, τα οποία με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου αποκόπηκαν από την Ελλάδα. Ομολογουμένως ήταν η πλουσιοτέρα των Μητροπόλεων της Β. Ελλάδος.
Οι κάτοικοί μας τότε βίωσαν, εκτός από τις οποιασδήποτε μορφής κακουχίες, τον εκτοπισμό και την βίαιη απώλεια της περιουσίας τους, αλλά κάι των πολλών και μεγάλης αξίας κειμηλίων τους, που εκλάπησαν από τις Εκκλησίες του Μελενίκου και συνιστούσαν κτήμα των ενοριών και της Μητροπόλεως Μελενίκου και Σιδηροκάστρου.
Αυτό και μας υπαγορεύει να σας εκφράσουμε την από ετών επιθυμία και τον διακαή πόθο μας, να επεκταθεί η παρούσα συμφωνία επιστροφής των ιερών κειμηλίων της περιοχής μας, γεγονός που το έθιξα το 2016 στην τότε ‘Υπουργό Εξωτερικών κ. Ντόρα Μπακογιάννη.
Σας επισυνάπτω υπόμνημα του Συνδέσμου Ευελπίδων Μελενίκου, Συλλόγου προσφύγων από το Μελένικο που δραστηριοποιείται στο Σιδηρόκαστρο, το οποίο εστάλη στον τότε Πρωθυπουργό κ. Αντώνη Σαμαρά, στον ‘Υπουργό Εξωτερικών κ. Ευάγγελο Βενιζέλο και στον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο στις 23 Φεβρουαρίου 2014 και περιλαμβάνει αναλυτικό κατάλογο των κλεμμένων Κειμηλίων από τις Εκκλησίες του Μελενίκου, όπως αυτός συντάχθηκε τον Μάρτιο του 1919 και επιβεβαιώθηκε από τον Μητροπολίτη Μελενίκου και Σιδηροκάστρου Παρθένιο (1913-1921), και παρά το ότι διαφυλάχθηκαν οι θησαυροί του Μελενίκου οι Βούλγαροι τότε τους έκλεψαν μεταφέροντάς τους στη Σόφια.
Όπως θα αντιληφθείτε, μεταξύ των κειμηλίων συγκαταλλέγονται ιερατικά άμφια, εκκλησιαστικά σκεύη, λατρευτικά αντικείμενα, ιερές εικόνες, αναθήματα, πολυέλαιοι, καμπάνες και πλήθος άλλων, που μαρτυρούν την πρόδηλη λεηλασία που υπέστησαν οι Ναοί της Μητροπόλεως Μελενίκου και Σιδηροκάστρου, 40 τον αριθμό, ίσως μάλιστα μεγαλύτερη από αυτή που συνέβη στις Μητροπόλεις Σερρών και Δράμας.
Συνεπώς, οι πρόσφατες εξελίξεις αναπτερώνουν το ηθικό μας και εγείρουν μέσα μας την πίστη και την ελπίδα να βιώσει και ο δικός μας τόπος την χαρά του επαναπατρισμού των ιερών κειμηλίων του, όλα αυτά που είτε φιλοτέχνησαν, είτε πλήρωσαν αδρά για την κατασκευή τους οι φιλάγιοι και πιστοί ήρωες πρόγονοί μας και συνιστούν απτές ιστορικές μαρτυρίες αφ’ ενός και γέφυρες συναισθηματικού δεσμού με το παρελθόν αφ’ ετέρου.
Είμαστε βέβαιοι ότι θα πράξετε τα δέοντα από την πλευρά σας, διαβιβάζοντας αρμοδίως το πάγιο και δίκαιο αίτημα του λαού μας και ιδικό μας. Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων και σας ευχόμεθα καλή δύναμη στα υψηλά σας καθήκοντα και στο ευθυνοφόρο έργο σας».
Η συμφωνία αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για νέα κειμήλια
Η παρέμβαση του Μητροπολίτη αποκτά πρόσθετο βάρος επειδή η συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα 48 αντικείμενα που έχουν ήδη συμφωνηθεί.
Το Υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει επισήμως ότι Αθήνα και Σόφια συμφώνησαν στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία δεν περιελήφθησαν στην πρώτη συμφωνία.
Αυτό ακριβώς το επόμενο στάδιο επιχειρεί τώρα να αξιοποιήσει ο Σιδηροκάστρου Μακάριος, ζητώντας να ανοίξει επισήμως και ο φάκελος των κειμηλίων του Μελενίκου.
Η υπόθεση αποκτά έτσι νέα δυναμική, καθώς πλέον υπάρχει αφενός καταγεγραμμένο αίτημα της τοπικής Εκκλησίας και αφετέρου ένας ενεργός ελληνοβουλγαρικός μηχανισμός διαπραγμάτευσης για πολιτιστικά και εκκλησιαστικά αντικείμενα που παραμένουν εκτός της πρώτης συμφωνίας.
