ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η μάχη των Βρυξελλών για τα επιλέξιμα εκτάρια, την κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων και το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεων.
ΑΓΡΟΤΙΚΑ: Νέο τοπίο για 86,3 εκατ. ευρώ και ΟΣΔΕ 2026 – Οι εκκρεμότητες που πιέζουν τις ενισχύσεις
NEWS: Στο επίκεντρο των σκληρών διαπραγματεύσεων που διεξάγονται στις Βρυξέλλες βρίσκονται δύο θεμελιώδη ερωτήματα που καθορίζουν το μέλλον του πρωτογενούς τομέα: ποιος δικαιούται να εισπράξει τις ενισχύσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και ποια αγροτεμάχια θεωρούνται επιλέξιμα προς πληρωμή. Η έκβαση αυτών των συζητήσεων θα κρίνει τον χάρτη των αγροτικών επιδοτήσεων για τα επόμενα χρόνια.
Οι πραγματικοί καλλιεργητές στο προσκήνιο
Σύμφωνα με τις βασικές διατάξεις της προτεινόμενης νομοθεσίας (Άρθρο 6 παρ. 5), η καταβολή της ενίσχυσης ανά εκτάριο προσανατολίζεται κατά προτεραιότητα στους παραγωγούς που ασκούν ουσιαστική γεωργική δραστηριότητα και συμβάλλουν ενεργά στην επισιτιστική επάρκεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο προοίμιο του κειμένου υπογραμμίζεται σαφώς ότι τα κονδύλια πρέπει να διοχετεύονται σε όσους διατηρούν τη γεωργία ως πρωτεύουσα ενασχόληση.
Τι ισχύει για τους παραγωγούς με συμπληρωματικό εισόδημα
Η πρόταση δεν αποκλείει όσους ασκούν παράλληλα άλλα επαγγέλματα. Οι μικροκαλλιεργητές για τους οποίους η γη δεν αποτελεί την κύρια βιοποριστική πηγή, αλλά διατηρούν ένα ελάχιστο όριο παραγωγικής δραστηριότητας, θα συνεχίσουν να αναγνωρίζονται ως δικαιούχοι.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται ζωτικής σημασίας για χιλιάδες Έλληνες παραγωγούς με ελαιώνες, αμπελώνες ή μικρά αγροτεμάχια. Το ακριβές «ελάχιστο όριο» δραστηριότητας εξειδικεύεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στο εθνικό στρατηγικό σχέδιο.
Ο νέος ορισμός του επιλέξιμου εκταρίου
Βάσει του Άρθρου 6 παρ. 7, για τον υπολογισμό των εκτάσεων προσμετρώνται αποκλειστικά τα αγροτεμάχια που βρίσκονται στη διάθεση του αγρότη και εντάσσονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
- Γεωργικές εκτάσεις υπό ενεργό διαχείριση: Αγροτεμάχια στα οποία ο παραγωγός φέρει την ευθύνη της καλλιέργειας, εισπράττει τα οφέλη και αναλαμβάνει τον οικονομικό κίνδυνο. Σε περίπτωση μικτής χρήσης, η γεωργική δραστηριότητα οφείλει να είναι η επικρατούσα.
- Εκτάσεις σε περιβαλλοντικά προγράμματα: Αγροτεμάχια που τίθενται εκτός παραγωγής λόγω περιβαλλοντικών δεσμεύσεων (π.χ. δράσεις για τη βιοποικιλότητα ή το κλίμα) προστατεύονται, ώστε να μην χάνεται η ενίσχυση.
- Τοπιακά στοιχεία: Φυσικοί φράκτες, αναβαθμίδες και δεντροστοιχίες δύνανται να προσμετρηθούν, εφόσον δεν παρεμποδίζουν την καλλιέργεια και δεν κυριαρχούν στο αγροτεμάχιο.
