ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η νέα χρονιά ξεκινά με τον αγροτικό κόσμο να μετρά ολοκληρωμένες πιστώσεις, αλλά και μια μεγάλη ουρά από εκκρεμότητες που κρατούν χιλιάδες παραγωγούς «στο περίμενε».
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Το στίγμα του Ιανουαρίου είναι ξεκάθαρο: ο στόχος είναι να τρέξουν διορθωτικές κινήσεις για τη βασική (το γνωστό «τσεκ») μέσα από τον μηχανισμό του ΟΠΕΚΕΠΕ, ώστε να κλείσουν όσο γίνεται γρηγορότερα οι «κόκκινες» περιπτώσεις σε ΑΤΑΚ/ΚΑΕΚ, χαρτογραφήσεις, αλλά και τα προβλήματα που γεννά ο έλεγχος μέσω monitoring.
Ιανουάριος: «διπλή» διορθωτική πληρωμή και διοικητικές πράξεις
Το πρώτο μεγάλο στοίχημα είναι να υπάρξουν συμπληρωματικές πιστώσεις μέσα στον Ιανουάριο, σε δύο «κύματα», που θα αφορούν κυρίως διορθώσεις σε αγροτεμάχια και υποθέσεις που έμειναν πίσω από τους αυτοματοποιημένους ελέγχους. Η διαδικασία περνά από διοικητικές πράξεις και επικαιροποιήσεις στοιχείων, με τις υπηρεσίες να ζητούν από τους παραγωγούς να είναι προσεκτικοί σε ό,τι αφορά τα δεδομένα που συνδέουν το αγροτεμάχιο με την ιδιοκτησία και την επιλεξιμότητα.
Ειδικά όπου προκύπτουν ζητήματα ΚΑΕΚ, το αποτύπωμα του Ελληνικού Κτηματολογίου είναι πλέον καθοριστικό: λάθος καταχωρίσεις, ασυμφωνίες ή ελλείψεις μεταφράζονται σε «πάγωμα» ενίσχυσης μέχρι να κουμπώσουν σωστά τα στοιχεία. Για αρκετούς, αυτό σημαίνει ότι το πρώτο 15ήμερο του μήνα είναι πρακτικά χρόνος «καθαρισμού» φακέλου, ώστε να μην χαθεί η ευκαιρία της επόμενης παρτίδας πληρωμής.
Από 15 Ιανουαρίου οι ενστάσεις monitoring – και μετά… ανά δεκαπενθήμερο
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο είναι το monitoring. Με βάση τον σχεδιασμό που έχει ανακοινωθεί από αρμόδιους, η διαδικασία ενστάσεων ενεργοποιείται από τις 15 Ιανουαρίου και θα παραμείνει ανοικτή περίπου για έναν μήνα. Αφού ολοκληρωθούν οι έλεγχοι στις ενστάσεις, η λογική είναι τα ποσά που θα «ξεκλειδώνουν» να μπαίνουν σε ρυθμό καταβολών ανά δεκαπενθήμερο, δηλαδή σταδιακά και όχι με μία ενιαία πληρωμή.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όσοι «χτυπήθηκαν» από φωτοερμηνείες, χρονικές ασυμφωνίες ή παρατηρήσεις που δεν αντανακλούν την πραγματική εικόνα της καλλιέργειας, πρέπει να κινηθούν έγκαιρα, με πλήρη τεκμηρίωση. Η εμπειρία δείχνει ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται μόνο στο σύστημα, αλλά και σε ελλιπείς φακέλους ή σε λάθος αντιστοιχίσεις αγροτεμαχίων.
