Του Σεβ. Μητροπολίτου Γόρτυνος Ιερεμία
ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ
Γ/ Λόγος. Ομιλεί η παρθένος Θάλεια
1. Συνεχίζουμε, αδελφοί μου χριστιανοί, την μελέτη μας στο έργο του αγίου Μεθοδίου Επισκόπου Ολύμπου «Συμπόσιον των δέκα παρθένων». Στο σημερινό μου κήρυγμα θα σας παρουσιάσω με λίγα λόγια την ομιλία της τρίτης παρθένου, της Θάλειας. Στην προηγούμενη ομιλία ακούσαμε την παρθένο Θεοφίλα, η οποία μίλησε για τον γάμο. Μας είπε ότι ναι μεν η παρθενία είναι υψηλή και ύψιστη, αλλά δεν πρέπει να περιφρονούμε και τον γάμο. Η τρίτη παρθένος, η Θάλεια, θα μας πει σήμερα ότι στην Εκκλησία του Χριστού υπάρχει και ένας άλλος γάμος, ο πνευματικός γάμος, στον οποίο οι χριστιανοί νυμφεύονται με τον Ιησού Χριστό και οι καρποί του γάμου αυτού είναι πνευματικοί. Η Θάλεια θα μας μιλήσει για την ένωση του Νυμφίου Χριστού με την Νύμφη Εκκλησία.
2. Η προηγούμενη ομιλήτρια, η Θεοφίλα, ερμήνευσε κατά γράμμα την περικοπή του βιβλίου της Γενέσεως, που μιλάει για την σύζευξη του άνδρα Αδάμ και της γυναίκας Εύας, και μας μίλησε για τον γάμο. Υπάρχει όμως για το θέμα μας και η πνευματικώτερη ερμηνεία της Αγίας Γραφής, την οποίαν εισηγείται ο απόστολος Παύλος. Η δε πνευματικώτερη ερμηνεία, η αλληγορική ερμηνεία, είναι ότι η ένωση του Αδάμ και της Εύας αναφέρεται στην ένωση του Χριστού και της Εκκλησίας. Γι’ αυτό και η Θάλεια λέγει ότι ο απόστολος Παύλος «εις Χριστόν και την Εκκλησίαν αναφέρων αλληγορεί τα κατά την Εύαν και τον Αδάμ».
Το «μέγα μυστήριο», για το οποίο μιλάει ο απόστολος Παύλος στην προς Εφεσίους επιστολή του (5,32), δεν είναι ο φυσικός γάμος του άνδρα και της γυναίκας, αλλά είναι ο πνευματικός γάμος, ο δεσμός του Χριστού με την Εκκλησία και με ένα έκαστον πιστό. Το λέγει καθαρά ο Απόστολος. «Το μυστήριον τούτο – λέγει – μέγα εστί• εγώ δε λέγω», δηλαδή εγώ το αναφέρω, εγώ το αναγάγω «εις Χριστόν και εις την Εκκλησίαν». Και πρέπει, αγαπητοί μου, να δίνουμε αυτήν την σωστή πνευματική ερμηνεία του θέματος, γιατί διαφορετικά, όπως λέγει η Θάλεια στην ομιλία της, οι άνθρωποι θα εκτρέπονται σε «παρατριβάς σωμάτων», σε ακολασίες δηλαδή, με πρόφαση μάλιστα την τεκνογονία («προφάσει τεκνογονίας»).
3. Η ομιλία της Θάλειας, αγαπητοί μου, έχει ανθρωπολογία, χριστολογία και εκκλησιολογία, γι’ αυτό και είναι εξόχως θεολογική. Σας λέγω μερικά από την ομιλία της: Ο άνθρωπος έγινε για τον Θεό, για να τον υμνεί και για να τον δοξάζει, όπως τον δοξάζουν τα τάγματα των αγγέλων. Δεν δημιουργήθηκε όμως ο άνθρωπος άφθαρτος, αλλά δημιουργήθηκε μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Το τί θα γινόταν στο μέλλον αυτό θα εξηρτάτο από την δική του προτίμηση.
Ήταν στα όρια και των δύο καταστάσεων. Ήταν «μεθόριος», μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Όμως, παραβαίνοντας την εντολή του Θεού, προτίμησε την φθορά. Καθ’ ον χρόνον ακόμη, λέγει η παρθένος Θάλεια, πλαθόταν ο άνθρωπος σαν τον πηλό και δεν είχε προφθάσει να στερεωθεί στην αφθαρσία και να πετρωθεί σαν όστρακο, αλλά ακόμη ήταν εύκολος να διαλυθεί, ήλθε η αμαρτία και πραγματικά τον διέλυσε, σαν να του έρριξε πολύ νερό επάνω του. Ο Θεός όμως, συνεχίζει να λέει η Θάλεια, κάνει για τον άνθρωπο Αδάμ νέα δημιουργία. Δεν τον αφήνει να συνεχίζει την ζωή του έτσι φθαρτός όπως έγινε, γιατί υπήρχε κίνδυνος πάλι να πέσει στα ρεύματα της φθοράς και να διαλυθεί εντελώς.
