Γυμνοί και στους ναούς; (Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου)

Επίκαιρη διδαχή κατά το θέρος, του Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου: Γυμνοί και στους ναούς;

Άς πάρουμε, αγαπητοί μου, τον έλεγχο της η­θι­κής ασχημίας και κοινωνικής α­θλιότητός μας α­πό το ιερό Ευ­αγγέλιο· αυτό είνε ο καλύτερος πνευματικός καθρέφτης για όλους μας.

Τον καιρό της επιγείου ζωής του Κυρίου έ­νας άν­θρωπος στη χώρα των Γαδαρηνών ά­φη­σε ανοιχτή τη θύρα του και μπήκε μέσα σαν ληστής ακάθαρτο δαιμό­νιο. Από τότε ο άνθρωπος αυτός αλλοιώθηκε· υπό την εξ­ουσία του Εωσφόρου άλ­λαξε η διάνοια, η καρδιά, η θέλησί του. Και πρώτη εκδήλωσι της δαιμονι­κής μεταβολής ήταν ότι ο άν­θρωπος ε­κείνος έχασε τη ντροπή, έγινε αδι­άν­τροπος· έσχιζε τα ῥούχα του κ᾽ έβγαινε γυμνός μπροστά σε όλους· οι άλλοι ντρέπον­ταν γι᾽ αυτόν, αυτός δεν ντρεπόταν για το κα­τάν­τημά του. Κανένα δεν άκουγε. Όταν οι δικοί του τον έ­­­πιαναν να τον ντύσουν, έ­σχιζε τα ῥού­χα του· κι όταν τον έδεναν, αυτός έσπαζε σαν κλωστές και αλυσί­δες α­κόμα. Λεγεώνα δαιμονί­ων κατοικούσε μέσα του, κι αυ­τός έμενε μέσ᾽ στα μνήματα. Τρομοκρατούσε τον κό­­σμο, «κανείς δεν μπο­ρού­σε να τον δαμάση» (Μάρκ. 5,4). Έ­νας μόνο μπόρεσε· ο Κύριός μας Ι­ησούς Χριστός. Πή­γε εκεί, έδιωξε με την εξουσία του τα δαιμόνια, ε­λευθέρωσε το πλάσμα του, και τότε ο άν­θρωπος εκεί­νος βρήκε πά­λι τη ντροπή, σκέπασε τη γύμνια του και τον είδαν «ιματισμένον και σωφρονούντα» (έ.α. 5,15· βλ. & Λουκ. 8,35).

Το γεγονός αυτό διδάσκει. Υπό την τυραν­νία του διαβόλου η ντροπή χάνεται, υπό τον χρηστόν ζυγόν του Χριστού η ντροπή ε­πα­­νέρχεται· ο σατα­νάς γυμνώ­νει, ο Χριστός ντύ­νει.

