Γέροντος ιερομ. Πετρωνίου Τανάσε Δικαίου Ρουμανικής Σκήτης Τιμίου Προδρόμου Αγίου Όρους
…….Ο Νυμφίος Χριστός μας προσκάλεσε στην μυστική ευωχία των γάμων Του, ενώ αυτή την ημέρα μας χαρίζει, χωρίς περιορισμούς τις δωρεές Του. Και όχι μόνο τις δωρεές Του, αλλά τον Ίδιο τον Εαυτό Του, που είναι η πηγή κάθε αγαθού.
Τέσσερα μεγάλα γεγονότα εορτάζουμε αυτή την ημέρα:
-τον Ιερό Νιπτήρα,
-τον Μυστικό Δείπνο,
-την προσευχή της Γεθσημανή και
-την προδοσία του Κυρίου.
Όλα είναι θεία γεγόνοτα, γεμάτα από μυστήριο και αχώρητα στον νού μας.
“Τη μυστική εν φόβω τραπέζη, προσεγγίσαντες πάντες, καθαραίς ταίς ψυχαίς, τον άρτον υποδεξώμεθα, συμπαραμένοντες τω Δεσπότη, ίνα ίδωμεν τους πόδας πως απονίπτει των Μαθητών, και εκμάσσει τω λεντίω και ποιήσωμεν ώσπερ κατίδωμεν, αλλήλοις υποταγέντες, και αλλήλων τους πόδας εκπλύνοντες· αυτός γαρ ο Χριστός ούτως εκέλευσε, τοις αυτού μαθηταίς …”(Οίκος)
Η πλύσις των ποδών των μαθητών μας δείχνει το αδιανόητο εις βάθος μυστήριο της ταπεινώσεως του Κυρίου, ο Οποίος, λόγω της αμετρήτου αγαθότητος, μας εχάραξε την τελεία οδό σωτηρίας, δηλαδή, την οδό της ταπεινώσεως.
Αλλ᾿ όταν ετοιμάζεται να πλύνη τα πόδια τους, γιατί δεν λέγουν τίποτε οι Μαθητές Του; Γιατί δεν αντιδρούν, αφού αυτό το έργο δεν ήτο φυσικό και συνηθισμένο να γίνεται από τον Διδάσκαλό τους; Μόνο ο μεγαλύτερος στην ηλικία Πέτρος αντιλαμβάνεται το γεγονός και αντιδρά λέγοντας: “Ου μη νίψης τους πόδας μου εις τον αιώνα”!
Έστω ότι οι Μαθητές δέχονται να τους πλύνη τα πόδια! Αλλά κατόπιν γιατί κανένας απ᾿ αυτούς δεν σπεύδει να πλύνη τους πόδας του Δεσπότου; Γιατί ούτε και ο Πέτρος; Οι Μαθητές αισθάνονται ευχαρίστησι με τον δροσισμό και την πλύσι των ποδιών τους, αλλά του Διδασκάλου γιατί κανείς δεν του δροσίζει τα πόδια;!
Μας χαρίζει ο Κύριος τόσες δροσιστικές παρηγοριές, τόσες αδιάκοπες χαρές σε κάθε εποχή κι εμείς δεν Τον χαροποιούμε σε τίποτε! Κανείς δεν προθυμοποιείται να του πλύνη τα κουρασμένα και σκονισμένα Πόδια από εμάς τους αμαρτωλούς! Μόνον αχαριστία, λησμονιά και αγνωμοσύνη.
Λοιπόν, ο Διδάσκαλος έγινε δούλος των Μαθητών Του! “Ουκ ήλθον διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι, μας λέγει, “Και εγώ ειμι ως ο διακονών”.
Συνεχώς προνοεί και φροντίζει για εμάς, τα παιδιά Του. Γι᾿ αυτό και η πλύσις των ποδιών των Μαθητών Του δεν μας φαίνεται τόσο ασυνήθιστο γεγονός.
