Πάνω από τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σήμερα σε χώρες όπου η θρησκευτική ελευθερία περιορίζεται σοβαρά ή παραβιάζεται ανοιχτά, σύμφωνα με τη νέα παγκόσμια έκθεση της Aid to the Church in Need (ACN International) για το 2025.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Τα ευρήματα σκιαγραφούν ένα ζοφερό τοπίο, στο οποίο αυταρχικά καθεστώτα, ένοπλες συγκρούσεις και ιδεολογικός εξτρεμισμός διαβρώνουν συστηματικά ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.
Η έκθεση, που εξετάζει την κατάσταση σε 196 κράτη, καταγράφει σοβαρές παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας σε 62 χώρες, εκ των οποίων οι 24 κατατάσσονται στην κατηγορία των «διώξεων» και οι 38 σε εκείνη των «διακρίσεων». Συνολικά, περισσότεροι από 5,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι επηρεάζονται άμεσα, γεγονός που –όπως επισημαίνεται– συνιστά ευθεία υπονόμευση του άρθρου 18 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Αυταρχισμός: ο βασικός εχθρός της πίστης
Στον πυρήνα της θρησκευτικής ανελευθερίας, σύμφωνα με την ανάλυση της ACN, βρίσκεται ο αυταρχισμός. Κράτη όπως η Κίνα, το Ιράν, η Ερυθραία και η Νικαράγουα χρησιμοποιούν νομικά και γραφειοκρατικά εργαλεία, μαζική επιτήρηση και κατασταλτικές πρακτικές για να ελέγξουν ή να εξαλείψουν τη θρησκευτική ζωή. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, τα αυταρχικά καθεστώτα ευθύνονται για διώξεις σε 19 χώρες και για θεσμικές διακρίσεις σε άλλες 33.
Στο vimaorthodoxias.gr, μιλώντας για τα ευρήματα της έκθεσης, ο Γάλλος πολιτικός αναλυτής Ζαν-Λουί Μπερνάρ υπογράμμισε ότι «η θρησκεία αντιμετωπίζεται πλέον από πολλά καθεστώτα ως απειλή για την κρατική ιδεολογία και όχι ως δικαίωμα του πολίτη».
Σχεδόν 400 εκατ. χριστιανοί υπό διωγμό
Παράλληλα, η διεθνής οργάνωση Open Doors καταγράφει ότι σχεδόν 400 εκατομμύρια χριστιανοί υπέστησαν διώξεις ή σοβαρές διακρίσεις το 2025, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Η μεγαλύτερη ένταση παρατηρείται στην Αφρική και την Ασία, όπου ένοπλες ομάδες και εξτρεμιστικά κινήματα στοχοποιούν συστηματικά χριστιανικές κοινότητες.
Ωστόσο, ανησυχητική είναι και η αύξηση αντιχριστιανικών περιστατικών στη Δύση. Η έκθεση της ACN καταγράφει εκατοντάδες βανδαλισμούς εκκλησιών και επιθέσεις σε πιστούς στην Ελλάδα, τη Γαλλία, το Βέλγιο και τον Καναδά. Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόνο στη Γαλλία καταγράφηκαν περίπου 1.000 περιστατικά μέσα σε έναν χρόνο, ενώ στην Ελλάδα ξεπέρασαν τις 600 περιπτώσεις βεβήλωσης ναών.
Η Ιταλίδα κοινωνιολόγος των θρησκειών Μαρία Ροσίνι τόνισε στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ότι «η απουσία συστηματικής καταγραφής τέτοιων περιστατικών οδηγεί σε πολιτική αδράνεια και τελικά στην κανονικοποίηση της εχθρότητας απέναντι στους πιστούς».
Πολιτική, ιδεολογία και θρησκεία
Η έκθεση επισημαίνει ότι ο εθνοθρησκευτικός εθνικισμός και οι πολιτικές συγκρούσεις λειτουργούν ως καταλύτες για τον διχασμό. Σε πολλές περιοχές, η θρησκεία εργαλειοποιείται από πολιτικές δυνάμεις, ενισχύοντας τη βία και τις διακρίσεις εις βάρος μειονοτήτων. Αυτό το φαινόμενο, όπως σημειώνεται, πλήττει όλες τις θρησκείες, όχι μόνο τον Χριστιανισμό.
Ο Γερμανός αναλυτής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Κλάους Μάιερ επεσήμανε ότι «όταν η πίστη εντάσσεται σε κρατικά ή ιδεολογικά αφηγήματα, παύει να είναι ελεύθερη και μετατρέπεται σε εργαλείο εξουσίας».
Σημάδια ελπίδας και διαλόγου
Παρά τη σκοτεινή εικόνα, η ACN αναδεικνύει και παραδείγματα ελπίδας. Στη Μοζαμβίκη, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αναπτύσσει ανθρωπιστικές δράσεις και πρωτοβουλίες διαλόγου με μουσουλμανικές κοινότητες, ενώ στη Μπουρκίνα Φάσο χριστιανοί και μουσουλμάνοι συμμετείχαν σε κοινές ειρηνευτικές δράσεις, όπως φιλανθρωπικούς αγώνες ποδοσφαίρου.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι η υπεράσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας δεν μπορεί να αφορά μόνο τις Εκκλησίες ή την κοινωνία των πολιτών. Απαιτείται ενεργή συμμετοχή κυβερνήσεων, θεσμών, εκπαιδευτικών και πολιτών, ώστε το δικαίωμα της πίστης να παραμείνει ζωντανό και ουσιαστικό.
Όπως συνοψίζει η έκθεση της Aid to the Church in Need, η θρησκευτική ελευθερία σήμερα δεν απειλείται απλώς· σε πολλές περιοχές του κόσμου, τείνει να εξαφανιστεί. Και αυτό καθιστά την υπεράσπισή της ζήτημα παγκόσμιας ευθύνης.