* * *

Αλλά το δαιμονικό πνεύ­μα, που ξεγύμνωσε τότε τον Γαδαρηνό, δρά και σήμερα· και έχει μεγάλες ε­­πιτυχίες. Βρισκόμαστε σε ε­­ποχή γυμνισμού. Σε μεγα­λουπόλεις της «πο­λιτισμένης» Δύσεως έχουν ιδρυ­θή σύλλογοι γυμνιστών, που ελαυνόμενοι από τον δαί­μονα βγαίνουν σε εξοχές, στήνουν σκηνές και άν­τρες – γυναίκες ζούν σε αγέλες δίχως ῥούχα! ασχημο­σύνη αδιάντροπη. Και στις διαμαρτυρίες κατά της αδιαν­τροπιάς τους οι γυμνισταί, η μάλλον το ακάθαρ­το πνεύ­μα που κρύβεται πίσω τους, απαντούν· «Δεν είμαστε ε­μείς προληπτικοί και σεμνότυφοι· είμαστε λάτρεις της φύσεως και θαυμαστές του ωραίου!». Και μόνο αυ­τοί; και άλλοι, μέσα στην κοινωνία, είνε ο­πα­δοί του γυμνισμού. Όπου να πάτε θα δήτε γύμνια· σε δρό­μους και πλατείες αντικρύζετε σάρκες ακάλυπτες, σε παραλίες και νησιά γυμνά κορμιά προβάλλουν α­πό τα κύματα, άντρες – γυναίκες με τα μαγιώ κολυμ­πούν μαζί και συναναστρέφονται στα παραλιακά ξενοδοχεία. Ποιος μπορεί να τους ενοχλή­ση; Τους προστατεύει ο τουρισμός, η νέα αυτή θεότητα, όταν μάλιστα προέρχωνται από το εξωτερικό. Πάτε σε υ­πουργεία, σε δημόσια γραφεία; θα δήτε δεσποινάρια γυμνά, που παίζουν μάλλον παρά εργάζον­ται. Κανένας υπουργός δεν αηδιάζει, ώστε να επιβά­λη οι υ­πάλληλοι να ᾽νε ευπρεπείς. Ανοίγετε εφημερί­δα; δι­αρκώς φωτογραφίες γυναικών σε στάσεις ξετσίπωτες. Κι όταν τα σχολεία έχουν γυμναστικές επιδείξεις, εκεί μπροστά στα μάτια γονέων, εκπαιδευτι­κών, επισήμων, ακόμα και κληρικών, μαθήτριες ημίγυ­μνες κινούν τα οπίσθιά τους, χειροκροτούνται και βρα­βεύονται. Τι να πούμε και για τις κινηματογραφικές ταινίες, όπου αθεόφοβα μπροστά σε μύρια μάτια διεθνείς πόρνες σαν την αρχαία Φρύνη, «αστέρια» του Χόλλυγουντ, ξεμυαλίζουν το κοινό ώσπου ο κοινωνικός ιστός να σαπίση εντελώς; Και τι να πούμε για τις χοροεσπερίδες και τα πάρτυ, όπου το γυμνό είνε πλέον αντικείμενο όχι μόνο οράσεως αλλά και αφής;

Το γυμνό κυριαρχεί. Αναγνώστης από την Κρήτη μας γράφει, ότι μέσα σε καραμέλλες βιομήχανοι παρα­γωγοί κλείνουν εικονίτσες γυμνών γυναικών· τα παιδιά κάνουν συλλογή από δαύτες, και μετά σε παρέ­ες επιδεικνύουν το ένα στο άλλο το «θησαυρό» τους.