Έλεγχοι, ρίσκο και ενοικιάσεις γης
Η απαίτηση για πραγματικό έλεγχο, ανάληψη κινδύνου και καρπωση των ωφελειών σημαίνει ότι η ενίσχυση συνδέεται με τον πραγματικό καλλιεργητή. Η διάταξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τους ελέγχους στις άτυπες μισθώσεις και στη δήλωση βοσκοτόπων.
Αγρότες: 75,6 εκατ. ευρώ στον σχεδιασμό του Οκτωβρίου – Τι αλλάζει στο ΟΣΔΕ για κληρονομικά χωράφια
Τέλος στα ιστορικά δικαιώματα
Η νέα αρχιτεκτονική εγκαταλείπει οριστικά την ιστορική αξία των δικαιωμάτων. Η ενίσχυση υπολογίζεται πλέον ανά επιλέξιμο εκτάριο και κλιμακώνεται ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία ή την περιοχή (Άρθρο 6 παρ. 2). Η φιλοσοφία μετατοπίζεται από το «τι εισέπραττες ιστορικά» στο «ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες της εκμετάλλευσης».
| Άρθρο / Ρύθμιση | Βασικό Περιεχόμενο | Επίπτωση στους Παραγωγούς |
|---|---|---|
| Άρθρο 6 παρ. 5 | Προτεραιότητα σε όσους ασκούν ενεργή γεωργία. | Στόχευση των ενισχύσεων στους πραγματικούς παραγωγούς. |
| Άρθρο 6 παρ. 7 | Επιλέξιμα εκτάρια με βάση τη διαχείριση και το ρίσκο. | Περιορισμός εικονικών δηλώσεων και άτυπων μισθώσεων. |
| Άρθρο 6 παρ. 2 | Κατάργηση ιστορικών δικαιωμάτων. | Υπολογισμός ενίσχυσης βάσει αναγκών και περιοχής. |
Η πορεία των διαπραγματεύσεων στα κοινοτικά όργανα
Στις πρόσφατες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας, εκφράστηκε ικανοποίηση για την πρόοδο των συνομιλιών, ωστόσο ζητήθηκαν περαιτέρω απλουστεύσεις. Αρκετά κράτη-μέλη υπογράμμισαν την ανάγκη για ακριβέστερους ορισμούς του «ενεργού γεωργού», καθώς και για σαφείς μεταβατικές διατάξεις.
Η Ιρλανδική Προεδρία υπέβαλε συμβιβαστικές προτάσεις στις τεχνικές ομάδες εργασίας, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής υπουργικής موقف εντός του φθινοπώρου. Παράλληλα, τα διοικητικά όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρακολουθούν στενά τις προτάσεις τροποποιήσεων.
Τι προτείνεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν κατατεθεί χιλιάδες τροπολογίες. Η επιτροπή Γεωργίας εξετάζει προτάσεις για:
- Κατάργηση της φθίνουσας μείωσης των ενισχύσεων.
- Θέσπιση προαιρετικού πλαφόν 100.000 ευρώ για τα κράτη-μέλη και υποχρεωτικού ανώτατου ορίου 500.000 ευρώ.
- Καθιέρωση υποχρεωτικής αναδιανεμητικής ενίσχυσης σε ποσοστό 15%.
Οι κρίσιμες ψηφοφορίες στην επιτροπή Γεωργίας και στην Ολο مرحله του Σώματος αναμένονται στους αμέσως επόμενους μήνες, ενώ οι οριστικές χρηματοδοτικές αποφάσεις συνδέονται με τις διαπραγματεύσεις για τον Πολυετή Προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034) από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Τι ισχύει μέχρι την εφαρμογή του νέου πλαισίου
Έως τα τέλη του 2027 το υφιστάμενο καθεστώς παραμένει αμετάβλητο, με τις πληρωμές να εκτελούνται βάσει του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027. Η εφαρμογή των νέων κανόνων προγραμματίζεται να ξεκινήσει από την 1η Ιανουαρίου 2028.
