ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Στη σκιά των μπλόκων και με ανοιχτό το πολιτικό κόστος, η κυβέρνηση πάει στην ανακοίνωση της «εξειδίκευσης» των μέτρων για αγρότες και κτηνοτρόφους την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου, επιχειρώντας να εμφανίσει «πακέτο λύσεων» εκεί όπου οι άνθρωποι της παραγωγής βλέπουν, στην καλύτερη, μια μερική ανακούφιση.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Κι ενώ το αρμόδιο ΥπΑΑΤ επιμένει ότι το πλαίσιο στήριξης είναι υπαρκτό και δημοσιονομικά οριοθετημένο, στο χωράφι και στο μαντρί η αίσθηση είναι διαφορετική: «δεν πιάνει» το μείγμα, δεν απαντά στο κόστος παραγωγής και –κυρίως– δεν δίνει καθαρό σήμα ότι αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται το αγροτικό εισόδημα.
Από το ρεπορτάζ προκύπτει ότι η κυβέρνηση ποντάρει σε τρεις «πυλώνες» για να σπάσει την ένταση: ρεύμα, πετρέλαιο, αποζημιώσεις. Όμως, η ουσία των αιτημάτων (τιμή, ρευστότητα, ασφάλεια εισοδήματος) μένει, σύμφωνα με αγροτοσυνδικαλιστές, ημιτελής. Κι αυτό γιατί η εξειδίκευση δείχνει να κινείται στη λογική «ό,τι έχουμε ήδη δώσει», χωρίς γενναία αναπροσαρμογή στα σημερινά δεδομένα της αγοράς.
1) Αγροτικό ρεύμα: παράταση «ΓΑΙΑ» με κλιμάκωση – αλλά όχι το 7λεπτο για όλους
Κομβικό σημείο είναι η παράταση του πλαισίου τιμολόγησης «ΓΑΙΑ» για δύο ακόμη χρόνια, με κλιμακωτές χρεώσεις. Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι εδώ θα «φάει» το βάρος η εξειδίκευση, με διαπραγμάτευση με τη ΔΕΗ και διαφοροποίηση ανάλογα με συνεταιριστική συμμετοχή, συμβολαιακή και ύπαρξη οφειλών. Στους αγρότες, όμως, αυτό μεταφράζεται ως «ποιος είναι συνεπής – ποιος όχι» και άρα ως μέτρο που χωρίζει την ύπαιθρο σε κατηγορίες.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή της κιλοβατώρας. Είναι η αβεβαιότητα: οι γεωτρήσεις, η άρδευση, τα αντλιοστάσια «καίνε» σε περίοδο που η καλλιεργητική δαπάνη έχει ήδη φουσκώσει. Αν η νέα δομή δεν πιάσει πράγματι τη μεγάλη μάζα των παραγωγών, η αίσθηση θα είναι ότι «έπεσε ένα λεπτό» αλλά το σύνολο παραμένει βαρύ.
2) Επιστροφή ΕΦΚ πετρελαίου: QR στην πηγή και εφαρμογή – κλειδί η εκκαθάριση των “αόρατων”
Δεύτερος πυλώνας είναι το αγροτικό πετρέλαιο. Το σενάριο που συζητιέται είναι αλλαγή του μηχανισμού επιστροφής ΕΦΚ για το 2026, ώστε να γίνεται «στην πηγή» της αγοράς, με QR στο τιμολόγιο και διασταύρωση σε πραγματικό χρόνο. Η τεχνική λογική είναι να μειωθούν οι στρεβλώσεις και να μην κυνηγά ο δικαιούχος διορθώσεις μήνες μετά.
Εδώ όμως υπάρχει μια μεγάλη παγίδα αξιοπιστίας: οι εκκρεμότητες του 2025. Αν δεν κλείσει καθαρά το θέμα των διορθωτικών/εξοφλητικών πιστώσεων και των «αόρατων» τιμολογίων, κάθε νέο σύστημα θα ξεκινήσει με έλλειμμα εμπιστοσύνης. Γι’ αυτό, το ενδιαφέρον στρέφεται και στα επίσημα έγγραφα/οδηγίες της ΑΑΔΕ για τις διαδικασίες και τις διορθώσεις, καθώς εκεί φαίνεται αν το κράτος μπορεί να «τρέξει» καθαρά μια τόσο μαζική εφαρμογή, χωρίς νέες αστοχίες.