* * *

Πρίν από λίγα χρόνια υπήρχε ακόμη στη χώρα μας ένας τόπος απυρόβλητος, όπου το ακάθαρτο πνεύμα του γυμνισμού δεν μπορούσε να εισέλθη· ήταν ο χώ­ρος των ιερών ναών. Εκεί κάθε εκκλησιαζόμενος έμ­παινε «μετά πίστεως ευλαβείας και φόβου Θεού» (θ. Λειτ., Ειρην.), συναισθανόταν ότι βρίσκεται ενώπιον του εν Τριάδι Θεού, που το μεγαλείο η δύναμι και η δόξα του είνε άπειρη ανυπολόγιστη ανέκφραστη. ῾Ρίγη διέτρε­χαν την ύπαρξί του. «Ως φοβερός ο τόπος ούτος· ουκ έ­στι τούτο αλλ᾽ η οίκος Θεού, και αύτη η πύλη του ου­­ρανού» (Γέν. 28,17), επαναλάμβανε βλέποντας νοερά την ου­ράνια κλίμακα που διά του κηρύ­γματος και των ιε­ρών μυστηρίων ενώνει γη και ουρανό. Η ευλάβεια ή­ταν τότε μεγάλη, φανερή. Οι Χριστιανές εκκλησιάζονταν με φορεσιά που σκέπαζε καλά το σώμα, με κεφαλή καλυμμένη με μαντήλι· στέκονταν στο δικό τους μέρος, δίχως να μετακινούνται εδώ κ᾽ εκεί. Παρακολου­θούσαν με προσήλωσι τα τελούμενα και με κατάνυξι τη θεία λειτουργία. Βλέποντας τα τίμια δώ­ρα έλεγαν «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη βα­σιλεία σου». Έδειχναν κάτι από την ευλάβεια των Μυ­ροφόρων, ότι μέσα τους κατοικεί το Πνεύμα του Χριστού.
Έτσι ήταν η Χριστιανή στις εκκλησίες. Όποιος νο­μίζει ότι ο Χριστιανισμός νοιάζεται μόνο για την εσωτερική ζωή και αδιαφορεί για το εξωτερικό παρουσι­αστικό της γυναίκας στη λατρεία, άς μελετήση δύο χω­ρία. Το ένα είνε Α΄ Τιμ. 2,9 και το άλλο Α΄ Πέτρ. 3,1-5· εκεί οι δύο κορυφαίοι απόστολοι μιλούν εν Πνεύματι αγίω και με αιώνιο κύρος· συστολή, λένε, σεμνότητα και απλότητα πρέπει να χαρακτηρίζουν τη Χριστιανή στη ζωή της γενικά. Στο ναό ειδικά και στη δημόσια λατρεία ο απόστολος Παύλος λέει ότι δεν πρέπει η πιστή να μετέχη «ακατακάλυπτος»· όταν προσ­εύχεται να ᾽χη το κεφάλι σκεπασμένο (βλ. Α΄ Κορ. 11,5-16). Και η ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος με τον 96ο κανόνα της ο­ρί­ζει, ο Χριστιανός η η Χριστιανή να μη διασκευά­ζη τα μαλλιά της κεφαλής με τρόπο που γίνεται «δέλεαρ (=δό­­λωμα αμαρτίας) για αστήρικτες ψυχές» (Πηδάλ. σσ. 305-6)· τα ήθη των Χριστιανών, λέει η αγία Σύνοδος, πρέπει να ᾽νε ά­μωμα, να μη δίνουν αφορμή σκανδαλισμού.

Κι όχι μόνο τα γραπτά μνημεία των πρώτων αιώνων αλλά και «οι λίθοι», οι μαρμάρινες πλάκες που βρέθη­καν στις κατακόμβες της ῾Ρώμης, μαρτυρούν πως εμ­φανιζόταν η Χριστιανή στους τόπους της λατρείας· α­ποτυπώνεται σεμνά ντυμένη και με καλυμμένη την κεφαλή. Κάθε παρέκκλισι από την τάξι ελεγχόταν α­πό τους ποιμένες της Εκκλησίας. Καμμία γυναίκα α­κάλυπτη πολύ δε περισσότερο άσεμνα ντυμένη, έ­στω κι αν ήταν βασίλισσα, δεν τολμούσε να μπή σε ορ­θόδοξο ναό. Υπήρχαν εντεταλμένοι διάκονοι και διακό­νισσες έτοιμοι να φρουρήσουν την τάξι.