Το «πέρασμα» στην ΑΑΔΕ και ο φόβος της νέας γραφειοκρατίας
Πάνω από όλα αυτά πλανάται το μεγάλο σχέδιο μετασχηματισμού: το επίσημο πέρασμα λειτουργιών του Οργανισμού Πληρωμών σε περιβάλλον ΑΑΔΕ και η εφαρμογή του στην πράξη. Για τον αγρότη, το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό αλλά απολύτως πρακτικό: θα μειωθούν οι χρόνοι και οι αστοχίες ή θα μεταφερθεί η γραφειοκρατία σε άλλο «κανάλι»;
Το βέβαιο είναι ότι η διασύνδεση δεδομένων (ιδιοκτησία–χάρτες–δηλώσεις–φορολογικά) αλλάζει τις ισορροπίες. Και όσο αυξάνονται οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η λεπτομέρεια στα στοιχεία που δηλώνονται.
Οικολογικά σχήματα: ξανά προς τέλη Μαρτίου;
Στο μέτωπο των οικολογικών σχημάτων, η εικόνα που σχηματίζεται είναι ότι και φέτος μπορεί να κινηθούν κοντά στις ημερομηνίες της περσινής χρονιάς, δηλαδή προς τέλη Μαρτίου, εφόσον «δέσουν» οι διασταυρώσεις και δεν υπάρξουν νέες εμπλοκές. Πρόκειται για πληρωμές που αφορούν τεράστιο πλήθος δικαιούχων και μεγάλο δημοσιονομικό αποτύπωμα, άρα κάθε τεχνική δυσκολία μετατρέπεται σε καθυστέρηση εβδομάδων.
Παράλληλα, αρκετοί παραγωγοί καταγγέλλουν ότι οι κανόνες εφαρμογής και οι έλεγχοι είναι πιο αυστηροί από όσο μπορεί να σηκώσει η πραγματικότητα της εκμετάλλευσης, ειδικά σε περιοχές όπου ο καιρός και οι ζημιές αλλάζουν ριζικά τις συνθήκες στο χωράφι.
Συνδεδεμένες ενισχύσεις και βαμβάκι: «παράθυρο» Μάρτιος–Απρίλιος με προϋποθέσεις
Για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, το πιο ρεαλιστικό «παράθυρο» παραμένει Μάρτιος με Απρίλιο, μαζί και με την ειδική ενίσχυση βάμβακος. Ωστόσο εδώ υπάρχουν προθεσμίες που τρέχουν για παραδόσεις προϊόντων, καταχωρίσεις και στοιχεία μεταποίησης, τα οποία —αν δεν αποτυπωθούν σωστά— δημιουργούν νέες αδικίες και νέες ενστάσεις.
Κρίσιμος κρίκος σε αυτό το σημείο είναι ο ΕΛΓΑ, καθώς σε περιπτώσεις εξατομικευμένων ζημιών (όπου προβλέπεται) οι ποσότητες μπορούν να προσμετρηθούν στην επιλέξιμη ποσότητα, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν περαστεί εγκαίρως τα αποτελέσματα εκτιμήσεων στις σχετικές εφαρμογές. Με απλά λόγια: χωρίς σωστή ροή δεδομένων από τις ζημιές προς το σύστημα, μένουν «τρύπες» που πληρώνονται… με καθυστέρηση.
Τι να προσέξουν οι παραγωγοί για να μην «χαθεί» η επόμενη πίστωση
Το μήνυμα του Ιανουαρίου είναι ένα: όποιος έχει εκκρεμότητα, πρέπει να την κυνηγήσει οργανωμένα. Έλεγχος στα στοιχεία ιδιοκτησίας (ΚΑΕΚ), συμφωνία αγροτεμαχίων με τους χάρτες, σωστές δηλώσεις, καθαρή τεκμηρίωση για monitoring και έγκαιρη κινητοποίηση στις διοικητικές πράξεις. Γιατί οι πληρωμές που θα έρθουν δεν θα είναι μία «μαγική» λύση για όλους, αλλά μια αλληλουχία διορθώσεων—και σε αυτή την αλυσίδα, ο πιο αδύναμος κρίκος είναι πάντα το λάθος στοιχείο.
