ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Σε τροχιά οριστικών αποφάσεων μπαίνει το πακέτο έκτακτων ενισχύσεων για ρύζι και μηδική, με τα Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να «κλειδώνουν» –σύμφωνα με πληροφορίες– διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο 60 έως 65 εκατ. ευρώ για το 2025.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Από αυτά, περίπου 30 εκατ. ευρώ προορίζονται για το ρύζι και 30-35 εκατ. ευρώ για τη μηδική, ανοίγοντας τη συζήτηση για το τελικό στρεμματικό αποτύπωμα των de minimis και το χρονοδιάγραμμα πίστωσης, που ακόμη και στο αισιόδοξο σενάριο τοποθετείται αργά μέσα στην Άνοιξη.
Ρύζι: κερδίζει έδαφος η οριζόντια ενίσχυση 30-50€/στρέμμα
Για το ρύζι, όπου η καλλιέργεια είναι αυστηρά χωροθετημένη και το κόστος επιβάρυνσης εμφανίζει ομοιογένεια, φαίνεται να προκρίνεται οριζόντια ενίσχυση. Τα σενάρια που κυκλοφορούν κάνουν λόγο για 30 έως 50 ευρώ το στρέμμα, με στόχο να αντισταθμιστούν απώλειες εισοδήματος από πιέσεις τιμών και διαταραχές στην αγορά.
Πηγές με γνώση της διαδικασίας σημειώνουν ότι η τελική τιμή θα εξαρτηθεί από το πόσο «σφιχτό» θα είναι το περίγραμμα των επιλέξιμων εκτάσεων και από τη διαβούλευση που θα τρέξει εντός Μαρτίου. Η εφαρμογή του μέτρου θα γίνει μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, με διασταυρωτικούς ελέγχους στα δηλωμένα στρέμματα και στις εμπορικές κινήσεις των παραγωγών.
Μηδική: κλιμάκωση έως 95€/στρέμμα – ποιοι μπαίνουν στο «κάδρο»
Στη μηδική, το μοντέλο δεν θα είναι οριζόντιο αλλά κλιμακωτό. Οι διαρροές μιλούν για τρία επίπεδα ενίσχυσης, με διαφοροποίηση μεταξύ ξερικών και αρδευόμενων εκτάσεων:
• 15 έως 45 ευρώ/στρέμμα για ξερικά,
• 50 έως 95 ευρώ/στρέμμα για αρδευόμενα.
Καθοριστικό ρόλο θα παίξει ο γεωγραφικός προσδιορισμός των «κόκκινων ζωνών» που επλήγησαν από περιορισμούς εμπορίας και μετακίνησης ζωοτροφών. Εκτιμήσεις ανεβάζουν τα επιλέξιμα στρέμματα σε 500.000 έως 700.000, δηλαδή περίπου 30-40% των συνολικών εκτάσεων σανοδοτικών ψυχανθών. Η στόχευση είναι να ενισχυθούν κυρίως όσοι είχαν διαθέσιμο προϊόν στους μήνες με αυστηρούς περιορισμούς και κατέρρευση τιμών.
Η επεξεργασία των στοιχείων θα «κουμπώσει» με τις δηλώσεις του ΟΣΔΕ και τις καταγραφές παραδόσεων, ώστε να αποφευχθούν αδικίες μεταξύ περιοχών με διαφορετική ένταση προβλήματος.
Πότε πληρώνονται – τι μένει να κλειδώσει
Παρά τις προφορικές διαβεβαιώσεις για πληρωμές πριν ή αμέσως μετά το Πάσχα, υπηρεσιακοί παράγοντες τονίζουν ότι τίποτα δεν είναι δεσμευτικό πριν ολοκληρωθεί η διαβούλευση και αποτυπωθεί η τελική λίστα επιλέξιμων. Η πίστωση, στην καλύτερη περίπτωση, μεταφέρεται προς τα τέλη Άνοιξης.
Η διαδικασία απαιτεί:
1. οριστικοποίηση κονδυλίου (30 ή 35 εκατ. για μηδική),
2. καθορισμό ζωνών προστασίας/επιτήρησης,
3. έλεγχο διαθέσιμου προϊόντος στους επίμαχους μήνες,
4. έκδοση ΚΥΑ και ενεργοποίηση πληρωμής μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ.
ΟΣΔΕ 2026 και μετάβαση στο οικοσύστημα της ΑΑΔΕ
Στο μεταξύ, η προετοιμασία για το ΟΣΔΕ 2026 αποδεικνύεται πιο σύνθετη από ό,τι είχε εκτιμηθεί. Ο υπουργός Κώστας Τσιάρας, σε πρόσφατη συνάντηση με εκπροσώπους αγροτικών φορέων, παραδέχθηκε ότι η μετάβαση από τον παλιό ΟΠΕΚΕΠΕ στο οικοσύστημα της ΑΑΔΕ φέρνει στην επιφάνεια «παθογένειες» και τεχνικές δυσκολίες που δεν είχαν προβλεφθεί. Στόχος, όπως είπε, είναι μέχρι το τέλος του έτους να τυποποιηθούν διαδικασίες και από το 2027 να έχει κλείσει ο κύκλος προσαρμογής.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη «μάχη» για να μη διακοπούν ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι υπήρξε περίοδος έντονης πίεσης από τις Βρυξέλλες, με προτεραιότητα να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη ροή κονδυλίων προς τους δικαιούχους.
Τι σημαίνει για την αγορά και το εισόδημα
Για το ρύζι, η οριζόντια ενίσχυση –αν επιβεβαιωθεί– μπορεί να λειτουργήσει ως «ανάσα» ρευστότητας σε μια χρονιά με αυξημένα κόστη. Στη μηδική, η κλιμάκωση επιδιώκει δικαιότερη κατανομή, αλλά ενέχει τον κίνδυνο αντιδράσεων αν οι ζώνες δεν αποτυπωθούν με ακρίβεια.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα των de minimis θα κριθεί από την ταχύτητα πίστωσης και την καθαρότητα των κριτηρίων. Καθυστερήσεις ή αμφισβητήσεις επιλεξιμότητας μπορεί να αποδυναμώσουν τον αναπτυξιακό τους ρόλο.
Τα «ανοιχτά» μέχρι την τελική απόφαση
• Οριστική δέσμευση 60-65 εκατ. ευρώ.
• Ακριβής οριοθέτηση επιλέξιμων ζωνών.
• Τελική κλίμακα για ξερικά/αρδευόμενα.
• Χρονοδιάγραμμα έκδοσης ΚΥΑ και εντολής πληρωμής.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τα de minimis έχει ανάψει για τα καλά και οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες. Αν κλειδώσουν τα ποσά και οι ζώνες εντός Μαρτίου, οι παραγωγοί ρυζιού και μηδικής θα δουν την ενίσχυση προς τα τέλη Άνοιξης. Σε διαφορετική περίπτωση, ο χρονικός ορίζοντας μετατίθεται, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη ρευστότητα της αγροτικής οικονομίας.