* * *

Ευλάβεια επικρατούσε κάποτε στους ναούς της Ορθοδοξίας. Αν τώρα υποθέσουμε ότι ένας από τους Χριστιανούς εκείνους της Εκκλησίας των κατακομβών σηκωνόταν απ᾽ τον τάφο κ᾽ ερχόταν μια Κυρια­κή τους θερινούς ιδίως μήνες σ᾽ ένα κεντρικό ναό των Α­θηνών η της επαρχίας, ποιές θα ᾽ταν άραγε οι εντυπώσεις του; Αλλοίμονο· αντί για συστολή και σεμνότητα στις συνάξεις των Χριστιανών, θα έβλεπε τώρα ανευλάβεια και αναίδεια. Θα ᾽βλεπε τις Χριστια­νές όχι το μαντήλι να ᾽χουν πετάξει απ᾽ το κεφά­λι, αλλά να ᾽χουν χέρια, λαιμούς, ώμους, πλάτες, στήθη, πόδια τελείως ακάλυπτα, εκτεθειμένα σε κοινή θέα, σαν κρέατα σε κρεοπωλείο· θα ᾽βλεπε να ᾽χουν κομμένα τα μαλλιά σαν τους άντρες (α λα γκαρσόν), τα μάγουλα τα χείλη και τα νύχια χεριών και ποδιών βαμμένα σαν τους ηθοποιούς και θεατρίνους· θα ᾽βλεπε να μην περιορίζων­ται στο χώρο τους, ν᾽ ανακατεύωνται με τους άντρες, να πιάνουν περίοπτες θέσεις, να στέκωνται επιδεικτικά δίπλα σε αναλόγια και επισκοπικούς θρόνους, να πλησιάζουν στο τέμπλο –λίγο ακόμη και θα μπούν και στο άγιο βήμα!– θα τις έβλεπε να γυρίζουν δεξιά – α­ριστερά, να φλυαρούν, να γελούν σε ιερές στι­γμές, να δείχνουν φανερά ότι δεν μπήκαν στο ναό για να λατρεύσουν το Θεό αλλά για άλλους σκοπούς. Θα τα ᾽βλεπε όλ᾽ αυτά ο άγιος εκείνος άνθρωπος και θα α­πορούσε· και η απορία του θα μεγάλωνε και θα γινόταν δίκαιη οργή, ιερή αγανάκτησι, βλέποντας ιερείς και χρυσοστόλιστους αρχιερείς να μένουν απαθείς, σαν να μη συμβαίνη τίποτε το παράδοξο και άτακτο στο ναό, να συνεχίζουν να λένε τις ευχές της θείας λει­τουργίας άλλες μυστικώς – άλλες μεγαλοφώνως, μερικοί μάλιστα να τις λένε όλες μεγαλοφώνως, για ν᾽ α­κούνε και τα θειότερα ακόμη λόγια τα αναιδή αυτιά πολλών! Και κατάπληκτος ο ιερός άνδρας θα δι­ερω­τάται συνεχώς· Που μπήκα; τελείται εδώ η θεία ευχαριστία; μυσταγωγείται η ψυχή; λατρεύεται ο εν Τριάδι Θεός; η μήπως κάποιοι ειδωλολάτρες πλήρωσαν θεομπαίχτες ιερείς και αρχιερείς της αισχύνης ό­χι να τελέσουν τη θεία λειτουργία αλλά να διακωμω­δή­σουν το ύψιστο μυστήριο της Εκκλησίας; σε τέτοιο κατάν­τημα έφτασε λοιπόν σήμερα η λατρεία των ορ­θοδόξων; που είνε τα ηρωικά εκείνα χρόνια της Εκ­κλησί­ας που εμείς, κλεισμένοι στα βάθη εκεί της γής, λατρεύαμε τον Κύριο με δάκρυα και στεναγμούς;…

* * *

Το σκάνδαλο στους ναούς από τη γύμνια των γυναι­­κών έγινε πιά ανυπόφορο. Ψυχές πιστών βασανίζονται· πολλοί σταμάτησαν και να εκκλησιάζων­ται. Η ευθύνη της Ιεραρχίας είνε μεγάλη.

