Μητροπολίτης Αυστρίας: Με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, που άρχισε με τη ρωσική εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Μητροπολίτης Αυστρίας και Έξαρχος Ουγγαρίας κ. Αρσένιος προέβη σε εκτενή και βαθιά θεολογική δήλωση, τονίζοντας τον πνευματικό χαρακτήρα της τραγωδίας που βιώνει ο ουκρανικός λαός.
Όπως υπογράμμισε, «τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται από τότε που η γη της Ουκρανίας έγινε τόπος σταύρωσης», σημειώνοντας ότι η ιστορία «δεν γράφεται με μελάνι, αλλά με αίμα». Τόνισε πως ο πόλεμος αυτός «δεν είναι απλώς μια σύγκρουση συμφερόντων, αλλά γεγονός αποκαλυπτικό της πνευματικής μας κατάστασης».
Ο Μητροπολίτης επισήμανε ότι η εισβολή «δεν ανέτρεψε μόνο σύνορα· ανέτρεψε βεβαιότητες», καθώς «λαοί που κοινωνούν της αυτής Ευχαριστίας βρέθηκαν να αντικρίζονται μέσα από το στόχαστρο», γεγονός που χαρακτήρισε «εκκλησιολογικό παράδοξο» και «οντολογική ρωγμή». Αναφερόμενος στα θύματα, τόνισε ότι «κάθε τέτοιος θάνατος δεν είναι μόνο απώλεια ζωής· είναι διακοπή σχέσης», ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στον πόνο των οικογενειών και στη σιωπηλή αντοχή των γυναικών, που «κρατούν όρθια την κοινωνία χωρίς να κρατούν όπλα».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον κίνδυνο θεολογικής νομιμοποίησης της βίας, υπογραμμίζοντας ότι «η Ορθοδοξία δεν γνωρίζει ιερούς πολέμους· γνωρίζει ιερή μετάνοια» και ότι «ο Χριστός δεν νίκησε κατακτώντας εδάφη, αλλά παραδίνοντας τον Εαυτό Του». Προειδοποίησε πως κάθε σύνδεση του Ευαγγελίου με την επιβολή ισχύος «αλλοιώνει το ήθος της Εκκλησίας και υπονομεύει την αποστολή της».
Κλείνοντας, σημείωσε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι «η σκλήρυνση της καρδιάς» και η συνήθεια στον πόνο, υπογραμμίζοντας πως «ο πόλεμος δεν είναι μοίρα· είναι αποτυχία ελευθερίας». Κάλεσε σε προσευχή για τα θύματα, τις οικογένειες και όσους λαμβάνουν αποφάσεις, εκφράζοντας την ευχή η επέτειος αυτή να γίνει «αφετηρία μετάνοιας» και δρόμος προς «τη συμφιλίωση και την ειρήνη», καθώς, όπως τόνισε, «η ιστορία δεν σώζεται με περισσότερη ισχύ, αλλά με περισσότερη αλήθεια».
Διαβάστε ολόκληρη τη δήλωση:
Τέσσερα χρόνια συμπληρούνται από τότε που η γη της Ουκρανίας έγινε τόπος σταυρώσεως. Τέσσερα χρόνια κατά τα οποία η ιστορία δεν γράφεται με μελάνι, αλλά με αίμα. Και όσο ο χρόνος βαθαίνει, τόσο αποκαλύπτεται ότι ο πόλεμος αυτός δεν είναι απλώς μία σύγκρουσις συμφερόντων, αλλά γεγονός αποκαλυπτικό της πνευματικής μας καταστάσεως.
Η εισβολή της Ρωσίας δεν ανέτρεψε μόνον σύνορα· ανέτρεψε βεβαιότητες. Έθεσε υπό κρίσιν την ίδια την έννοια του κοινού Σώματος. Λαοί που κοινωνούν της αυτής Ευχαριστίας ευρέθησαν να αντικρίζωνται μέσα από το στόχαστρο. Και τούτο δεν είναι απλώς πολιτική τραγωδία· είναι εκκλησιολογικό παράδοξο, μία οντολογική ῥωγμή.
Χιλιάδες νεκροί. Νέοι άνθρωποι, οι οποίοι έφεραν επάνω τους την υπόσχεση του μέλλοντος και οδηγήθηκαν πρόωρα εις την σιωπή. Κάθε τέτοιος θάνατος δεν είναι μόνον απώλεια ζωής· είναι διακοπή σχέσης. Είναι ματαίωση ενός μοναδικού τρόπου ύπαρξης. Διότι το πρόσωπο, κατά την πατερική ανθρωπολογία, δεν είναι άτομο κλειστό, αλλά σχέση ανοικτή. Όταν χάνεται ένας νέος, δεν αφαιρείται απλώς μία βιολογική παρουσία· καταρρέει ένα δίκτυο σχέσεων, μία μικρά οικουμένη αγάπης.
