ΟΠΕΚΕΠΕ: Η τρέχουσα εβδομάδα αναδεικνύεται ως μία από τις πλέον καθοριστικές για την επιβίωση χιλιάδων παραγωγών στη χώρα. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο οργανισμός που βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής εδώ και μήνες, ετοιμάζεται να ανοίξει το «πουγκί» για μια διορθωτική πληρωμή που αφορά 13.421 κτηνοτρόφους.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
ΑΓΡΟΤΕΣ ΣΕ ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ: ΟΠΕΚΕΠΕ, τράπεζες και 5 κρίσιμα ρίσκα για την παραγωγή
News: Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς μια τυπική τακτοποίηση, αλλά μια προσπάθεια αποκατάστασης της δικαιοσύνης για χιλιάδες παραγωγούς, κυρίως στην Κρήτη, τη Μαγνησία και την Αιτωλοακαρνανία, οι οποίοι είδαν το εισόδημά τους να «εξαφανίζεται» στις συμπληγάδες των μαθηματικών τύπων και των τεχνικών σφαλμάτων.
Η Ακτινογραφία της Διορθωτικής Πληρωμής
Το πρόβλημα που καλείται να λύσει ο Οργανισμός Πληρωμών αφορά τη λανθασμένη κατανομή βοσκοτόπων. Για περισσότερους από 13.000 κτηνοτρόφους, οι διαθέσιμες εκτάσεις που τους αποδόθηκαν στο σύστημα δεν επαρκούσαν για να καλύψουν το ζωικό τους κεφάλαιο. Το παράδοξο είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι «φαντάσματα». Διαθέτουν τιμολόγια πώλησης γάλακτος και κρέατος, καθώς και αποδείξεις αγοράς ζωοτροφών, στοιχεία που αποδεικνύουν την παραγωγική τους δραστηριότητα. Παρόλα αυτά, το σύστημα τους «πέταξε» εκτός ή τους απέδωσε ψίχουλα.
Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου, η νέα πληρωμή θα βασιστεί σε μια «δίκαιη κατανομή» που θα λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά παραστατικά. Έτσι, όσοι αποδεικνύουν με τιμολόγια ότι παράγουν, θα δουν το υπόλοιπο της επιδότησης να πιστώνεται στους λογαριασμούς τους, εξισώνοντας τη θέση τους με τους υπόλοιπους συναδέλφους τους στην επικράτεια.
Το Χάος με τους Κωδικούς Λαθών του 2025
Ωστόσο, η αισιοδοξία για τις διορθώσεις σκιάζεται από τα τεράστια προβλήματα στις πληρωμές του 2025. Η ΠΕΦΑΣΥ έχει ήδη αποστείλει υπομνήματα που περιγράφουν μια χαοτική κατάσταση. Οι αγρότες καλούνται να λύσουν έναν γρίφο με ασαφείς κωδικούς λαθών, οι οποίοι συχνά οδηγούν σε μηδενισμό των ενισχύσεων χωρίς προφανή υπαιτιότητα του δικαιούχου.
Ένα από τα πλέον εξοργιστικά ζητήματα είναι αυτό του κωδικού 31104, που αφορά τη μη επιβεβαίωση της έκτασης με την ΑΑΔΕ. Παρόλο που οι παραγωγοί δηλώνουν στο Ε9 τις εκτάσεις τους με ακρίβεια, το σύστημα τις απορρίπτει. Αντίστοιχα, το ζήτημα του ΑΤΑΚ σε ενοικιαζόμενα αγροτεμάχια παραμένει μια ανοιχτή πληγή. Η λύση που ανακοινώθηκε για εκτάσεις κάτω των 20 στρεμμάτων θεωρείται από πολλούς ως «ασπιρίνη» σε ένα σοβαρό κάταγμα.
Monitoring: Η Τεχνολογία στην Υπηρεσία της Αδικίας;
Το περίφημο σύστημα monitoring, που υπόσχονταν διαφάνεια και ταχύτητα, έχει μετατραπεί σε εφιάλτη (Κωδικός 80100). Χιλιάδες αγροτεμάχια έχουν μηδενιστεί επειδή ο δορυφόρος δεν «είδε» την καλλιέργεια ή την παρέμβαση του αγρότη. Υπάρχουν αναφορές για οργωμένα χωράφια αγρανάπαυσης ή κομμένα λιβάδια μηδικής που το σύστημα θεωρεί ακαλλιέργητα. Η αδυναμία του συστήματος να αναγνωρίσει την πραγματικότητα στο έδαφος οδηγεί σε απόγνωση τους παραγωγούς, οι οποίοι βλέπουν τον κόπο τους να ακυρώνεται από έναν αλγόριθμο.
Επιπλέον, το Ελληνικό Κτηματολόγιο προσθέτει άλλο ένα επίπεδο πολυπλοκότητας. Εκτάσεις που έχουν χαρακτηριστεί ως δασικές (ΔΑ, ΔΔ) μένουν απλήρωτες, ακόμα και αν οι παραγωγοί έχουν υποβάλει αντιρρήσεις που δεν έχουν εξεταστεί. Η εμπλοκή του Δημοσίου ως κύριου φορέα σε πολλές από αυτές τις εκτάσεις δημιουργεί ένα νομικό λαβύρινθο που καθυστερεί τις πληρωμές για χρόνια.
