ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις σε βασικές καλλιέργειες και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, καθώς η εφαρμογή νέων κανόνων και ελέγχων δημιουργεί τόσο ευκαιρίες όσο και προβληματισμούς στον αγροτικό κόσμο.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Την ίδια στιγμή, η διαδικασία πληρωμών παραμένει πιο αργή από το αναμενόμενο, λόγω τεχνικών αλλαγών στα πληροφοριακά συστήματα και αυστηρότερων διασταυρώσεων που εφαρμόζονται πλέον από τις αρμόδιες αρχές.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που προκύπτουν από το σύστημα των άμεσων ενισχύσεων, η εφαρμογή της νέας ΚΑΠ φέρνει σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των επιδοτήσεων που καταβάλλονται μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, με βασικό στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια και την αποφυγή λαθών στις πληρωμές.
Ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν είναι απλή διαδικασία. Η ενσωμάτωση στοιχείων από το ΟΣΔΕ, τα φορολογικά δεδομένα και τις δηλώσεις ιδιοκτησίας δημιουργεί νέες απαιτήσεις ελέγχου, οι οποίες επηρεάζουν τον χρόνο καταβολής των ενισχύσεων.
«Αγκάθι» τα καρτελάκια σπόρου στη μηδική
Ένα από τα ζητήματα που προκαλεί έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς αφορά τη συνδεδεμένη ενίσχυση για τη μηδική και το τριφύλλι.
Για πρώτη φορά στο ΟΣΔΕ του 2025 τέθηκε υποχρεωτική η χρήση 100% πιστοποιημένου σπόρου, κάτι που αποδεικνύεται μέσω των τιμολογίων αγοράς και των ετικετών πιστοποίησης που βρίσκονται στις συσκευασίες των σπόρων.
Η απαίτηση αυτή προβλέπεται από την υπουργική απόφαση του 2023, η οποία τροποποιήθηκε στη συνέχεια και ενσωματώθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της νέας ΚΑΠ, που υλοποιείται υπό την εποπτεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι η μηδική αποτελεί πολυετή καλλιέργεια. Πολλοί παραγωγοί είχαν σπείρει τα χωράφια τους πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια και πλέον δεν διαθέτουν τις ετικέτες σπόρου που απαιτούνται.
Αν δεν υπάρξει ειδική ρύθμιση, όσοι παραγωγοί δεν μπορούν να προσκομίσουν τα συγκεκριμένα στοιχεία κινδυνεύουν να χάσουν τη συνδεδεμένη ενίσχυση.
Η πληρωμή της συγκεκριμένης ενίσχυσης αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Μάιο του 2026, με το ποσό να φτάνει έως 9,5 ευρώ το στρέμμα, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 11,5 εκατ. ευρώ.
Συνδεδεμένες ενισχύσεις: Πώς λειτουργεί το «ταβάνι» των κονδυλίων
Στο σύστημα των συνδεδεμένων ενισχύσεων ισχύει συγκεκριμένο πλαφόν όσον αφορά τα συνολικά κονδύλια που μπορεί να διαθέσει κάθε χώρα.
Σύμφωνα με τους κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ένα κράτος μπορεί να κατευθύνει έως το 15% του εθνικού φακέλου στις συνδεδεμένες ενισχύσεις.
Η Ελλάδα ήδη διοχετεύει περίπου 14,1% των κονδυλίων σε αυτό το καθεστώς.
Αυτό σημαίνει ότι το ανώτατο όριο των συνδεδεμένων ενισχύσεων για το 2025 διαμορφώνεται περίπου στα 260 έως 265 εκατ. ευρώ.
Το 2024 πληρώθηκαν περίπου 243 εκατ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι για να φτάσουν οι ενισχύσεις στο ανώτατο επίπεδο απαιτείται επιπλέον χρηματοδότηση περίπου 18 εκατ. ευρώ.
Οι πόροι αυτοί προέρχονται από τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω των κρατών-μελών.
Συνδεδεμένη σόγιας έως 60 ευρώ το στρέμμα
Ένα νέο καθεστώς ενίσχυσης εφαρμόζεται για πρώτη φορά το 2025 στην καλλιέργεια σόγιας.