Ωστόσο εδώ υπάρχει ένα βαθύ μυστήριο, το οποίον υπηρέτησαν οι Μαθητές Του, χωρίς και να το αντιληφθούν. Ο Κύριος ήλθε για να πλύνη όλους τους ανθρώπους από τον μολυσμό της αμαρτίας, ενώ Αυτός, ως τελεία καθαρότης και αγιότης, δεν έχει ανάγκη καθάρσεως. Η ανθρωπότης όμως, χωρίς αυτό το λουτρό Του, δεν ημπορεί να έχει μέρος μαζί Του. “Εάν μη νίψω σε, ουκ έχεις μέρος μετ᾿ εμού” (Ιωάν.13,8).
Στο τέλος της θείας Λειτουργίας, γίνεται η ακολουθία του Ιερού Νιπτήρος. Παλαιότερα αυτή ετελείτο σ᾿ ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία· τώρα διατηρείται μόνο στα Ιεροσόλυμα, στην Ρώμη, στην Νήσο Πάτμο, ίσως και αλλού. Τελείται επίσης κατά τρόπο μυστικό στα ορθόδοξα Μοναστήρια μας και στις καρδιές πολλών ευσεβών Χριστιανών μας, οι οποίοι ζούν με θαυμασμό και κατάνυξι την ανέκφραστη ταπείνωσι του Κυρίου μας.
Δεν ημπορώ να ξεχάσω τον θαυμασμό που δοκίμασα, όταν μία γυναίκα, γριά από την Ρουμανία, κάποια Μεγάλη Πέμπτη, είχε επισκεφθή μία κατάκοιτη στο κρεββάτι. Της έδωσε τα δώρα της και της έπλυνε τα πόδια!
Έλεγε αυτή η γυναίκα: “Σήμερα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός να πλένει τα πόδια τω Μαθητών Του κι εγώ να μη κάνω τίποτε; Δόξα τω Θεώ που έκανα κι εγώ αυτό το ολίγο”.
Το μεγαλύτερο μάθημα της ταπεινώσεως, το οποίον μας έδωσε ο Κύριος πλένοντας τα πόδια των Μαθητών Του, μάθημα διακονίας προς τον πλησίον, “μυστήριον του αδελφού”, “ήλθον ως ο διακονών”, μόλις τώρα μετά από δύο χιλιετηρίδες, αρχίζει να το διδάσκεται ο Χριστιανισμός.
Από τον Μυστικό Δείπνο αρχίζουν ήδη τα Άγια Πάθη: “Λάβετε, φάγετε, τούτο εστι το Σώμα μου, το υπέρ υμών κλώμενον…”. “Πίετε εξ αυτού πάντες τούτο εστι το Αίμα μου, το υπέρ υμών εκχυνόμενον…”. Από τώρα αρχίζει το Σώμα να μελίζεται και το Αίμα να εκχύνεται μέχρι συντελείας των αιώνων: “Τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν”!
Ατερμάτιστη η αγάπη και βαθυτάτη η ταπείνωσις του Κυρίου στον Μυστικό Δείπνο! Στην γέννησι, στην ξενιτεία προς τους οικείους, στον Γολγοθά, Θεός όντας ενδύθηκε το όμοιο με τους ανθρώπους σώμα, σπαργανώθηκε σε μια φάτνη, κρατήθηκε ως βρέφος στην αγκάλη μιάς θνητής Παρθένου γυναικός, “ο άνθρωπος των οδυνών”. Στην Θεία Κοινωνία όμως είναι τελείως κρυμμένος, και με την μορφή του άρτου και του οίνου, μας προσφέρεται όλος και τέλειος, χωρίς δυσκολία, “εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν την αιώνιον”.
Η επί του Σταυρού Θυσία είναι πλήρης και οριστική εξαγορά του ανθρώπου από τον θάνατο και την αμαρτία. Αυτός έφερε μέσα του τα σημάδια της φθοράς από την αμαρτία, είχε υποταχθή στον θάνατο και τώρα η θεία Ευχαριστία στο ανθρώπινο φθαρτό σώμα ρίχνει τον σπόρο της αναστάσεως, τον αρραβώνα της αιωνίου ζωής, “το φάρμακον της αθανασίας”, κατά τον λόγο των Πατέρων· διότι μας εμπιστεύθηκε ο Κύριος την αθανασία της ψυχής, λέγοντας: “Ο τρώγων μου το Σώμα και πίνων μου το Αίμα, έχει ζωήν αιώνιον και εγώ αναστήσω αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα”. (Ιωάν.10,54).