Είνε αλήθεια βέβαια, ότι η Ιερά Σύνοδος τα τελευ­ταία χρόνια με εγκυκλίους συμβούλευε πατρικά τις Χριστιανές να ντύνωνται σεμνά· αλλά η κατάστασι δεν άλλαξε. Οι γυναίκες ακούνε τη μόδα, το δαίμονα του γυμνισμού, όχι τη φωνή της Μάνας Εκκλησίας. Ωρισμένες μάλιστα από τις δήθεν μορφωμένες αριστοκράτισσες έφτασαν στο σημείο ακούγοντας τις εγκυκλίους αυτές η σχετικά κηρύγματα, να γελάνε και να εμπαίζουν οι αναίσθητες. Η Εκκλησία όμως για τέτοιες περιπτώσεις αναισχυντίας και αναισθησίας έχει τρόπο και μπορεί να επιβάλη την τάξι· πώς; με τον προσωρινό αφορισμό όσων απειθούν, με αποβολή τους –γιά λίγο– από την εκκλησιαστική λατρεία. Εσύ, κυρά μου, γελάς, περιφρονείς την απόφασι της Εκκλησίας, μπαίνεις στο ναό όπως σου αρέσει, ταράζεις την τάξι, και ο ιερεύς να μη μπορή να εμποδίση το σκάνδαλο; Πολύ, κυρία μου, έχετε παρεξηγήσει τη μέχρι τώρα ανοχή και μακροθυμία μας. Ο άξιος της αποστο­λής του ιερεύς θα σταθή στην είσοδο του ναού και θα σου πή· Στόπ! που πάτε; εδώ δεν είνε αγορά η πλατεία η κινηματογράφος, είνε «οίκος Θεού» (Ματθ. 12,4 κ.α.)· το εισιτήριο για να μπής είνε η πίστι κ᾽ η ευ­λάβεια πού, όταν υ­πάρχη, αυτό φαίνεται και από την εξωτερική εμφάνι­σι· εσύ τέτοιο εισιτήριο δεν έχεις, το δείχνει το παρουσι­αστικό σου· εγώ είμαι φρουρός του Κυρίου κ᾽ έχω εν­τολή, αφού έρχεσαι έτσι, να μη σ᾽ αφήσω να μπής…
Έτσι πρέπει να μιλήση η Εκκλησία. Και πράγματι καλοί ιεράρχες και θαρραλέοι ιερείς έτσι μιλούσαν, χωρίς να περιμένουν εντολή της Ιεράς Συνόδου, σε γυ­ναίκες «ακατακάλυπτες» άσεμνα ντυμένες και βαμμέ­νες. Οι συνοδικές αυτές εντολές καλό είνε να επικαιροποιηθούν κατά το πνεύμα της Καινής Διαθήκης και των αποστολικών και πατερικών παραδόσεων.

* * *

Αμαρτάνουμε, αγαπητοί μου, –ποιός μπορεί να το αρνηθή– στα σπίτια, στους δρόμους, στα σχολεία, στα θέατρα, στα δικαστήρια, στα πλοία…, παντού· γίναμε γενεά «μοιχαλίς» και «διεστραμμένη» (Μάρκ. 8,38. Ματθ. 17,17). Να αμαρτάνουμε και μέσα στους ιερούς ναούς; Αυτό πιά ξεπερνάει όλα τ᾽ άλλα αμαρτήματα· είνε βεβήλω­σι, ανευλάβεια, ασέβεια στο Θεό. Και αν κατά τον από­στολο «πάσα παράβασις και παρακοή έλαβεν ένδικον μισθαποδοσίαν» (Εβρ. 2,2), πως νομίζουμε ότι θα μείνουν α­τιμώρητες οι μεγάλες αυτές ασέβειες των ημερών μας; Έως πότε κλήρος και λαός θα εμπαίζουμε «τόν Θεόν τον ζώντα» στους ναούς; Άς μελετήσουμε το Δωδεκαπρόφητο και θα δούμε πως μπορεί να εκσπάση η θεία οργή σε όσους βεβηλώνουν τα άγια. Και μήπως δεν βλέπουμε ήδη κ᾽ εμείς δείγματα της οργής του Θεού; Οι αρχαγγελικές σάλπιγγες της Αποκαλύψεως σαλπίζουν· οι κατά τόπους σεισμοί είνε μηνύματα ότι θ᾽ ακολουθήσουν μεγαλύτερες συμφορές αν δεν μετα­νοήσουμε όλοι, άρχοντες και αρχόμενοι, και να ξεπλύ­νουμε με δάκρυα τα μιάσματά μας. Και πρώτο δείγμα αληθινής μετανοίας είνε να καθαριστούν οι ναοί μας από κάθε βεβήλωσι· να γίνουν πάλι οι εκκλησιές μας τόποι προσευχής και πνευματικής λατρείας, ώστε ό­ποιος μπαίνει να νιώθη κατάνυξι και να λέη με ιερό ῥίγος· Εδώ αληθινά λατρεύεται ο εν Τριάδι Θεός!

(†) Επίσκοπος Αυγουστίνος

Άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Χριστιανική Σπίθα» (Κοζάνη, φ. 185/Ιούλιος1956). Περιληπτική μεταφορά σε απλή γλώσσα 20-12-2023. – Αυγουστίνος Καντιώτης.