ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Μεγάλη ανατροπή στο σύστημα των αγροτικών ενισχύσεων φέρνει ο εθνικός διάλογος για τη νέα ΚΑΠ μετά το 2028, καθώς στο τραπέζι βρίσκεται η εγκατάλειψη του γνωστού μοντέλου περιφερειοποίησης με αροτραία, δενδρώδεις καλλιέργειες και βοσκοτόπια.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εξετάζει πλέον ένα νέο σχήμα βασικής εισοδηματικής στήριξης, με ενιαίο ποσό για όλους τους πραγματικούς παραγωγούς και πρόσθετες προσαυξήσεις ανάλογα με την καλλιέργεια, τη δομή της εκμετάλλευσης και την παραγωγική δυναμική.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που συζητείται, η νέα Φθίνουσα Ετήσια Βασική Εισοδηματική Στήριξη, γνωστή ως DABIS, θα μπορούσε να στηριχθεί σε ένα βασικό ποσό κοντά στα 20 ευρώ ανά στρέμμα. Αυτό θα αποτελεί το ελάχιστο επίπεδο στήριξης, πάνω στο οποίο θα «χτίζονται» προσαυξήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες αγροτών και καλλιεργειών.
Τέλος στο παλιό μοντέλο των ενισχύσεων
Το νέο μοντέλο δεν θα λειτουργεί με την παλιά λογική των τριών περιφερειών. Αντίθετα, θα επιχειρήσει να κατευθύνει τους πόρους σε όσους παράγουν πραγματικά, με λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη στόχευση.
Για παράδειγμα, μπορεί να προβλέπεται βασική ενίσχυση 20 ευρώ το στρέμμα, συν 2 ευρώ για ορισμένες αρδευόμενες αροτραίες καλλιέργειες, συν 4 ευρώ για δενδρώδεις, συν 6 ευρώ για παραδοσιακούς ελαιώνες και ακόμη μεγαλύτερες προσαυξήσεις για μεικτές ή οικογενειακές εκμεταλλεύσεις.
Η μόνη προσαύξηση που θεωρείται σχεδόν βέβαιη είναι εκείνη των νέων αγροτών. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η χορήγηση εφάπαξ ποσού, για παράδειγμα 1.500 ευρώ ετησίως σε νέους παραγωγούς, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εκμετάλλευσης.
Διπλασιασμός στις συνδεδεμένες ενισχύσεις
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της νέας ΚΑΠ είναι η ενίσχυση των συνδεδεμένων πληρωμών. Σήμερα το ποσοστό τους κινείται περίπου στο 15% του εθνικού φακέλου, όμως εξετάζεται να φτάσει έως και το 25%.
Αυτό σημαίνει ότι θα αυξηθούν σημαντικά οι πόροι για προϊόντα με πραγματική παραγωγική αξία, όπως ελιά, κτηνοτροφία, όσπρια, μηδική, βιομηχανική ντομάτα, ρύζι, καλαμπόκι, κορινθιακή σταφίδα και ζωικά προϊόντα.
Στο Βήμα Ορθοδοξίας μίλησαν ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΑΑΤ, τα οποία τόνισαν ότι «η νέα περίοδος δεν μπορεί να στηριχθεί στη λογική της απλής απορρόφησης κονδυλίων, αλλά στο ποιοι παράγουν, τι παράγουν και ποιο αποτέλεσμα φέρνουν οι ενισχύσεις στην ελληνική ύπαιθρο».
ΑΓΡΟΤΕΣ ΝΕΑ: De Minimis στη μηδική: μπλόκο στον κωδικό 54350 και αγωνία για πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ
Η ελιά, οι ΟΕΦ και το νέο σενάριο στήριξης
Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται για την ελιά. Μέχρι σήμερα, η ύπαρξη τομεακών προγραμμάτων μέσω Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων λειτουργεί ως εμπόδιο για ειδική συνδεδεμένη ενίσχυση στους ελαιώνες.
Ωστόσο, οι παθογένειες των προγραμμάτων ΟΕΦ και η περιορισμένη αποτελεσματικότητά τους οδηγούν σε σκέψεις ώστε τα περίπου 50 εκατ. ευρώ να κατευθυνθούν τελικά σε πιο άμεση συνδεδεμένη στήριξη για ελαιοπαραγωγούς.
Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μεγάλη αλλαγή για περιοχές όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος, η Λέσβος, η Φθιώτιδα και η Χαλκιδική, όπου η ελιά αποτελεί βασικό κορμό του αγροτικού εισοδήματος.
Πληρωμές μέχρι τέλος Μαΐου
Την ίδια ώρα, οι αγρότες περιμένουν τις άμεσες πληρωμές. Πριν από την Πρωτομαγιά αναμένεται η πρώτη δόση της επιστροφής ΕΦΚ αγροτικού πετρελαίου, με συντελεστή 0,41 ευρώ ανά λίτρο, τα de minimis ύψους 35 εκατ. ευρώ για τη μηδική και οι ενισχύσεις για τα Μικρά Νησιά του Αιγαίου.
Η μεγάλη πίστωση όμως τοποθετείται στα τέλη Μαΐου. Εκεί αναμένονται υπόλοιπα βασικής ενίσχυσης, εκκρεμότητες παλαιότερων ετών, οι 12 συνδεδεμένες του 2025 ύψους περίπου 200 εκατ. ευρώ και τα καθυστερημένα Οικολογικά Σχήματα, που υπολογίζονται στα 425 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, το πακέτο μπορεί να φτάσει τα 580 εκατ. ευρώ, με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την ΑΑΔΕ να έχουν πλέον κρίσιμο ρόλο στη διασταύρωση, εκκαθάριση και πληρωμή των ενισχύσεων.
Ο κωδικός 54350 και ο κίνδυνος αποκλεισμού
Μεγάλο αγκάθι παραμένει ο κωδικός 54350 για αγροτεμάχια που εμφανίζονται εντός λειτουργούντος Κτηματολογίου με κύριο φορέα το Ελληνικό Δημόσιο. Το πρόβλημα, σε συνδυασμό με το monitoring, έχει ήδη οδηγήσει πολλούς παραγωγούς σε μείωση ή απώλεια επιδοτήσεων.
Υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 αγρότες έχουν επηρεαστεί, ενώ ο κίνδυνος επεκτείνεται και στις συνδεδεμένες ενισχύσεις. Όσοι δεν έχουν τακτοποιήσει διοικητικές πράξεις, αντιρρήσεις ή διορθώσεις, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός και από την επόμενη μεγάλη πληρωμή.
Η διασύνδεση με το Ελληνικό Κτηματολόγιο θεωρείται αναγκαία για τη διαφάνεια, αλλά απαιτείται μεταβατική περίοδος ώστε να μη χαθούν ενισχύσεις από πραγματικούς παραγωγούς λόγω αργών διοικητικών διαδικασιών.
Νέοι αγρότες, γυναίκες και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις
Η νέα ΚΑΠ δίνει ιδιαίτερο βάρος σε νέους αγρότες, γυναίκες και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. Το δημογραφικό πρόβλημα της υπαίθρου θεωρείται πλέον κρίσιμο, καθώς πολλές περιοχές γερνούν παραγωγικά και κοινωνικά.
Η ενίσχυση νέων παραγωγών με σταθερά ποσά, η πρόσβαση σε Σχέδια Βελτίωσης και η σύνδεση της χρηματοδότησης με πραγματικά αποτελέσματα αποτελούν βασικούς άξονες του νέου σχεδίου.
Στόχος είναι οι επιδοτήσεις να μη λειτουργούν ως μόνιμο υποκατάστατο εισοδήματος, αλλά ως εργαλείο αναδιάρθρωσης, ανταγωνιστικότητας και επανεκκίνησης.
Το μεγάλο στοίχημα
Η νέα ΚΑΠ δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των κονδυλίων, αλλά από το αν τα χρήματα θα φτάσουν στους πραγματικούς παραγωγούς. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έχει ήδη τονίσει ότι απαιτείται ένα πλαίσιο απλούστερο, σταθερό και κατανοητό, χωρίς πρόσθετες ασάφειες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά πλέον λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη σύνδεση των πληρωμών με αποτελέσματα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει αλλαγή νοοτροπίας.
Το 2026 και η διαπραγμάτευση για τη νέα ΚΑΠ 2028–2034 θα κρίνουν αν η ελληνική γεωργία θα συνεχίσει να κυνηγά καθυστερημένες πληρωμές ή αν θα περάσει σε ένα νέο μοντέλο παραγωγής, στήριξης και πραγματικής αγροτικής ανάπτυξης.