3) Αναδιανομή 160 εκατ. μέσω άμεσων ενισχύσεων: “λογιστική” λύση ή πραγματική ένεση;
Στο τραπέζι βρίσκεται και η αναδιανομή 160 εκατ. ευρώ μέσω άμεσων ενισχύσεων/οικολογικών σχημάτων. Η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι αξιοποιεί ευρωπαϊκούς πόρους και «ανακατανέμει» με στόχευση. Στην πράξη, όμως, ο τρόπος με τον οποίο μοιράζονται τα ποσά (και το ποιοι τελικά βγαίνουν κερδισμένοι) είναι αυτό που θα κρίνει την αντίδραση.
Οι αγρότες λένε πως οι αναδιανομές αυτές μοιάζουν περισσότερο με «μετακίνηση κονδυλίων» παρά με νέο χρήμα. Και ειδικά για καλλιέργειες όπως βαμβάκι/σιτάρι/μηδική, το “πώς” παραμένει γρίφος, άρα και πηγή καχυποψίας μέχρι να παρουσιαστούν συγκεκριμένοι όροι, κριτήρια και ποσά ανά στρέμμα.
4) ΕΛΓΑ: εξαγγελία για 100% αποζημιώσεις – αλλά ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;
Τρίτο μεγάλο αγκάθι είναι οι αποζημιώσεις. Η εξαγγελία για κάλυψη έως 100% ακούγεται δυνατά, όμως ο κόσμος της παραγωγής ρωτά το απλό: «με τι χρήματα;». Αν ο ΕΛΓΑ παραμένει με τα γνωστά δομικά όρια, το 100% μένει ευχή. Αν, πάλι, πάμε σε αλλαγές ασφαλίστρων ή σε πρόσθετη κρατική στήριξη, τότε ανοίγει συζήτηση για κανόνες, προϋποθέσεις και αντοχές. Σε κάθε περίπτωση, ο ΕΛΓΑ βρίσκεται στο επίκεντρο και οι ανακοινώσεις θα κριθούν από το αν συνοδεύονται από συγκεκριμένο σχέδιο χρηματοδότησης και αναθεώρησης κανονισμών, όχι μόνο από συνθήματα.
5) “Στο σπίτι ή στη φυλακή”: πρόστιμα, ΚΟΚ και κλιμάκωση έντασης
Παράλληλα, η κυβερνητική γραμμή σκληραίνει: «αυτά είναι τα μέτρα και δεν υπάρχουν άλλα», με υπαινιγμό ότι τελειώνει η επιείκεια. Η συζήτηση για πρόστιμα, αφαίρεση πινακίδων και κυρώσεις βάσει νέου πλαισίου του ΚΟΚ ανεβάζει τη θερμοκρασία, γιατί μετατρέπει τη διαπραγμάτευση σε “νόμος και τάξη”. Και αυτό, για πολλούς αγρότες, λειτουργεί ως πρόκληση – ειδικά όταν αισθάνονται ότι δεν ακούγονται. Το θεσμικό πλαίσιο του νέου ΚΟΚ, όπως καταγράφεται και στη Βουλή, μπαίνει πλέον μέσα στο “πακέτο” όχι ως λύση, αλλά ως απειλή.
Το συμπέρασμα: γιατί «δεν πείθει» η εξειδίκευση
Η εξειδίκευση μπορεί να δώσει κάποιες ανάσες – ειδικά αν υπάρξει πραγματικά καλύτερη τιμή ρεύματος και καθαρό σύστημα στο πετρέλαιο. Όμως, αν το μήνυμα που φτάσει στα μπλόκα είναι «παίρνεις ό,τι ήδη έχεις πάρει, αλλιώς πρόστιμα», τότε το αγροτικό δεν κλείνει. Κλείνει μόνο επικοινωνιακά. Και το χωράφι σπανίως συγχωρεί την επικοινωνία, όταν οι αριθμοί στο τεφτέρι δεν βγαίνουν.