Οι οικογένειες που διαλύθηκαν φέρουν το αθέατο βάρος της ιστορίας. Παιδιά μεγαλώνουν με την απουσία ως καθημερινή παιδαγωγία. Μητέρες ζούν με τον πόνο ως μόνιμο συνοδοιπόρο. Και μέσα σε αυτό το σκοτάδι αναδύονται χιλιάδες ηρωίδες γυναίκες — μάνες, σύζυγοι, αδελφές — που κρατούν όρθια την κοινωνία χωρίς να κρατούν όπλα. Η αντοχή τους αποτελεί μορφή σιωπηλής μαρτυρίας· άσκηση σταυρικής αγάπης μέσα στην ιστορική καταιγίδα.
Το τραύμα βαθαίνει όταν ο εκκλησιαστικός λόγος δεν περιορίζεται στη διακονία της παρηγορίας και στην επίμονη ικεσία για ειρήνη, αλλά αφήνει να υπονοηθεί ότι η σύγκρουση μπορεί να ενταχθεί σε μία ανώτερη «ιστορική αποστολή». Όταν η βία εγγίζει τα όρια θεολογικής νομιμοποίησης, τότε η πίστη κινδυνεύει να μεταβληθεί σε ιδεολογικό σχήμα. Και η ιδεολογία, έστω και εάν φέρει εκκλησιαστική γλώσσα, παραμένει άρνηση της σταυρικής λογικής του Χριστού.
Η Ορθοδοξία δεν γνωρίζει ιερούς πολέμους· γνωρίζει ιερά μετάνοια. Δεν γνωρίζει σωτηρία διά της επικράτησης· γνωρίζει σωτηρία διά της ταπείνωσης. Ο Χριστός δεν νίκησε κατακτώντας εδάφη, αλλά παραδίνοντας τον Εαυτό Του. Κάθε απόπειρα σύνδεσης του Ευαγγελίου με την επιβολή της ισχύος αλλοιώνει το ήθος της Εκκλησίας και υπονομεύει την αποστολή της.
Τέσσερα χρόνια μετά, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η συνέχιση των εχθροπραξιών· είναι η σκλήρυνση της καρδιάς. Να συνηθίσουμε τους νεκρούς. Να συνηθίσουμε τις χήρες. Να συνηθίσουμε τα ορφανά. Να αποδεχθούμε ότι η Ιστορία προχωρεί αναγκαστικά μέσα από την ανακύκλωση της βίας.
Να αποδεχθούμε τις κρύες νύχτες του χειμώνα, χωρίς νερό, ρεύμα και θέρμανση, για χιλιάδες ανθρώπους. Όμως η χριστιανική συνείδηση δεν μπορεί να αποδεχθεί την αναγκαιότητα του κακού ως μεταφυσικό δεδομένο. Ο πόλεμος δεν είναι μοίρα· είναι αποτυχία ελευθερίας.
Στεκόμαστε, λοιπόν, με πόνο και με επίγνωση. Προσευχόμαστε για τους χιλιάδες νεκρούς, να τους αναπαύσει ο Θεός εν φωτί. Προσευχόμαστε για τις μητέρες που θρηνούν, για τις γυναίκες που αγωνίζονται, για τις οικογένειες που ζούν μέσα στη διάλυση. Προσευχόμαστε και για εκείνους που κρατούν στα χέρια τους τις αποφάσεις, πολιτικές και πνευματικές, να φωτιστούν και να αποσυνδέσουν οριστικά την πίστη από κάθε μορφή βίας.
Είθε η τέταρτη αυτή επέτειος να γίνει όχι απλώς σημείο μνήμης, αλλά αφετηρία μετάνοιας. Είθε να έρθει η ημέρα που οι λαοί θα αναγνωρίσουν ότι η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην επικράτηση, αλλά στη συμφιλίωση· ότι η ειρήνη δεν είναι τακτικός ελιγμός, αλλά οντολογική αποκατάσταση σχέσης.
Και τότε, ίσως, μέσα από τα ερείπια, να αναδυθεί μία νέα συνείδηση· ότι η ιστορία δεν σώζεται με περισσότερη ισχύ, αλλά με περισσότερη αλήθεια. Ότι η Εκκλησία παραμένει Εκκλησία μόνο όταν αρνείται να ευλογήσει το μίσος και επιμένει να μαρτυρεί την ειρήνη. Μέχρι εκείνη την ώρα, η προσευχή μας παραμένει σταθερή και επίμονη· Κύριε, λύτρωσε τον λαό Σου από τον κύκλο της βίας και χάρισέ μας το θαύμα της ειρήνης Σου.