Γι’ αυτό ο Υιός του Θεού, ο Ιησούς Χριστός μας, σαρκώθηκε στην παρθενική μήτρα της Παναγίας μας και εκεί μέσα θεραπεύτηκε η ανθρώπινη φύση, παγιώθηκε και στερεώθηκε, δυναμωμένη τώρα να πράττει το καλό και να πετύχει την αφθαρσία. Έτσι συμπληρώθηκε ο αριθμός των προβάτων της λογικής ποίμνης του Χριστού, όπως το λέγει η παραβολή. Τα ενενήντα εννέα πρόβατα της παραβολής ήταν οι άγγελοι και το απολωλός πρόβατο ήταν η ανθρωπότητα ολόκληρη. Με την ενανθρώπησή Του και όλο το οικονομικό Του σχέδιο ο Ιησούς Χριστός επανέφερε τον άνθρωπο στην ποίμνη του Θεού.
4. Όπως ο παλαιός Αδάμ στον παράδεισο, έτσι και ο νέος Αδάμ, ο Ιησούς Χριστός, ύπνωσε στον Σταυρό. Και από την πλευρά του διαπλάστηκε η Εκκλησία. Έχουμε τώρα ένα άλλο «ζεύγος», τον Χριστό και την Εκκλησία, και από αυτό το «ζεύγος» γεννηθήκαμε οι χριστιανοί. Σ? αυτήν την πνευματική καρποφορία της Εκκλησίας έχει κυρίως εφαρμογή το «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», που λέγει η Γένεση (1,28). Κάθε χριστιανός στην Εκκλησία πρέπει να προσφέρεται στον Χριστό γι? αυτήν την ιερή γέννα, στο να αυξάνεται δηλαδή η Εκκλησία του Χριστού. Αρχικά γεννάται κανείς στην Εκκλησία με το βάπτισμα. Έπειτα όμως, αφού αυξηθεί πνευματικά, πρέπει να υπηρετεί για την γέννηση και την τελείωση άλλων ψυχών. Σ? αυτήν την μυστηριακή πνευματική γέννηση πρέπει κατά πρώτον λόγο να υπηρετεί η παρθένος με την προσευχή της και τον θεολογικό της λόγο• γι? αυτό και καλείται «νύμφη Χριστού»!
5. Τέλος η Θάλεια καταφεύγει στον απόστολο Παύλο, στο 7ο κεφάλαιο της Α/ προς Κορινθίους επιστολής (στίχ. 1-7), για να εξάρει την παρθενία έναντι του γάμου. Εκεί ο απόστολος Παύλος, σχετικά με το θέμα του γάμου για το οποίο τον ρώτησαν γραπτώς («περί ων εγράψατέ μοι», στίχ. 1), λέγει, εκφραζόμενος απόλυτα: «Καλόν ανθρώπ? γυναικός μη άπτεσθαι»• να μην έρχεται δηλαδή ο άνθρωπος σε κοινωνία γάμου. Όμως, παρακάτω, λέγει ο Απόστολος: «Έκαστος την εαυτού γυναίκα εχέτω»• δηλαδή να συνάπτει ο άνθρωπος γάμο. Αυτό όμως το δεύτερο το λέει κατά παραχώρηση, κατά συγκατάβαση, για τον κίνδυνο της αμαρτίας, και δεν το λέγει κατ? επιταγήν, όπως είπε το προηγούμενο (το «γυναικός μη άπτεσθαι») για την παρθενία. Λέγει επί λέξει η Θάλεια: «Την μεν επιταγήν επί της σωφροσύνης και του “γυναικός μη άπτεσθαι” παραλαμβάνει• την δε συγγνώμην επί των μη δυναμένων κολάζειν την επιθυμίαν». Από αυτό δε που λέει στην συνέχεια ο Απόστολος (στίχ. 32.33) ότι «ο άγαμος μεριμνά τα του Κυρίου, ενώ ο έγγαμος μεριμνά τα του κόσμου», φαίνεται καθαρά η υπεροχή της παρθενίας έναντι του γάμου. Αλλά, σας λέγω τέλος, αδελφοί μου, αυτό που λέγει ο απόστολος Παύλος στην σχετική περικοπή της επιστολής του: «Έκαστος ίδιον χάρισμα έχει εκ Θεού, ος μεν ούτως, ος δε ούτως» (στίχ. 7).
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
