ΟΠΕΚΕΠΕ: Νέος κύκλος ενισχύσεων για τον αγροτικό κόσμο ανοίγει με την προέγκριση χρηματοδότησης ύψους 146,9 εκατ. ευρώ για τα έτη 2025 και 2026, στο πλαίσιο του λεγόμενου «Μέτρου 23» της τρέχουσας ΚΑΠ 2023–2027.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με πληροφορίες από ευρωπαϊκές πηγές, το πακέτο αφορά αποζημιώσεις για παραγωγούς που υπέστησαν σημαντικές απώλειες παραγωγής, ενώ προτεραιότητα αναμένεται να δοθεί σε μεγάλες καλλιέργειες όπως βαμβάκι, καλαμπόκι και βιομηχανική ντομάτα.
Το πρόγραμμα, που εντάσσεται στις παρεμβάσεις κρίσης της ΚΑΠ, ενεργοποιείται όταν αποδεικνύεται μείωση τουλάχιστον 30% της μέσης ετήσιας παραγωγής λόγω φυσικών καταστροφών, ακραίων καιρικών φαινομένων ή άλλων καταστροφικών γεγονότων. Οι ενισχύσεις χρηματοδοτούνται από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του μηχανισμού αγροτικής ανάπτυξης.
Πώς κατανέμονται τα κονδύλια για 2025 και 2026
Το ανώτατο χρηματοδοτικό όριο για τη χώρα μας ορίζεται περίπου στα 73,45 εκατ. ευρώ για κάθε έτος. Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί στο μέγιστο επιτρεπόμενο πλαίσιο ενισχύσεων που μπορεί να δοθεί σε γεωργούς μετά από αναγνώριση καταστροφών.
Σε σχέση με προηγούμενα έτη, τα διαθέσιμα κονδύλια εμφανίζονται μειωμένα σε ετήσια βάση σε σχέση με το 2024, όταν είχαν διατεθεί σημαντικά υψηλότερα ποσά μετά από εκτεταμένες ζημιές στην παραγωγή. Ωστόσο, το νέο πακέτο θεωρείται κρίσιμο για τη διατήρηση της ρευστότητας των εκμεταλλεύσεων που επλήγησαν από ακραία φαινόμενα.
Η ενεργοποίηση του μέτρου εξαρτάται από τον έλεγχο συμμόρφωσης που πραγματοποιούν οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στον Φεβρουάριο. Η τελική εφαρμογή θα γίνει από το αρμόδιο εθνικό πλαίσιο πληρωμών.
Ποιες καλλιέργειες μπαίνουν πρώτες στη λίστα
Σύμφωνα με πληροφορίες από κύκλους του αγροτικού χώρου, το βάρος θα δοθεί σε καλλιέργειες με υψηλό οικονομικό αποτύπωμα και μεγάλη έκταση:
• βαμβάκι
• καλαμπόκι
• βιομηχανική ντομάτα
• ζωοτροφές
• ορισμένες δενδρώδεις καλλιέργειες όπου τεκμηριώνονται μεγάλες απώλειες
Το κριτήριο επιλογής θα είναι η ένταση της ζημιάς και η τεκμηρίωση με στοιχεία παραγωγής προηγούμενων ετών, όπως προβλέπει το πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Οι προϋποθέσεις για να λάβει ενίσχυση ένας παραγωγός
Για να ενεργοποιηθεί η στήριξη απαιτείται:
1. Επίσημη αναγνώριση καταστροφής από το κράτος.
2. Απόδειξη μείωσης παραγωγής τουλάχιστον 30%.
3. Τεκμηρίωση απώλειας σε επίπεδο εκμετάλλευσης ή καλλιέργειας.
4. Έλεγχος επιλεξιμότητας βάσει στοιχείων προηγούμενης τριετίας ή πενταετίας.
Οι απώλειες υπολογίζονται είτε σε επίπεδο εκμετάλλευσης είτε σε επίπεδο δραστηριότητας του συγκεκριμένου κλάδου, ώστε η στήριξη να κατευθυνθεί στους παραγωγούς που επλήγησαν περισσότερο.
Ποιες πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ έρχονται μέσα στις επόμενες 25 ημέρες
Παράλληλα με το νέο μέτρο, σε εξέλιξη βρίσκεται πρόγραμμα πληρωμών από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο αφορά εκκρεμότητες άμεσων ενισχύσεων και συνδεδεμένων καθεστώτων.