Η ευχαριστιακή Λειτουργία είναι η λειτουργία της ταπεινώσεως του Κυρίου, η λειτουργία της αγάπης Του, η διαθήκη της φιλανθρωπίας Του: “Τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν”! Και πράγματι, σε κάθε θεία Λειτουργία, επιτελείται η ίδια θυσία προς ανάμνησιν του Κυρίου, ο Οποίος πάντοτε θυσιάζεται για να μας αγιάση και προσελκύσει προς τον Εαυτό Του. Αλήθεια δεν υπάρχει μεγαλύτερο έργο στον κόσμο απ᾿ αυτό. Έργο θεικό, θαύμα συνεχές, πέτρα σκανδάλου.
-Βλέπεις ψωμί και κρασί και λαμβάνεις Σώμα και Αίμα Χριστού!
-Πλησιάζεις σαν ένα σύντριμμα της αμαρτίας και γίνεσαι όλος καινή κτίσις!
-Υπάρχει σ᾿ αυτό εδώ το άγιο Θυσιαστήριο και συγχρόνως σ᾿ όλα τα Θυσιαστήρια των Ορθοδόξων Εκκλησιών του κόσμου.
Θαύμα θείον το οποίον τελειούται κατά την επίκλησι του ιερουργούντος ιερέως. Ο Θεός ως Παντοκράτωρ είναι πάντοτε στην υπηρεσία του ανθρώπου.
Παντοτεινό θαύμα, αμέτρητη αγάπη, άφθαστη ταπείνωσις του Θεού, τα οποία βλέπουμε κάθε ημέρα στην Αγία Τράπεζα. Και ώστόσο….οι λειτουργοί Του τελούν το Μυστήριο χωρίς ενίοτε την πρέπουσα προσοχή και ευλάβεια. Λησμονούν το μεγαλείο του και περιφέρονται μέσα στο Άγιο Βήμα, χωρίς φόβο Θεού, συζητώντας μερικές φορές και ακατάλληλα για τον χώρο πράγματα. Τι γίνεται τότε στο Άγιο Βήμα; Σταυρώνουμε και πάλι και πάλι τον Σωτήρα μας Χριστό, όχι για την σωτηρία μας, αλλά για την τιμωρία μας, για την ψυχική μας απώλεια.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας που είναι εξ ολοκληρου ευχαριστιακή, δεν μπορεί να επιστρέψη στην παλαιά της αίγλη και δύναμι, παρά μόνον όταν οι ποιμένες της θ᾿ ανθίσουν με τα άνθη της αγάπης προς τον Χριστό της Ευχαριστίας· όταν οι καρδιές μας θα γίνουν αναμμένες λαμπάδες και θυμιατήρια με αρωματικό θυμίαμα μπροστά στα πόδια του Βασιλέως Χριστού.
“Του δείπνου σου του μυστικού σήμερον Υιέ Θεού, κοινωνόν με παράλαβε…”.
Με την προσευχή στην Γεθσημανή και στην σύλληψι του Ιησού εισήλθαμε ήδη στην Μεγάλη Παρασκευή των αγίων και Φοβερών Παθών Του.
απόσπασμα από το βιβλίο
Γέροντος ιερομ. Πετρωνίου Τανάσε
Δικαίου Ρουμανικής Σκήτης Τιμίου Προδρόμου Αγίου Όρους
ΟΙ ΠΥΛΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΥ
Μετάφρασις-Επιμέλεια
Υπό Αδελφών Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου 2003
Ευχαριστούμε τον πατέρα Δαμασκηνό Γρηγοριάτη και τον γέροντα της Μονής Οσίου Γρηγορίου πατέρα Γεώργιο Καψάνη για την ευλογία και την άδεια δημοσίευσης.
