ΗΠΑ: Ραγδαίες και εξαιρετικά επικίνδυνες εξελίξεις καταγράφονται στη Μέση Ανατολή, με τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ να δοκιμάζονται έντονα γύρω από το ιρανικό ζήτημα, την ώρα που η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα το ενδεχόμενο είτε μιας ιστορικής συμφωνίας είτε μιας νέας πολεμικής ανάφλεξης.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν έντονη τηλεφωνική αντιπαράθεση τις τελευταίες ώρες, με βασικό αντικείμενο την πορεία των αμερικανικών σχεδίων απέναντι στο Ιράν.
Στο Βήμα Ορθοδοξίας μίλησαν ο Έλληνας στρατιωτικός αναλυτής Νίκος Μελέτης και ο Γάλλος διεθνολόγος Pierre Lavigne, οι οποίοι εκτιμούν ότι «η κατάσταση θυμίζει εύφλεκτο γεωπολιτικό πεδίο όπου ένα και μόνο λάθος μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτη σύγκρουση σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή».
Ο Τραμπ «πάγωσε» την επιχείρηση
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ενημέρωσε αρχικά τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι οι ΗΠΑ βρίσκονταν έτοιμες να προχωρήσουν σε νέες στοχευμένες επιθέσεις κατά του Ιράν, στο πλαίσιο σχεδίου που είχε λάβει την κωδική ονομασία «Operation Sledgehammer».
Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να «παγώσει» προσωρινά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, έπειτα από πιέσεις συμμάχων της Ουάσιγκτον στον Κόλπο, όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι χώρες της περιοχής επιδιώκουν να δώσουν ακόμη μία ευκαιρία στη διπλωματία, φοβούμενες γενικευμένη ανάφλεξη που θα μπορούσε να συμπαρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η οργή Νετανιάχου
Η απόφαση αυτή φαίνεται πως εξόργισε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος επιμένει ότι η Τεχεράνη πρέπει να δεχθεί ισχυρό στρατιωτικό πλήγμα πριν αποκτήσει μεγαλύτερη γεωπολιτική ισχύ.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο Νετανιάχου εξέφρασε ξεκάθαρα τη δυσαρέσκειά του κατά την τηλεφωνική συνομιλία με τον Τραμπ, θεωρώντας ότι κάθε καθυστέρηση δίνει πολύτιμο χρόνο στο Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, εμφανίστηκε ιδιαίτερα σκληρός στις δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα κάνει ό,τι θέλω να κάνει», αναφερόμενος στον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε αίσθηση τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Τελ Αβίβ, καθώς αποτυπώνει το βαθύ ρήγμα στρατηγικής μεταξύ των δύο πλευρών.
Η Τεχεράνη εξετάζει την αμερικανική πρόταση
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη συνεχίζει να εξετάζει τις προτάσεις που έχουν μεταφερθεί μέσω πακιστανικής διαμεσολάβησης.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν συνεχείς ανταλλαγές μηνυμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ το Πακιστάν φαίνεται να έχει αναλάβει κομβικό ρόλο στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν μεταβαίνει στην Τεχεράνη για νέες συνομιλίες, σε μια προσπάθεια αποτροπής στρατιωτικής σύγκρουσης.
Φόβοι για νέα ανάφλεξη
Παρά τις διπλωματικές επαφές, τα ανοιχτά ζητήματα γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία παραμένουν άλυτα.
Διεθνείς αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και μία περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές εξελίξεις σε Συρία, Λίβανο, Ερυθρά Θάλασσα και Περσικό Κόλπο.
Ο Pierre Lavigne δήλωσε στο vimaorthodoxias.gr ότι «το Ισραήλ φοβάται πως αν χαθεί η παρούσα συγκυρία, το Ιράν θα ενισχύσει περαιτέρω τις στρατηγικές του δυνατότητες».
Από την πλευρά του, ο Νίκος Μελέτης εκτίμησε ότι «ο Τραμπ προσπαθεί να αποφύγει μια νέα μεγάλη στρατιωτική εμπλοκή που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τις διεθνείς αγορές και να προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση».
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κρύβεται μια βαθύτερη διαφωνία για τη στρατηγική αντιμετώπισης της Τεχεράνης.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου θεωρεί ότι μόνο η στρατιωτική πίεση μπορεί να ανακόψει την ιρανική επιρροή στην περιοχή, ενώ ο Λευκός Οίκος επιδιώκει – τουλάχιστον προς το παρόν – να εξαντλήσει κάθε περιθώριο διπλωματικής λύσης.
Σύμφωνα με διεθνείς διπλωματικές πηγές, η Ουάσιγκτον ανησυχεί ότι μια γενικευμένη ανάφλεξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη αποσταθεροποίηση, επηρεάζοντας τόσο το ΝΑΤΟ όσο και την παγκόσμια οικονομία.
«Όλα μπορούν να κινηθούν πολύ γρήγορα»
Ο ίδιος ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, προειδοποιώντας ότι «αν δεν πάρουμε τις σωστές απαντήσεις, όλα μπορούν να κινηθούν πολύ γρήγορα».
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως σαφές μήνυμα πίεσης προς την Τεχεράνη, αλλά και ως προειδοποίηση ότι η διπλωματική περίοδος έχει συγκεκριμένα χρονικά όρια.
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας και να προκαλέσει νέα παγκόσμια οικονομική αναταραχή.
Στη Μέση Ανατολή, πάντως, όλοι γνωρίζουν ότι η ισορροπία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη και ότι το επόμενο τηλεφώνημα ανάμεσα σε Τραμπ και Νετανιάχου ίσως κρίνει πολλά περισσότερα από μια απλή πολιτική διαφωνία.
