ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΠΥΛΙΑΝΗ: Όποιος έχει βρεθεί στην Πάρο, σίγουρα θα έχει επισκεφτεί την Παναγία την Εκατονταπυλιανή. Πρόκειται για ένα από τα πιο φημισμένα ορθόδοξα προσκυνήματα, όπου δεσπόζει επιβλητική και αγέρωχη σε ένα από τα πιο κεντρικά και πολυσύχναστα σημεία του νησιού, στην Παροικιά και σε πολύ κοντινή απόσταση από το λιμάνι.
Η Παναγία Εκατονταπυλιανή, εκτός από τα θαύματά της είναι γνωστή και για τον θρύλο που τη συνοδεύει και σχετίζεται με την Πόλη. Σύμφωνα με παράδοση, λοιπόν, στην εκκλησία υπάρχουν 99 φανερές πόρτες, ενώ η 100η παραμένει κρυφή μέχρις ότου οι Έλληνες πάρουν πίσω την Πόλη. Από τις 100 πύλες πήρε και το όνομά της Εκατονταπυλιανή.
Υπάρχει, όμως και μια δεύτερη ονομασία, η Καταπολιανή η οποία αναφέρεται στη γεωγραφία του «κατά την πόλιν», προς το μέρος δηλαδή της αρχαίας πόλης.
Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός της εκκλησίας είναι σχεδόν πανομοιότυπος με εκείνον της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό οφείλεται στο ότι ο ναός της Εκατονταπυλιανής δημιουργήθηκε από τον Ιγνάτιο, μαθητή του πρωτομάστορα της Αγίας Σοφίας, Ανθέμιο, και αποτελείται από συγκρότημα οικοδομημάτων που αποτελείται από τον κύριο ναό σε σχήμα σταυρού, έξι παρεκκλήσια, τον περίβολο με τα κελιά και το Βαπτιστήριο.
Ο ναός της Εκατονταπυλιανής είναι ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία σε όλο το σύμπλεγμα των Κυκλάδων.
