ΗΠΑ: Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε μία εύθραυστη αλλά κρίσιμη συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση του πολέμου και σε επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης θαλάσσιας αρτηρίας για την παγκόσμια οικονομία.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Reuters, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε αισιόδοξος από το Νέο Δελχί, δηλώνοντας ότι «τις επόμενες ώρες ο κόσμος μπορεί να λάβει μια καλή είδηση». Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς έρχεται μετά από εβδομάδες αιματηρών συγκρούσεων και διεθνών πιέσεων για τερματισμό της κρίσης.
Ωστόσο, πίσω από τις δηλώσεις αισιοδοξίας, το πιο επικίνδυνο ζήτημα παραμένει ανοιχτό: το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το ουράνιο παραμένει το μεγάλο «αγκάθι»
Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη δεν έχει συμφωνήσει να μεταφέρει εκτός χώρας το απόθεμά της σε υψηλού εμπλουτισμού ουράνιο, απορρίπτοντας ουσιαστικά ένα από τα βασικά αιτήματα της Ουάσιγκτον.
Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες σε κρίσιμες ρήτρες του προσχεδίου συμφωνίας, προειδοποιώντας πως εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να εγείρουν νέα εμπόδια, «δεν θα υπάρξει καμία πιθανότητα τελικού μνημονίου».
Τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων καταγράφουν ένα κλίμα εύθραυστης ισορροπίας. Το Reuters, η Wall Street Journal και οι New York Times συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η προσωρινή συμφωνία θα αφορά κυρίως την παύση των εχθροπραξιών και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αφήνοντας το πυρηνικό ζήτημα για μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Από την έναρξη του πολέμου, μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά τέθηκαν υπό ιρανικό έλεγχο, με αποτέλεσμα να παγώσει μεγάλο μέρος της διεθνούς εμπορικής και ενεργειακής κίνησης.
Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις, καθώς καθημερινά διέρχεται από την περιοχή σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CBS News, το αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνει αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα σε ξένες τράπεζες, ενώ εξετάζεται και ένα μεταβατικό διάστημα 30 ημερών για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
Την ίδια στιγμή, η Wall Street Journal σημειώνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί τη συμφωνία «σχεδόν ολοκληρωμένη», εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια νέα γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Τι λένε οι γεωστρατηγικοί αναλυτές
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ο Αμερικανός γεωστρατηγικός αναλυτής Michael Rubin και ο Ιταλός καθηγητής διεθνών σχέσεων Alessandro Ricci, οι οποίοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί για τη διάρκεια μιας πιθανής συμφωνίας.
Ο Michael Rubin υπογράμμισε ότι «η Τεχεράνη επιχειρεί να κερδίσει χρόνο χωρίς να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα», ενώ εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει κυρίως να αποτρέψει νέα ενεργειακή κρίση ενόψει των αμερικανικών εκλογών.
Από την πλευρά του, ο Alessandro Ricci σημείωσε πως «η συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να φέρει προσωρινή ηρεμία, όμως οι βαθύτερες γεωπολιτικές συγκρούσεις στην περιοχή παραμένουν άλυτες».
Το Πακιστάν σε ρόλο μεσολαβητή
Καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις φαίνεται να διαδραματίζει το Πακιστάν. Ο πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι η χώρα του ελπίζει να φιλοξενήσει σύντομα νέο γύρο συνομιλιών ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Ο πρώτος γύρος είχε πραγματοποιηθεί στην Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, με τη συμμετοχή του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων, ανάμεσά τους ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο ισχυρός πολιτικός Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Οι διπλωματικές κινήσεις εντείνονται, ενώ το διεθνές ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στο εάν η συμφωνία θα περιοριστεί σε μια προσωρινή κατάπαυση πυρός ή αν μπορεί να εξελιχθεί σε συνολική επαναπροσέγγιση ΗΠΑ – Ιράν.
Αγωνία στις αγορές και στην Ευρώπη
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, φοβούμενες νέα ενεργειακή αστάθεια σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών.
Η πιθανότητα επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη για τη σταθερότητα των διεθνών αγορών, καθώς η παρατεταμένη κρίση έχει ήδη προκαλέσει αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και αναταράξεις στις θαλάσσιες μεταφορές.
Παρά το παράθυρο αισιοδοξίας, η αίσθηση που κυριαρχεί στα διεθνή διπλωματικά κέντρα είναι ότι η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω σε μία γεωπολιτική «πυριτιδαποθήκη», όπου ακόμη και μία μικρή αποτυχία στις συνομιλίες θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
