ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Χιλιάδες συνταξιούχοι σε όλη τη χώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με νέες οικονομικές επιβαρύνσεις, καθώς επανεξετάζονται παλαιές υποθέσεις συντάξεων και ενεργοποιούνται διαδικασίες επιστροφής ποσών που θεωρούνται αχρεωστήτως καταβληθέντα.
Του Γιάννη Παπανικολάου
News: Οι περισσότεροι από όσους επηρεάζονται προέρχονται από τον πρώην ΟΓΑ και ανήκουν στις χαμηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες, ενώ την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι κρατήσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται ο e-ΕΦΚΑ, το Υπουργείο Εργασίας, η ΑΑΔΕ, ο Συνήγορος του Πολίτη, αλλά και ο ΕΟΠΥΥ, καθώς αυξάνονται οι καταγγελίες για μεγάλες παρακρατήσεις και σημαντικές μειώσεις στα τελικά ποσά που λαμβάνουν οι δικαιούχοι κάθε μήνα.
Καταλογισμοί οφειλών σε χαμηλοσυνταξιούχους
Το βασικό πρόβλημα αφορά περιπτώσεις συνταξιούχων που λάμβαναν για μεγάλο χρονικό διάστημα δύο παροχές, συνήθως σύνταξη γήρατος και σύνταξη λόγω θανάτου. Σε αρκετές υποθέσεις, η περικοπή που προβλεπόταν από τη νομοθεσία δεν εφαρμόστηκε έγκαιρα από τις υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να συνεχίσουν να καταβάλλονται ποσά που σήμερα ζητούνται πίσω.
Οι ενημερώσεις που αποστέλλονται στους δικαιούχους προκαλούν έντονη αναστάτωση, καθώς πολλοί βλέπουν ξαφνικά να εμφανίζονται χρέη αρκετών χιλιάδων ευρώ. Οι κρατήσεις ξεκινούν άμεσα μέσω συμψηφισμού με τις συντάξεις, οδηγώντας πολλές φορές σε δραματική μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Σύμφωνα με συνταξιουχικές οργανώσεις, σε αρκετές περιπτώσεις οι συνταξιούχοι δηλώνουν ότι δεν είχαν ενημερωθεί ποτέ πως υπήρχε ζήτημα με τις αποδοχές τους, ενώ υποστηρίζουν ότι οι πληρωμές γίνονταν κανονικά επί χρόνια χωρίς καμία προειδοποίηση.
Μειώσεις που ξεπερνούν το 20%
Πέρα όμως από τους καταλογισμούς, σημαντική παραμένει και η επιβάρυνση από τις μηνιαίες κρατήσεις. Η εισφορά υγείας 6%, η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), οι φορολογικές επιβαρύνσεις και άλλες παρακρατήσεις μειώνουν αισθητά τα καθαρά ποσά που καταλήγουν στους λογαριασμούς των συνταξιούχων.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά σε συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ, το συνολικό «ψαλίδι» μπορεί να φτάσει ακόμη και το 22%, ιδιαίτερα όταν συνυπολογίζονται επικουρικές συντάξεις και επιπλέον κρατήσεις.
Παράλληλα, πολλοί συνταξιούχοι που περίμεναν την καταβολή αναδρομικών διαπιστώνουν ότι τα ποσά που τελικά πιστώνονται είναι αισθητά μικρότερα από εκείνα που αρχικά υπολόγιζαν. Οι κρατήσεις για υγειονομική περίθαλψη, οι φόροι αλλά και οι παρακρατήσεις επί τόκων μειώνουν σημαντικά το τελικό καθαρό ποσό.
Παραδείγματα που προκαλούν αντιδράσεις
Χαμηλοσυνταξιούχος του πρώην ΟΓΑ με αποδοχές κάτω από 500 ευρώ ενημερώθηκε για οφειλή που ξεπερνά τις 3.500 ευρώ. Με τη μηνιαία παρακράτηση να αγγίζει τα 140 ευρώ, το ποσό που απομένει δεν καλύπτει βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Σε άλλη περίπτωση, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.600 ευρώ και επικουρική περίπου 320 ευρώ βλέπει συνολικές κρατήσεις άνω των 170 ευρώ κάθε μήνα λόγω υγείας και ΕΑΣ.
Αντίστοιχα, δικαιούχος αναδρομικών ύψους 6.000 ευρώ εισέπραξε τελικά πολύ μικρότερο ποσό μετά τις προβλεπόμενες παρακρατήσεις και τη φορολόγηση.
Παρέμβαση ζητούν φορείς και ενώσεις
Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ήδη επισημάνει την ανάγκη να εξετάζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία οι περιπτώσεις χαμηλοσυνταξιούχων, ιδιαίτερα όταν οι πολίτες δεν είχαν δόλο ή γνώση για τα ποσά που καταβάλλονταν.
Ζητείται επίσης να θεσπιστούν ασφαλιστικές δικλείδες ώστε οι συμψηφισμοί να μην οδηγούν τους ηλικιωμένους σε οικονομική αδυναμία. Προτάσεις περιλαμβάνουν ανώτατο όριο παρακράτησης, μεγαλύτερο αριθμό δόσεων αλλά και εξαιρέσεις για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Την ίδια ώρα, συνταξιουχικές ενώσεις πιέζουν για επανεξέταση της ΕΑΣ και συνολικά των κρατήσεων που επιβαρύνουν τις συντάξεις, επισημαίνοντας ότι η ακρίβεια και το αυξημένο κόστος ζωής έχουν ήδη περιορίσει δραματικά την αγοραστική δύναμη των ηλικιωμένων.
Τι πρέπει να προσέξουν οι δικαιούχοι
Οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν ειδοποιήσεις για οφειλές ή περικοπές καλούνται να ελέγχουν προσεκτικά τα στοιχεία που αναγράφονται στις αποφάσεις του e-ΕΦΚΑ, να ζητούν αναλυτική ενημέρωση για την αιτία του καταλογισμού και να εξετάζουν το ενδεχόμενο υποβολής ένστασης όπου υπάρχουν λάθη ή παραλείψεις.
Παράλληλα, οι ειδικοί συνιστούν στους δικαιούχους να παρακολουθούν τις φορολογικές και ασφαλιστικές ενημερώσεις μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών της gov.gr, καθώς πολλές διαδικασίες και ενημερώσεις πραγματοποιούνται πλέον αποκλειστικά ψηφιακά.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς εξετάζονται νέες παρεμβάσεις για τις συντάξεις και τις κρατήσεις, με στόχο να περιοριστούν οι αδικίες και να αποφευχθούν ακραίες περιπτώσεις οικονομικής πίεσης σε ανθρώπους που στηρίζονται αποκλειστικά στη σύνταξή τους για να επιβιώσουν.
