Μόσχα: Η σημερινή δήλωση της εκπροσώπου του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρίας Ζαχάροβα, σχετικά με τις φήμες για μεταφορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-300 και Tor-M1 από την Ελλάδα στην Αρμενία, έφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από το καθεστώς και τις δυνατότητες μεταπώλησης αυτών των οπλικών συστημάτων.
Του Γιάννη Παπανικολάου
Η ίδια ξεκαθάρισε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς τη ρητή έγκριση της Μόσχας, υπενθυμίζοντας τις διμερείς συμφωνίες μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδας για τη στρατιωτική-τεχνική συνεργασία.
Η Σημασία της Δήλωσης Ζαχάροβα
Η δήλωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει το μήνυμα του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν προς την ελληνική κυβέρνηση, με αποδέκτη τον ίδιο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Το Κρεμλίνο διαμηνύει ότι οποιαδήποτε απόπειρα μεταπώλησης ή επανεξαγωγής ρωσικών οπλικών συστημάτων θα αποτελούσε παραβίαση των διεθνών συμβάσεων και των συμφωνιών μεταξύ των δύο χωρών.
Η Ζαχάροβα διέψευσε τις φήμες περί αιτήματος της Ελλάδας για επανεξαγωγή των ρωσικών συστημάτων στην Αρμενία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμμόρφωσης με τις συμφωνίες του 1995 και του 2013. Αυτές οι συμφωνίες, γνωστές ως “end user certificates”, αποτελούν βασικό εργαλείο ελέγχου της διακίνησης στρατιωτικού εξοπλισμού και δεσμεύουν την Ελλάδα ως χώρα τελικού χρήστη να μην μεταβιβάσει τα οπλικά συστήματα χωρίς τη συναίνεση της Ρωσίας.
Γιατί δεν μπορούν να φύγουν οι S-300 από την Ελλάδα
Ο βασικός λόγος που η Ρωσία δεν θα επιτρέψει την επανεξαγωγή των S-300 και Tor-M1 είναι στρατηγικός. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα του ΝΑΤΟ που απέκτησε ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα, ακολουθούμενη από την Τουρκία με τους S-400. Η Ρωσία δεν επιθυμεί να διαταράξει τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που οι σχέσεις της με χώρες όπως η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν είναι εξαιρετικά εύθραυστες.
Η Ρωσία διατηρεί στενές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, έχει εκφράσει ανοιχτά τη βούλησή του να απομακρύνει τη ρωσική επιρροή από τη χώρα του, επιδιώκοντας συνεργασίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία. Σε αυτό το πλαίσιο, η μεταφορά ρωσικών οπλικών συστημάτων στην Αρμενία θα αποτελούσε ένα ισχυρό πλήγμα για τις ρωσοαζερικές σχέσεις και, ως εκ τούτου, δεν είναι επιθυμητή από τη Μόσχα.
Ποιος διαδίδει τις φήμες
Οι φήμες για μεταφορά των S-300 στην Αρμενία φαίνεται να προέρχονται κυρίως από κύκλους που συνδέονται με ισραηλινά συμφέροντα στην Ελλάδα. Οι Ισραηλινοί ενδιαφέρονται να προωθήσουν την πώληση αντιαεροπορικών συστημάτων δικής τους κατασκευής, δημιουργώντας έναν νέο αντιαεροπορικό “θόλο” αξίας άνω των δύο δισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, η αντικατάσταση των S-300 με ισραηλινά συστήματα ή οποιαδήποτε άλλη δυτική τεχνολογία δεν είναι τόσο απλή υπόθεση, λόγω της εμπλοκής της Ρωσίας και της εξάρτησης από τις διμερείς συμφωνίες.
Τα Σενάρια Πώλησης
Αν και η Ελλάδα έχει το δικαίωμα να αποσύρει τους S-300 και να τους αποθηκεύσει, δεν μπορεί να τους πουλήσει στο εξωτερικό χωρίς τη ρωσική έγκριση. Το ίδιο ισχύει και για τα Tor-M1. Σε περίπτωση που επιχειρηθεί μια παράνομη πώληση ανταλλακτικών ή βλημάτων στη διεθνή αγορά, οι συνέπειες θα ήταν σοβαρές για τη χώρα, ιδίως σε μια περίοδο που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρουν σταδιακά την κάλυψή τους από την Ελλάδα.
Η Ρωσία θα μπορούσε να στραφεί εναντίον της Ελλάδας σε διεθνείς οργανισμούς, γεγονός που θα επηρέαζε αρνητικά τη διπλωματική θέση της χώρας σε διεθνές επίπεδο. Παρόμοια περιοριστικά μέτρα ισχύουν και για την Κύπρο, η οποία διαθέτει αντιαεροπορικά συστήματα Buk-M1 και Tor-M1.
Η Σημασία της Διατήρησης των S-300
Παρά τις όποιες δυσκολίες συντήρησης και επιχειρησιακής διαθεσιμότητας των S-300, η διατήρησή τους είναι κρίσιμη για την εθνική άμυνα της Ελλάδας. Το συγκεκριμένο σύστημα παραμένει ένα από τα πιο εξελιγμένα αντιαεροπορικά συστήματα που διαθέτει η χώρα και αποτελεί βασικό στοιχείο της αεράμυνάς της.
Η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της Ελλάδας οφείλει να διασφαλίσει τη σωστή συντήρηση και αναβάθμιση αυτών των συστημάτων, αντί να τα εγκαταλείψει στην τύχη τους. Εξάλλου, η απόσυρση των S-300 χωρίς μια ισοδύναμη αντικατάσταση, όπως η παραχώρηση δύο συστοιχιών Patriot PAC-3 από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα ήταν ένα σοβαρό πλήγμα για την αμυντική ικανότητα της χώρας.
Η συζήτηση για την πιθανή μεταφορά ή πώληση των S-300 και Tor-M1 είναι περισσότερο προϊόν φαντασίας παρά πραγματικότητας. Η Ελλάδα δεσμεύεται από διεθνείς συμφωνίες που καθιστούν αδύνατη τη μεταπώληση αυτών των συστημάτων χωρίς τη συναίνεση της Ρωσίας. Σε κάθε περίπτωση, η διατήρηση της στρατηγικής ισορροπίας και η διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας παραμένουν οι κορυφαίες προτεραιότητες για τη χώρα.
