ΟΠΕΚΕΠΕ: Ανοδική αντίδραση καταγράφει η αγορά ελαιολάδου στη Μεσσηνία, με πράξεις από 4,50 έως 5,30 ευρώ το κιλό για έξτρα παρθένα τριών γραμμών, την ώρα που η υπόθεση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης προκαλεί αναταράξεις σε ολόκληρο τον αγροτικό κόσμο.
Ρεπορτάζ : Γιώργος Θεοχάρης
News: Εξειδικευμένα στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr κάνουν λόγο για «μεταβατική περίοδο έντονης προσαρμογής», τόσο στην αγορά όσο και στο καθεστώς πληρωμών.
Τιμές ελαιολάδου: Στροφή προς τα ποιοτικά έξτρα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρακολουθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες, οι μέγιστες τιμές στη Μεσσηνία «τσίμπησαν» περίπου 20 λεπτά το κιλό, ακολουθώντας την ήπια ανάκαμψη που κατεγράφη στο ισπανικό PoolRed. Όπως επισημαίνουν υπηρεσιακοί παράγοντες, η στροφή της ζήτησης από τα ισχυρά παρθένα 10–12 γραμμών προς τα μέτρια έξτρα 4–5 γραμμών οφείλεται κυρίως στις ανησυχίες για την επάρκεια προσφοράς στη Μεσόγειο.
Τα τελευταία δεδομένα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC) δείχνουν ότι η παγκόσμια κατανάλωση στη διετία 2024–2026 διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, προσεγγίζοντας συνολικά τα 6,5 εκατ. τόνους. Παράλληλα όμως, η ελληνική κατανάλωση εμφανίζει κάμψη, με εκτιμήσεις για μόλις 73.000 τόνους το 2026 – δηλαδή περίπου 7,5 λίτρα ανά κάτοικο, αρκετά χαμηλότερα από το παραδοσιακό στερεότυπο των 12 λίτρων.
Στελέχη του Υπουργείου εκτιμούν ότι η ουσιαστική ενεργοποίηση των Ιταλών αγοραστών θα φανεί μετά το Πάσχα, όταν η τουριστική περίοδος θα απαιτήσει αναπλήρωση αποθεμάτων. «Εάν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για αυξημένη ζήτηση άνω των 140.000 τόνων από Ισπανία και Ιταλία, τότε δεν αποκλείεται να δούμε πράξεις άνω των 5,50 ευρώ», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Δικαιώματα βασικής ενίσχυσης: Μείωση 20% σε τρία χρόνια
Την ίδια ώρα, σοκ προκαλούν τα στοιχεία για τα δικαιώματα βασικής εισοδηματικής στήριξης. Από τα 4,19 εκατ. δικαιώματα που κατανεμήθηκαν το 2023, το 2025 φαίνεται να δηλώνονται περίπου 3,3–3,4 εκατ., δηλαδή σχεδόν 20% λιγότερα.
Σύμφωνα με στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή από τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών της ΑΑΔΕ, μόνο στην Κρήτη –και ειδικά στα βοσκοτοπικά δικαιώματα– καταγράφηκε μείωση πληρωμών κατά περίπου 20 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το 2024.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η διαδικασία «ξεκαθαρίσματος» της επιλέξιμης έκτασης, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στον έλεγχο και τη διασταύρωση στοιχείων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, έχει οδηγήσει σε αυστηρότερη ενεργοποίηση δικαιωμάτων. Υπενθυμίζεται ότι αν δικαιώματα δεν ενεργοποιηθούν για δύο συνεχόμενα έτη, επιστρέφουν οριστικά στο Εθνικό Απόθεμα.
Πληρωμές 2023–2025: Πορεία συρρίκνωσης
Τα συγκεντρωτικά στοιχεία δείχνουν:
• 2023: Κατανεμήθηκαν δικαιώματα αξίας 829,5 εκατ. ευρώ – πληρωμές περίπου 774 εκατ.
• 2024: Πιστώθηκαν περίπου 753 εκατ. ευρώ βασικής ενίσχυσης.
• 2025: Έως τώρα έχουν καταβληθεί περίπου 593 εκατ. ευρώ, με εκτιμώμενη τελική εκκαθάριση έως 670 εκατ. ευρώ.
Στελέχη του Υπουργείου αναγνωρίζουν ότι «η προσαρμογή είναι επώδυνη, αλλά αναγκαία για την εξυγίανση του συστήματος», παραπέμποντας και στις κατευθύνσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), που δίνει έμφαση στη στοχευμένη στήριξη και στη διαφάνεια.
Η μεγάλη εικόνα: Αγορά και ενισχύσεις σε μεταβατική φάση
Το παράδοξο της συγκυρίας είναι ότι η αγορά δείχνει σημάδια ανόδου, ενώ το σύστημα ενισχύσεων περνά περίοδο αυστηρού φιλτραρίσματος. Από τη μία, οι τιμές του ελαιολάδου βελτιώνονται υπό την πίεση της διεθνούς ζήτησης. Από την άλλη, χιλιάδες παραγωγοί βλέπουν τα δικαιώματά τους να μειώνονται ή να τίθενται υπό αμφισβήτηση.
Όπως επισημαίνουν στο vimaorthodoxias.gr πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, «η επόμενη διετία θα είναι καθοριστική. Αν η αγορά διατηρήσει τα επίπεδα τιμών άνω των 5 ευρώ και ταυτόχρονα σταθεροποιηθεί το πλαίσιο πληρωμών, τότε ο τομέας μπορεί να περάσει σε φάση εξισορρόπησης».
Μέχρι τότε, όμως, το ελαιόλαδο «σηκώνει κεφάλι», αλλά οι αγρότες καλούνται να κινηθούν σε ένα περιβάλλον αυστηρότερων ελέγχων, περιορισμένων δικαιωμάτων και αυξημένων προσδοκιών από την αγορά.