Η Τραγωδία της Πατάτας στο Κάτω Νευροκόπι
Ενώ η γραφειοκρατία «στραγγαλίζει» τις επιδοτήσεις, η πραγματική αγορά δίνει τη δική της χαριστική βολή. Στο Λεκανοπέδιο του Κάτω Νευροκοπίου, η πατάτα ΠΓΕ, ένα προϊόν που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Οι τιμές παραγωγού έχουν καθηλωθεί στα 23-30 λεπτά το κιλό, όταν στην έναρξη της σεζόν υπήρχαν ελπίδες για 40 λεπτά.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή, αλλά το τρομακτικό κόστος παραγωγής. Με τις τιμές της ενέργειας, των λιπασμάτων και των εργατικών να έχουν εκτοξευθεί, το κόστος ανά στρέμμα ξεπερνά τα 1.200 ευρώ. Αν υπολογίσουμε ότι οι αποδόσεις κυμαίνονται στους 3-3,5 τόνους το στρέμμα, είναι προφανές ότι οι αγρότες «μπαίνουν μέσα» τουλάχιστον 400-500 ευρώ για κάθε στρέμμα που καλλιεργούν.
Λειψυδρία και Κακός Προγραμματισμός
Για δεύτερη συνεχή χρονιά, η λειψυδρία χτύπησε την πόρτα του Νευροκοπίου. Το φράγμα των Λευκογείων, που αποτελεί την κύρια πηγή άρδευσης, έφτασε σε οριακά επίπεδα, καλύπτοντας μόλις το 40% των αναγκών. Αυτό ανάγκασε τους παραγωγούς να καταφύγουν σε ιδιωτικές γεωτρήσεις, αυξάνοντας κατακόρυφα το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος και των καυσίμων.
Σαν να μην έφταναν αυτά, ο κακός συντονισμός στην αγορά οδήγησε σε «έμφραγμα».
Οι σοδειές από την Κοζάνη και άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας βγήκαν στην αγορά ταυτόχρονα με του Νευροκοπίου. Αυτό το κύμα προσφοράς, σε συνδυασμό με το πλεόνασμα πατάτας στην υπόλοιπη Ευρώπη, έδωσε την ευκαιρία στους εμπόρους να πιέσουν τις τιμές προς τα κάτω, εκμεταλλευόμενοι την έλλειψη ρευστότητας των αγροτών.
Το Σχέδιο για το Μέλλον: Μονάδα Chips και Καθετοποίηση
Η μόνη διέξοδος φαίνεται να είναι η καθετοποίηση της παραγωγής. Η ΕΑΣ Δράμας έχει καταθέσει ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη δημιουργία μονάδας παραγωγής chips, ώστε να αξιοποιούνται και οι πατάτες β’ διαλογής που σήμερα μένουν στα αζήτητα. Η επένδυση, ύψους 7 εκατ. ευρώ, έχει υποβληθεί προς χρηματοδότηση στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Ωστόσο, η ελληνική γραφειοκρατία στέκεται και εδώ εμπόδιο. Ένα αίτημα για παραχώρηση ακινήτου 100 στρεμμάτων από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης παραμένει αναπάντητο από το 2021. «Τα περιθώρια στενεύουν», προειδοποιούν οι τοπικοί φορείς, τονίζοντας ότι αν χαθεί το τρένο του Ταμείου Ανάκαμψης, η επένδυση θα πρέπει να αναζητήσει πόρους από τον αναπτυξιακό νόμο, καθυστερώντας ακόμα περισσότερο.
Μια Ώρα Μηδέν για τον Αγρότη
Η κατάσταση που περιγράφεται συνθέτει ένα σκηνικό «τέλειας καταιγίδας». Από τη μία πλευρά, ένας κρατικός μηχανισμός που παλεύει με τα ίδια του τα ψηφιακά συστήματα για να αποδώσει τα χρωστούμενα, και από την άλλη, μια αγορά που λειτουργεί με όρους ασυδοσίας εις βάρος του αδύναμου κρίκου: του παραγωγού.
Η διορθωτική πληρωμή των 13.421 κτηνοτρόφων είναι ένα θετικό βήμα, αλλά δεν αρκεί. Χωρίς ουσιαστική στήριξη στο κόστος παραγωγής και χωρίς υποδομές που θα προστατεύουν την παραγωγή από την κλιματική αλλαγή (όπως τα έργα άρδευσης), ο πρωτογενής τομέας θα συνεχίσει να αιμορραγεί. Οι αγρότες του Νευροκοπίου, της Κρήτης και της υπόλοιπης Ελλάδας δεν ζητούν ελεημοσύνη, αλλά το δικαίωμα να μπορούν να καλλιεργούν τη γη τους χωρίς να μπαίνουν χρεωμένοι στο σπίτι τους κάθε βράδυ.