Με βάση σχετική απόφαση που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ, η συνδεδεμένη ενίσχυση για τη σόγια ορίστηκε στα 52,9 ευρώ το στρέμμα.
Ωστόσο, το ποσό που θα λάβουν οι παραγωγοί μπορεί να κυμανθεί:
• από 45 ευρώ ανά στρέμμα (ελάχιστη τιμή)
• έως περίπου 60,8 ευρώ ανά στρέμμα (μέγιστη τιμή)
Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου για το 2025 ανέρχεται σε περίπου 1,8 εκατ. ευρώ.
Για τα έτη 2026 και 2027 προβλέπεται αύξηση του προϋπολογισμού σε περίπου 2,24 εκατ. ευρώ ετησίως.
Πριμ έως 14 ευρώ ανά κεφάλι για αιγοπρόβατα
Θετικές εξελίξεις καταγράφονται και στον τομέα της κτηνοτροφίας, καθώς αυξάνεται ο προϋπολογισμός για τη συνδεδεμένη ενίσχυση στα αιγοπρόβατα.
Για το 2026 ο προϋπολογισμός της ενίσχυσης θα φτάσει τα 67,2 εκατ. ευρώ, γεγονός που επιτρέπει την καταβολή πριμ περίπου 14 ευρώ ανά ζώο χωρίς ανακατανομές κονδυλίων.
Για το 2025, η πληρωμή αναμένεται να ξεκινήσει από περίπου 12 ευρώ ανά κεφάλι, ενώ με την τελική εκκαθάριση μπορεί να φτάσει επίσης τα 14 ευρώ.
Η διαδικασία καταμέτρησης των ζώων θα πραγματοποιείται πλέον με συνδυασμό στοιχείων, όπως:
• τιμολόγια γάλακτος
• ψηφιακή καταγραφή ζώων
• στομαχικούς βώλους ταυτοποίησης
Οι έλεγχοι αυτοί πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τον ΕΛΓΑ και άλλους αρμόδιους φορείς του αγροτικού τομέα.
Γιατί καθυστερούν οι πληρωμές των ενισχύσεων
Παρά τις προβλέψεις για υψηλότερα ποσά ενισχύσεων, η διαδικασία πληρωμών εμφανίζει καθυστερήσεις.
Η βασική αιτία είναι η μεταφορά αρμοδιοτήτων και δεδομένων μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων των φορέων.
Η ενοποίηση των δεδομένων απαιτεί τη διασταύρωση:
• στοιχείων ΟΣΔΕ
• φορολογικών δεδομένων
• ιδιοκτησιακών στοιχείων
• μισθωτηρίων αγροτεμαχίων
Οι διασταυρώσεις αυτές πραγματοποιούνται πλέον σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, γεγονός που αυξάνει την ασφάλεια του συστήματος αλλά επιβραδύνει την αρχική διαδικασία πληρωμών.
Επιπτώσεις στην αγροτική οικονομία
Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές των ενισχύσεων έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αγροτική οικονομία.
Για πολλές εκμεταλλεύσεις οι επιδοτήσεις αποτελούν βασικό κεφάλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται για:
• αγορά σπόρων
• προμήθεια λιπασμάτων
• αγορά ζωοτροφών
• πληρωμή καυσίμων
• αποπληρωμή υποχρεώσεων
Όταν οι πληρωμές καθυστερούν, αυξάνεται η ανάγκη για τραπεζικό δανεισμό ή πίστωση από προμηθευτές.
Παράλληλα επηρεάζεται η τοπική οικονομία, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές όπου οι ενισχύσεις αποτελούν σημαντική πηγή ρευστότητας.
Η πορεία των επόμενων μηνών θα είναι καθοριστική για το αγροτικό εισόδημα, καθώς η ολοκλήρωση των ελέγχων και των διορθώσεων στα στοιχεία ΟΣΔΕ θα κρίνει τόσο το ύψος όσο και τον χρόνο καταβολής των συνδεδεμένων ενισχύσεων για το 2025.