Σύμφωνα με υπηρεσιακές πληροφορίες, μέσα στις επόμενες 25 ημέρες αναμένονται:
• εξοφλήσεις υπολοίπων βασικής ενίσχυσης
• πληρωμές συνδεδεμένων ενισχύσεων σε καλλιέργειες και ζωική παραγωγή
• διορθωτικές πιστώσεις από ελέγχους τηλεπισκόπησης
• εκκαθαρίσεις παλαιών αιτήσεων ΕΑΕ
Οι πληρωμές αυτές θεωρούνται κρίσιμες για την αγορά, καθώς ενισχύουν τη ρευστότητα πριν την έναρξη της νέας καλλιεργητικής περιόδου.
Τι θα πληρώσει ο ΕΛΓΑ στο ίδιο διάστημα
Την ίδια περίοδο, προγραμματίζονται και καταβολές αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ, κυρίως για ζημιές από παγετό, χαλαζοπτώσεις και ακραία καιρικά φαινόμενα του προηγούμενου έτους.
Οι πληρωμές που αναμένονται περιλαμβάνουν:
• αποζημιώσεις φυτικής παραγωγής
• εκκαθαρίσεις φακέλων κτηνοτροφίας
• συμπληρωματικές πιστώσεις για ζημιές που επανεκτιμήθηκαν
• προκαταβολές σε περιοχές με εκτεταμένες απώλειες
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες πληρωμές θα λειτουργήσουν ως «γέφυρα» έως την ενεργοποίηση του νέου Μέτρου 23.
⸻
Γιατί το νέο πακέτο θεωρείται κρίσιμο
Η συνεχής ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο απώλειας παραγωγής. Το Μέτρο 23 σχεδιάστηκε ακριβώς για να καλύπτει τέτοιες περιπτώσεις, εξασφαλίζοντας ότι οι αγρότες μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους χωρίς να οδηγηθούν σε οικονομική ασφυξία.
Η εμπειρία από προηγούμενες εφαρμογές δείχνει ότι οι ενισχύσεις αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και τις άμεσες ενισχύσεις της ΚΑΠ, δημιουργώντας ένα δίχτυ ασφαλείας για τον πρωτογενή τομέα.
Τι θα καθορίσει το τελικό ύψος ενισχύσεων
Το τελικό ποσό που θα λάβει κάθε παραγωγός θα εξαρτηθεί από:
• το ποσοστό ζημιάς
• την καλλιεργούμενη έκταση
• τα ιστορικά στοιχεία παραγωγής
• το πλήθος των αιτήσεων
• το διαθέσιμο εθνικό πλαφόν
Σε περίπτωση αυξημένου αριθμού δικαιούχων, δεν αποκλείεται αναλογική μείωση των ποσών ώστε να τηρηθεί το ανώτατο χρηματοδοτικό όριο.
Το επόμενο βήμα για την ελληνική πλευρά
Μετά την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού ελέγχου, η ελληνική διοίκηση θα πρέπει να καθορίσει:
• τα ακριβή κριτήρια επιλεξιμότητας
• τις καλλιέργειες που θα ενταχθούν
• τα ύψη ενίσχυσης ανά στρέμμα ή εκμετάλλευση
• το χρονοδιάγραμμα αιτήσεων
Αγροτικοί φορείς εκτιμούν ότι η κυβέρνηση θα επιδιώξει ταχεία ενεργοποίηση, ώστε οι πρώτες πληρωμές να πραγματοποιηθούν εντός του έτους.
Σήμα στήριξης σε έναν κλάδο υπό πίεση
Το νέο πακέτο των 147 εκατ. ευρώ, σε συνδυασμό με τις επερχόμενες πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΛΓΑ, αποτελεί σημαντική ένεση ρευστότητας σε μια περίοδο όπου το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό και οι αποδόσεις επηρεάζονται από το κλίμα.
Για χιλιάδες παραγωγούς, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές τόσο για την οικονομική τους επιβίωση όσο και για τον σχεδιασμό της νέας καλλιεργητικής χρονιάς, καθώς θα φανεί αν οι ενισχύσεις θα καλύψουν ουσιαστικά τις απώλειες που καταγράφηκαν την προηγούμενη περίοδο.
